Thuê studio để quay video hay podcast, việc đầu tiên khi đến không phải dựng máy mà là nghe căn phòng: phòng có vang không, nền có tiếng rè không, ngoài kia có tiếng gì lọt vào. Hình ảnh hơi tối còn cứu được ở hậu kỳ; âm thanh dính tiếng máy lạnh hay tiếng xe thì gần như không cứu nổi, và người xem bỏ đi vì tiếng xấu nhanh hơn vì hình xấu.
Bài này dành cho người làm podcast có hình, giáo viên và chuyên gia quay khoá học trực tuyến, doanh nghiệp quay video phỏng vấn, và người bán hàng muốn livestream ở chỗ chuyên nghiệp hơn phòng khách nhà mình. Nội dung tập trung vào những gì cần kiểm và cách bố trí khi thuê theo giờ; không bàn chọn mua thiết bị.
Phòng quay video khác phòng chụp ảnh ở đâu
Phòng chụp ảnh chỉ cần đẹp trong một phần nghìn giây đèn chớp. Phòng quay video phải ổn định trong nhiều phút liên tục, cả về ánh sáng lẫn âm thanh. Một căn phòng tường kính, sàn gạch, trần cao có thể là studio chụp ảnh tuyệt vời nhưng là phòng quay tệ, vì mọi bề mặt cứng đều dội tiếng, làm giọng nói nghe như vọng trong nhà tắm.
Studio chuyên quay thường có tấm tiêu âm trên tường, thảm hoặc sàn gỗ, rèm dày, cửa kín, và máy lạnh loại êm hoặc có thể tắt khi thu. Một số nơi có phòng điều khiển riêng ngăn bằng kính để người kỹ thuật theo dõi mà không gây tiếng động trong phòng quay. Khi đọc thông tin studio, hãy tìm những chi tiết này thay vì chỉ nhìn ảnh nội thất.
Đèn cũng khác. Đèn chớp chụp ảnh không dùng cho video được. Studio quay phải có đèn liên tục, và đèn đó phải không nhấp nháy khi quay ở các tốc độ khung hình thông dụng. Đèn liên tục sinh nhiệt, nên phòng nhỏ bật vài đèn trong hai tiếng sẽ nóng đáng kể, nhất là khi phải tắt máy lạnh để thu tiếng.
Vì vậy, khi so hai studio, đừng chỉ hỏi diện tích và số đèn. Hỏi họ thường cho thuê để làm gì: nơi chủ yếu đón ê-kíp chụp ảnh sẽ trả lời rất khác nơi chuyên đón người làm podcast. Câu trả lời đó nói nhiều về độ chuẩn bị âm thanh của phòng hơn mọi tấm ảnh giới thiệu.
Kiểm âm trong mười phút đầu
Dành mười phút đầu giờ thuê cho việc nghe phòng là khoản đầu tư rẻ nhất của cả buổi. Làm theo thứ tự dưới, với tai nghe trùm kín cắm vào thiết bị ghi:
- Vỗ tay một tiếng mạnh ở giữa phòng và nghe đuôi tiếng: tắt ngay là tốt, kéo dài và lanh lảnh là phòng vang.
- Bật thiết bị ghi, cả phòng im lặng ba mươi giây, rồi nghe lại bằng tai nghe; tiếng ù, tiếng rè, tiếng quạt máy tính đều hiện ra rõ.
- Tắt máy lạnh và nghe lại; nếu khác biệt lớn, thống nhất với cả ê-kíp lịch tắt máy lạnh khi thu và bật lại khi nghỉ.
- Cho người nói thử một đoạn ở đúng vị trí ngồi, với micro ở đúng khoảng cách sẽ dùng, nghe lại trước khi chỉnh gì khác.
- Hỏi studio các nguồn ồn theo giờ: giờ tan học, giờ xe rác, công trình bên cạnh, quán xá mở nhạc buổi tối.
- Tắt tiếng mọi điện thoại trong phòng, kể cả chế độ rung, và đặt chúng xa micro.
Nếu phòng vang nhẹ, những tấm chăn dày, rèm, thảm mang theo có thể cải thiện đáng kể; treo phía sau người nói và trải dưới chân bàn. Nếu phòng vang nặng hoặc tiếng ồn bên ngoài lọt vào liên tục, đó là lý do chính đáng để trao đổi lại với studio, tốt nhất ngay trong những phút đầu.
