Một buổi quay tại bối cảnh thuê có ba nhóm rủi ro có thể bảo hiểm: thiệt hại gây ra cho tài sản hoặc người của bên khác (trách nhiệm bên thứ ba), hư hỏng mất mát thiết bị của ê-kíp, và tai nạn với chính người trong ê-kíp. Mỗi nhóm thường là một loại hợp đồng bảo hiểm khác nhau, và không loại nào tự động có sẵn chỉ vì bạn đã thuê bối cảnh.
Bài này giải thích từng loại ở mức nguyên tắc, cách đọc những điểm hay bị bỏ qua trong hợp đồng bảo hiểm, cách ê-kíp nhỏ tự phòng khi chưa mua, và góc nhìn của chủ không gian khi hỏi ê-kíp về bảo hiểm. Bài không giới thiệu doanh nghiệp bảo hiểm nào và không nêu mức phí; tên sản phẩm, phạm vi và quy tắc khác nhau giữa các nơi và thay đổi theo thời gian, nên luôn đọc bản quy tắc hiện hành.
Vì sao bảo hiểm bắt đầu được hỏi đến
Với buổi chụp ảnh ba người trong studio, ít ai nhắc chuyện bảo hiểm. Nhưng khi quy mô tăng lên, rủi ro tăng nhanh hơn nhiều so với số người. Hai mươi người, vài chục thùng thiết bị, đèn công suất lớn, giàn treo, có khi có xe, nước, khói tạo hiệu ứng, tất cả trong một ngôi nhà có người ở hoặc một quán có hàng xóm sát vách. Một sự cố nhỏ như chân đèn đổ vào tủ kính, dây điện vướng chân làm người ngã, có thể gây thiệt hại lớn hơn toàn bộ tiền thuê bối cảnh.
Chủ không gian có tài sản giá trị, nhất là những nơi đã cho thuê nhiều lần, ngày càng hay hỏi: ê-kíp có bảo hiểm không, bảo hiểm cho những gì. Đó không phải là làm khó; đó là cách họ biết nếu có chuyện, thiệt hại sẽ được bù bằng nguồn nào ngoài khoản cọc đảm bảo nhỏ.
Với nhãn hàng và công ty quảng cáo, việc ê-kíp có bảo hiểm phù hợp đôi khi là điều kiện trong hợp đồng sản xuất. Ê-kíp chưa từng mua bảo hiểm có thể bất ngờ khi được yêu cầu nộp giấy chứng nhận trước ngày quay vài hôm. Biết trước các loại bảo hiểm giúp bạn chuẩn bị kịp.
Các loại bảo hiểm liên quan tới buổi quay
Bảng dưới mô tả các nhóm bảo hiểm thường được nhắc tới trong sản xuất ở mức chung. Tên gọi cụ thể và phạm vi bảo hiểm khác nhau tuỳ doanh nghiệp bảo hiểm; hãy hỏi trực tiếp và đọc quy tắc.
| Nhóm | Bảo vệ cho | Ví dụ tình huống | Hay hỏi thêm |
|---|---|---|---|
| Trách nhiệm bên thứ ba | Thiệt hại ê-kíp gây ra cho tài sản, người của bên khác | Đèn đổ làm vỡ tủ kính của chủ nhà, khách qua đường vấp dây bị thương | Có bao gồm tài sản đang thuê không, hay chỉ tài sản của người ngoài |
| Thiệt hại tài sản đi thuê | Hư hỏng của chính bối cảnh hoặc đạo cụ, thiết bị đi thuê | Sàn gỗ bị cháy sém, đạo cụ thuê bị vỡ | Nhiều hợp đồng trách nhiệm loại trừ tài sản đang được giao giữ, cần hỏi riêng |
| Thiết bị | Máy quay, ống kính, đèn, âm thanh của ê-kíp | Thiết bị bị rơi, bị mất cắp tại bối cảnh hay trên đường vận chuyển | Mất cắp khi để trên xe không người trông có được bồi thường không |
| Tai nạn con người | Người trong ê-kíp, diễn viên bị thương | Người dựng đèn ngã từ thang, diễn viên trượt chân | Có áp cho người làm theo ngày, cộng tác viên không |
| Huỷ, hoãn sản xuất | Chi phí phát sinh khi buổi quay buộc phải huỷ vì lý do được bảo hiểm | Diễn viên chính ốm nặng, sự cố lớn tại bối cảnh | Thời tiết có được bảo hiểm không, thường bị loại trừ hoặc có điều kiện riêng |
Điểm hay bị hiểu sai nhất là dòng thứ hai: nhiều người nghĩ bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba đương nhiên bao gồm căn nhà mình đang thuê. Trên thực tế, nhiều hợp đồng trách nhiệm loại trừ tài sản thuộc quyền quản lý, trông giữ của người được bảo hiểm, mà bối cảnh đang thuê thường rơi vào trường hợp này. Hãy hỏi đúng câu này với bên bán bảo hiểm.
