Hồ sơ bối cảnh là tập tài liệu người tìm bối cảnh gửi đạo diễn và sản xuất để chọn địa điểm, gồm các phương án đã được khảo sát, mỗi phương án có ảnh, sơ đồ, thông tin hậu cần, điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất. Trong nghề hay gọi là location pack. Một hồ sơ tốt giúp đạo diễn chọn trong một buổi họp; một hồ sơ kém khiến mọi người phải đi xem lại từ đầu.
Bài này giả định bạn đã khảo sát thực địa xong, có ảnh theo quy ước, có sơ đồ thô và bảng kiểm cho mỗi ứng viên. Việc còn lại là biến đống tài liệu đó thành thứ người khác đọc được trong mười phút. Phần dưới đi qua cấu trúc hồ sơ, cách viết trang tóm tắt, cách so sánh, và cách bạn nêu ý kiến riêng mà không lấn quyền quyết định của đạo diễn.
Ba phương án là con số hợp lý
Đưa đạo diễn một phương án là không cho họ lựa chọn, và nếu họ không thích, bạn quay lại vạch xuất phát. Đưa mười phương án là đẩy việc lọc về phía họ, mất thời gian và dễ làm họ bối rối. Ba phương án cho mỗi bối cảnh là con số người trong nghề hay dùng: đủ để so sánh, không quá nhiều để mất tập trung.
Ba phương án nên khác nhau theo một trục rõ ràng, không phải ba ngôi nhà gần giống nhau. Ví dụ một phương án đẹp nhất về hình ảnh nhưng hậu cần khó, một phương án cân bằng, một phương án dễ làm việc nhất nhưng phải sửa sang nhiều hơn. Khi ba phương án đặt cạnh nhau theo trục đó, đạo diễn và sản xuất thấy ngay họ đang đánh đổi cái gì lấy cái gì.
Nếu chỉ tìm được hai phương án đạt yêu cầu bắt buộc, hãy trình hai và nói thẳng là không có phương án thứ ba đạt chuẩn, thay vì nhét thêm một phương án yếu cho đủ số. Phương án yếu chỉ làm loãng hồ sơ và đôi khi được chọn vì lý do ngoài lề, để rồi gây rắc rối trong ngày quay.
Cấu trúc một bộ hồ sơ bối cảnh
Hồ sơ cho mỗi bối cảnh trong danh sách là một tệp riêng. Trong tệp đó, sắp xếp theo thứ tự dưới đây để người đọc đi từ tổng quát tới chi tiết.
- Trang bìa: tên bối cảnh theo kịch bản, các cảnh liên quan, yêu cầu bắt buộc lấy từ bảng bối cảnh, ngày lập hồ sơ.
- Trang so sánh: một bảng đặt ba phương án cạnh nhau theo các tiêu chí chính.
- Mỗi phương án một phần riêng: trang tóm tắt, mười tới mười lăm ảnh chọn lọc có chú thích, sơ đồ mặt bằng, ghi chú hậu cần.
- Trang đề xuất: phương án bạn khuyên chọn và lý do, kèm phương án dự phòng.
- Phụ lục: đường dẫn tới thư mục ảnh gốc, bảng kiểm đầy đủ, ghi âm tiếng nền nếu có.
Định dạng nên là một tệp đọc được trên điện thoại, vì đạo diễn và sản xuất thường xem trong lúc di chuyển. Một bản trình chiếu đơn giản hoặc một tệp tài liệu có ảnh là đủ. Tránh gửi hàng chục tệp rời rạc trong một nhóm trò chuyện, vì tới ngày họp không ai tìm lại được.
Trang tóm tắt của một phương án: viết gì
Một ảnh đại diện. Chọn ảnh thể hiện rõ nhất lý do phương án này lọt vào danh sách, không phải ảnh đẹp nhất. Nếu yêu cầu bắt buộc là cửa sổ nhìn ra sông, ảnh đại diện phải có cửa sổ đó.
Ba dòng mô tả. Loại không gian, khu vực, điểm đặc biệt. Ví dụ giả định: "Nhà ống ba tầng ở khu phố cũ của Hải Phòng, phòng khách tầng hai có ba cửa sổ lớn nhìn xuống phố, cầu thang gỗ nguyên bản."