Bố trí podcast hai người: góc máy, micro và đèn
Podcast có hình hai người là dạng phổ biến nhất ở studio thuê theo giờ. Bố trí dưới đây là một gợi ý cơ bản, ba máy quay, dễ dựng lại ở mọi buổi.
| Thành phần | Gợi ý bố trí | Lưu ý |
|---|---|---|
| Máy toàn cảnh | Đặt chính giữa, thấy cả hai người và mặt bàn | Dùng làm cảnh nền khi dựng, cũng là bản dự phòng |
| Máy cận người A | Đặt chéo, nhìn qua vai người B về phía A | Giữ hai máy cận cùng một bên đường trục để không lộn hướng nhìn |
| Máy cận người B | Đối xứng với máy cận A | Cùng tiêu cự, cùng độ cao để hai khung cân nhau |
| Micro | Mỗi người một micro, đặt cách miệng một gang tay, hơi lệch khỏi luồng hơi | Micro đặt trên cần có giảm chấn, không đặt trực tiếp lên bàn bị gõ |
| Đèn chính | Mỗi người một đèn mềm đặt chếch, phía ngoài | Không để đèn của người này lọt vào khung của người kia |
| Đèn nền | Một hai đèn nhỏ tạo điểm sáng phía sau | Giúp tách người khỏi nền, tạo chiều sâu |
Đánh dấu vị trí ghế, chân máy và chân đèn bằng băng dính trên sàn, chụp lại toàn cảnh. Nếu podcast quay định kỳ ở cùng studio, lần sau bạn dựng lại trong vài phút và các tập trông liền mạch với nhau.
Đèn liên tục: bốn điều hay gặp
Nhấp nháy trên hình. Một số đèn hoặc đèn trần của phòng nhấp nháy theo tần số điện mà mắt không thấy nhưng máy quay ghi lại thành sọc chạy. Quay thử vài giây và xem lại trên màn hình trước khi bắt đầu; nếu có sọc, đổi tốc độ màn trập hoặc tắt nguồn đèn gây lỗi.
Lẫn màu. Đèn của studio, đèn mang theo và ánh sáng từ cửa sổ thường khác màu nhau. Chọn một chuẩn, tắt hoặc che những nguồn lệch, nhất là cửa sổ vì ánh sáng ngoài trời đổi trong suốt buổi quay.
Phòng nóng lên. Đèn liên tục toả nhiệt, cộng với tắt máy lạnh khi thu, người nói sẽ đổ mồ hôi sau vài chục phút. Xếp lịch thu theo từng đoạn, bật máy lạnh giữa các đoạn, để sẵn khăn giấy và phấn.
Phản chiếu trên kính và màn hình. Kính mắt, màn hình máy tính trên bàn, khung tranh kính phía sau đều phản chiếu đèn. Dời góc đèn hoặc nghiêng vật phản chiếu một chút trước khi quay, đừng để đến hậu kỳ mới phát hiện.
Quay khoá học trực tuyến nhiều bài trong một buổi
Giáo viên và chuyên gia hay thuê studio để quay một loạt bài giảng trong một ngày. Khó khăn lớn nhất là giữ liền mạch giữa các bài: cùng ánh sáng, cùng góc máy, cùng trang phục nếu khoá học muốn người học thấy như một mạch liên tục, hoặc đổi trang phục có chủ đích nếu mỗi chương là một phần riêng. Quyết định chuyện này trước, và báo người giảng mang đủ áo.
Trước mỗi bài, người phụ trách đọc to số bài và số lần quay, hoặc cầm một tấm bảng nhỏ ghi tay trước ống kính. Việc này nghe thủ công nhưng giúp khâu dựng tìm đúng đoạn trong hàng chục tệp có tên giống nhau. Ghi thêm vào sổ những đoạn vấp, đoạn cần quay lại, để cuối buổi bù trước khi trả phòng.
Người giảng không phải người dẫn chương trình; họ mệt nhanh khi phải nói liên tục trước máy quay. Xếp nghỉ sau mỗi hai, ba bài, có nước uống ở nhiệt độ phòng, và đặt màn hình nhắc chữ nếu cần. Nếu bài giảng có phần trình chiếu, quay phần hình người trước và ghép slide sau, đừng cố chiếu slide lên màn hình phía sau người giảng vì sẽ khó đọc và dễ lẫn màu.
Livestream và an toàn dữ liệu khi quay ở studio thuê
Hai việc này ít liên quan với nhau, nhưng có chung một điểm: hỏng là mất trắng, không có lần thứ hai. Trước buổi, bạn rà các điểm sau:
- Thử tốc độ mạng của studio ngay khi đến, ưu tiên mạng có dây cho livestream; chuẩn bị mạng di động dự phòng.
- Hỏi studio có ai khác dùng chung đường mạng vào giờ đó không, vì một phòng bên cạnh tải tệp lớn có thể làm giật buổi phát.