Đọc hợp đồng bảo hiểm: những chỗ quyết định
Điều khoản loại trừ. Phần quan trọng nhất của hợp đồng bảo hiểm thường không nằm ở danh sách những gì được bảo hiểm, mà ở danh sách loại trừ. Hãy đọc kỹ xem có loại trừ hoạt động trên cao, dùng lửa, khói, nước, dùng drone, quay đêm, hay thiệt hại do hao mòn không.
Mức khấu trừ. Mức khấu trừ là phần thiệt hại mà người được bảo hiểm tự chịu trong mỗi vụ. Nếu mức khấu trừ cao hơn hầu hết các hư hỏng nhỏ hay gặp, bảo hiểm thực tế chỉ có tác dụng với sự cố lớn; những vết xước, mảng sơn bong vẫn do ê-kíp tự trả.
Giới hạn trách nhiệm. Mỗi hợp đồng có giới hạn số tiền tối đa cho một vụ và cho cả thời hạn. Đối chiếu giới hạn này với giá trị tài sản tại bối cảnh và với yêu cầu của chủ không gian hay nhãn hàng.
Phạm vi địa điểm và thời gian. Bảo hiểm có thể chỉ áp tại địa điểm đã khai, trong khung ngày đã khai. Buổi quay dời lịch, đổi bối cảnh mà không báo bên bảo hiểm có thể khiến hợp đồng không còn áp dụng.
Nghĩa vụ thông báo khi có sự cố. Hầu hết hợp đồng yêu cầu báo trong một thời hạn nhất định, giữ hiện trường và bằng chứng. Bỏ lỡ thời hạn hoặc đã tự sửa chữa trước khi báo có thể làm mất quyền bồi thường.
Người được bảo hiểm là ai. Hợp đồng đứng tên công ty sản xuất có bao gồm cộng tác viên tự do, người làm theo ngày, diễn viên thuê ngoài không. Đây là câu hỏi quan trọng với ê-kíp Việt Nam, nơi phần lớn nhân sự là cộng tác viên.
Ê-kíp nhỏ chưa mua bảo hiểm: tự phòng thế nào
Nhiều ê-kíp phim ngắn, chụp ảnh cưới, chụp sản phẩm chưa có điều kiện mua bảo hiểm cho từng buổi. Không có bảo hiểm thì càng phải giảm rủi ro ở gốc.
- Chọn bối cảnh vừa sức: tránh không gian chứa nhiều đồ giá trị lớn nếu kịch bản không thật sự cần, hoặc xin chủ nhà cất đồ quý ra khỏi khu quay.
- Giảm các hoạt động rủi ro cao: không dùng lửa, khói, nước, không leo trèo, không treo đèn lên trần nếu không có người có kinh nghiệm và chủ nhà đồng ý.
- Đầu tư vào đồ che chắn: tấm lót sàn, bọc chân đèn, tấm phủ đồ đạc. Chi phí mua một lần, dùng nhiều buổi.
- Thoả thuận mức trần bồi thường cho hư hỏng do sơ suất trong hợp đồng, đi kèm cọc đảm bảo, để rủi ro tài chính tối đa được biết trước.
- Với thiết bị của ê-kíp, giữ một người trông thiết bị suốt buổi, không để thiết bị trên xe không người, đánh dấu thiết bị để tránh lẫn với đồ của bối cảnh.
- Hỏi xem bảo hiểm nhà của chủ không gian, nếu có, có áp cho hoạt động thương mại như cho thuê quay chụp không. Nhiều bảo hiểm nhà ở chỉ áp cho mục đích để ở.
Khi ê-kíp bắt đầu nhận dự án thương mại thường xuyên, đó là lúc nên tìm hiểu bảo hiểm theo năm thay vì theo từng buổi. Hãy so sánh phạm vi, loại trừ và khấu trừ của nhiều nơi, đừng chỉ so phí.
Mua bảo hiểm cho một dự án: các bước
Khi một dự án yêu cầu bảo hiểm, trình tự dưới giúp bạn không bỏ sót và có giấy chứng nhận kịp trước ngày quay.
- Đọc yêu cầu của nhãn hàng hoặc chủ không gian: loại bảo hiểm nào, giới hạn tối thiểu bao nhiêu, ai cần được ghi tên là người được hưởng quyền lợi.
- Lập danh sách thông tin dự án: ngày quay, địa điểm, số người, hoạt động đặc biệt (trên cao, nước, khói, drone), giá trị thiết bị.
- Liên hệ ít nhất hai doanh nghiệp bảo hiểm hoặc đại lý, gửi cùng một bộ thông tin để so sánh trên cùng mặt bằng.
- Hỏi đúng các câu: có bao gồm tài sản đang thuê không, có áp cho cộng tác viên không, loại trừ những gì, khấu trừ bao nhiêu mỗi vụ.
- Nhận bản quy tắc và đọc phần loại trừ trước khi ký. Nếu có hoạt động nằm trong loại trừ, hỏi cách bổ sung hoặc điều chỉnh kịch bản.
- Gửi giấy chứng nhận bảo hiểm cho chủ không gian và nhãn hàng trước ngày quay theo thời hạn họ yêu cầu.
- Lưu số liên hệ báo sự cố và quy trình yêu cầu bồi thường trong hồ sơ sản xuất, để ai trên set cũng tìm được khi cần.
Nếu lịch quay thay đổi sau khi đã mua, báo ngay cho bên bảo hiểm để cập nhật ngày và địa điểm. Một giấy chứng nhận ghi sai ngày có thể không còn giá trị đúng lúc cần đến.
Khi sự cố xảy ra và góc của chủ không gian
Khi có sự cố tại bối cảnh, việc đầu tiên luôn là an toàn của người: sơ cứu, gọi cấp cứu nếu cần, ngắt nguồn nguy hiểm. Sau đó mới tới bằng chứng: chụp ảnh, quay video hiện trường, ghi tên người chứng kiến, ghi giờ. Báo cho bên bảo hiểm theo đúng quy trình và thời hạn trong hợp đồng, trước khi sửa chữa hay dọn dẹp, trừ khi cần làm ngay để tránh thiệt hại lan rộng. Báo cho chủ không gian ngay tại chỗ và ghi vào biên bản hiện trạng.
Với chủ không gian, hỏi về bảo hiểm là quyền chính đáng, nhất là khi cho thuê thường xuyên hoặc có tài sản giá trị. Bạn có thể yêu cầu ê-kíp gửi giấy chứng nhận bảo hiểm trách nhiệm trước ngày quay và hỏi rõ bảo hiểm đó có bao gồm tài sản của bạn không. Đồng thời, hãy kiểm tra bảo hiểm nhà hoặc bảo hiểm cơ sở kinh doanh của chính mình xem có áp khi cho bên khác dùng vào mục đích quay chụp không.
Không có bảo hiểm nào thay được sự cẩn thận. Bảo hiểm bù tiền, nhưng không trả lại được món đồ gia truyền, không xoá được một ngày mất bán hàng hay sự khó chịu của hàng xóm. Vì vậy các biện pháp phòng ngừa trong ngày quay, che chắn, cất đồ quý, an toàn điện theo nguyên tắc, vẫn là lớp bảo vệ đầu tiên, còn bảo hiểm là lớp cuối cùng.
Câu hỏi thường gặp
Thuê bối cảnh có bắt buộc phải mua bảo hiểm không?
Thường không bắt buộc với buổi quay nhỏ, nhưng chủ không gian hoặc nhãn hàng có thể đặt điều kiện này trong hợp đồng. Với buổi quay lớn, có hoạt động rủi ro hoặc tài sản giá trị cao, bảo hiểm là cách để cả hai bên yên tâm hơn.
Bảo hiểm trách nhiệm bên thứ ba có bồi thường cho căn nhà đang thuê không?
Không chắc. Nhiều hợp đồng trách nhiệm loại trừ tài sản đang trong sự quản lý, trông giữ của người được bảo hiểm, và bối cảnh đang thuê thường thuộc trường hợp này. Hãy hỏi thẳng bên bán bảo hiểm và đọc kỹ phần loại trừ.
Mức khấu trừ trong bảo hiểm là gì?
Đó là phần thiệt hại mà người được bảo hiểm tự chịu trong mỗi vụ, bảo hiểm chỉ trả phần vượt trên mức đó. Nếu mức khấu trừ cao, những hư hỏng nhỏ hay gặp như vết xước, mảng sơn bong vẫn do ê-kíp tự trả.
Cộng tác viên làm theo ngày có được bảo hiểm tai nạn của công ty sản xuất bảo vệ không?
Tuỳ hợp đồng bảo hiểm. Có hợp đồng chỉ áp cho nhân viên có tên trong danh sách, có hợp đồng áp cho mọi người tham gia dự án. Đây là câu nên hỏi rõ, vì phần lớn nhân sự trên set ở Việt Nam là cộng tác viên.
Ê-kíp chưa có bảo hiểm thì chủ nhà nên làm gì để tự bảo vệ?
Thu cọc đảm bảo hợp lý, lập biên bản hiện trạng kỹ, cất đồ quý ra khỏi khu quay, ghi rõ khu cấm và hoạt động cấm trong hợp đồng. Đồng thời kiểm tra bảo hiểm nhà của mình xem có áp khi cho thuê quay chụp không.
Khi có sự cố trên set thì báo bảo hiểm thế nào?
Ưu tiên an toàn của người trước, sau đó chụp ảnh, quay video, ghi người chứng kiến và giờ xảy ra. Báo cho bên bảo hiểm theo đúng quy trình, thời hạn trong hợp đồng, và không tự sửa chữa trước khi được hướng dẫn, trừ khi cần ngăn thiệt hại lan rộng.