- Phát thử ở chế độ riêng tư vài phút để kiểm tra hình, tiếng, độ trễ trước khi phát công khai.
- Ghi âm đồng thời ở hai nơi khi quay podcast hay phỏng vấn, ví dụ máy ghi riêng và máy quay, để có bản dự phòng.
- Sao lưu thẻ nhớ sang ổ thứ hai trong giờ nghỉ, không đợi đến cuối buổi.
- Kiểm tra dung lượng thẻ và pin trước mỗi đoạn dài; video độ phân giải cao đầy thẻ nhanh hơn bạn nghĩ.
- Không để lọt thông tin riêng trên màn hình máy tính hay giấy tờ trên bàn vào khung hình phát trực tiếp.
Livestream bán hàng trong studio còn có những đòi hỏi riêng về bối cảnh và nhịp bán, phần đó thuộc danh mục thể loại sản xuất của trang. Ở đây chỉ nhấn vào phần kỹ thuật mà studio thuê theo giờ phải đáp ứng.
Khi khách mời lần đầu ngồi trước micro
Podcast và video phỏng vấn thường có khách mời không quen studio. Họ bước vào một căn phòng lạ, thấy ba máy quay, đèn chiếu thẳng vào mặt, micro sát miệng, và nhiều người căng thẳng ngay lập tức. Những phút đầu họ nói nhỏ, nói nhanh, ngồi cứng. Cái giá là bạn phải quay lại phần mở đầu, hoặc tệ hơn, cả buổi trò chuyện mất tự nhiên.
Một vài cách giúp khách thả lỏng: mời họ đến sớm mười lăm phút, cho xem phòng, giải thích ngắn gọn máy nào quay gì; cho họ ngồi vào ghế và nói chuyện phiếm trong lúc kỹ thuật chỉnh tiếng, thay vì để họ ngồi im nhìn mọi người làm việc. Dặn trước khách rằng vấp thì cứ nói lại, phần dựng sẽ cắt. Chỉ riêng câu đó cũng khiến nhiều người bớt sợ sai.
Về kỹ thuật, nhắc khách giữ khoảng cách với micro ổn định, không gõ tay lên bàn, không xoay ghế, tắt chuông đồng hồ thông minh. Ghế xoay có tiếng kêu và ghế có bánh xe là kẻ thù của bản ghi, nên hỏi studio đổi sang ghế cố định nếu cần. Nước uống để trong cốc giấy hoặc cốc nhựa mềm, tránh cốc sứ chạm bàn tạo tiếng cạch.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao biết studio có cách âm tốt không?
Vỗ tay một tiếng giữa phòng để nghe độ vang, ghi ba mươi giây im lặng rồi nghe lại bằng tai nghe để phát hiện tiếng ù và tiếng ngoài lọt vào, thử tắt máy lạnh xem khác biệt. Nên hỏi studio các nguồn ồn theo giờ trong ngày.
Quay podcast hai người cần mấy máy quay?
Cách phổ biến là ba máy: một máy toàn cảnh và hai máy cận cho từng người. Nếu chỉ có một máy, đặt góc toàn cảnh và dùng thêm điện thoại làm góc cận. Mỗi người nên có micro riêng để chỉnh tiếng độc lập.
Vì sao video quay trong studio bị sọc nhấp nháy?
Do một số đèn nhấp nháy theo tần số điện, mắt không thấy nhưng máy quay ghi lại. Quay thử và xem trên màn hình trước khi bắt đầu; nếu có sọc, chỉnh tốc độ màn trập phù hợp hoặc tắt nguồn đèn gây lỗi.
Có nên tắt máy lạnh khi thu âm trong studio?
Nếu máy lạnh gây tiếng rè rõ trong bản ghi thì nên tắt khi thu và bật lại giữa các đoạn. Xếp lịch thu theo từng đoạn ngắn để phòng không quá nóng, nhất là khi dùng đèn liên tục.
Livestream ở studio cần chuẩn bị gì về mạng?
Thử tốc độ mạng ngay khi đến, ưu tiên mạng có dây, có mạng di động dự phòng, hỏi studio về việc dùng chung đường truyền, và phát thử ở chế độ riêng tư trước khi phát công khai.
Quay nhiều bài giảng một buổi làm sao để dễ dựng?
Đọc to hoặc ghi bảng tay số bài và số lần quay trước mỗi đoạn, ghi sổ những đoạn cần quay lại, giữ cùng ánh sáng và góc máy giữa các bài, và sao lưu dữ liệu trong giờ nghỉ.