Đáp ứng yêu cầu bắt buộc. Liệt kê từng yêu cầu và đánh dấu đạt, đạt có điều kiện, không đạt. Phương án nào không đạt một yêu cầu bắt buộc thì không nên có mặt trong hồ sơ, trừ khi bạn giải thích rõ cách khắc phục.
Điểm mạnh. Ba tới năm điểm, viết cụ thể. Không viết "không gian đẹp", viết "nắng chiều vào phòng khách từ khoảng ba giờ, đúng khung giờ của cảnh 15".
Điểm yếu và cách xử lý. Viết thẳng, không giấu. "Không có chỗ đỗ ô tô, xe phải dừng ở đầu ngõ cách khoảng một trăm mét, cần thêm hai người khiêng." Đạo diễn và sản xuất cần biết để quyết.
Điều kiện của chủ nhà. Khung giờ, khu vực được dùng, những điều không được làm, cách tính phí mà chủ nhà mong muốn ở mức nguyên tắc.
Trang so sánh: đặt ba phương án cạnh nhau
Bảng so sánh là trang được xem nhiều nhất. Giữ tiêu chí giống nhau cho mọi bối cảnh trong dự án để người đọc quen mắt. Ví dụ giả định dưới đây cho bối cảnh "nhà hai chị em".
| Tiêu chí | Phương án A | Phương án B | Phương án C |
|---|---|---|---|
| Yêu cầu bắt buộc | Đạt đủ | Đạt đủ | Đạt, sân hơi nhỏ |
| Hình ảnh theo đạo diễn mô tả | Rất gần | Gần | Cần dựng thêm đồ |
| Ánh sáng tự nhiên | Tốt buổi chiều | Tốt buổi sáng | Yếu, phải bù đèn |
| Tiếng ồn | Có xưởng gần, ồn giờ hành chính | Yên tĩnh | Yên tĩnh |
| Hậu cần, đỗ xe | Khó, khiêng bộ xa | Trung bình | Dễ, xe vào tận sân |
| Điện | Yếu, có thể cần máy phát | Đủ cho bộ đèn vừa | Đủ |
| Điều kiện chủ nhà | Chỉ cho tới năm giờ chiều | Linh động | Linh động, muốn có mặt cả ngày |
| Chi phí phát sinh dự kiến | Máy phát, thêm người khiêng | Ít | Thuê thêm đồ mỹ thuật |
Không đưa con số tiền cụ thể vào bảng nếu chưa thống nhất với sản xuất; chỉ ghi hạng mục phát sinh. Bảng cho thấy rõ đánh đổi: A đẹp nhất nhưng khó làm, C dễ làm nhất nhưng tốn công mỹ thuật, B cân bằng.
Nêu đề xuất của bạn mà không lấn quyền đạo diễn
Người tìm bối cảnh là người hiểu các địa điểm rõ nhất, nên ý kiến của bạn có giá trị. Hồ sơ nên có một trang đề xuất rõ ràng: bạn khuyên chọn phương án nào, vì sao, và phương án nào nên giữ làm dự phòng. Không có đề xuất, hồ sơ chỉ là một xấp ảnh.
Viết đề xuất dựa trên yêu cầu của dự án chứ không dựa trên sở thích riêng. Ví dụ: "Đề xuất phương án B vì đáp ứng đủ yêu cầu bắt buộc, ánh sáng buổi sáng khớp với cảnh 3 và 7 vốn chiếm nhiều trang nhất, hậu cần không phát sinh lớn. Giữ phương án A làm dự phòng nếu đạo diễn ưu tiên không khí hơn sự thuận tiện." Lý do càng gắn với kịch bản và lịch quay, đề xuất càng dễ được chấp nhận.
Sau đó, để quyết định cho đạo diễn và sản xuất. Nếu họ chọn khác đề xuất của bạn, đó là quyền của họ; việc của bạn là chuẩn bị tốt nhất cho phương án đã chọn, nhắc lại những điểm yếu đã ghi trong hồ sơ, và đảm bảo những điểm yếu đó được xử lý trước ngày quay.
Buổi họp chọn bối cảnh: dẫn dắt thế nào
Hồ sơ gửi trước ít nhất một ngày. Buổi họp chọn nên ngắn, có trình tự, và kết thúc bằng quyết định.
- Nhắc lại yêu cầu bắt buộc của bối cảnh, để mọi người cùng nhìn vào một chuẩn.
- Đi qua bảng so sánh, không đi qua từng ảnh. Ai muốn xem chi tiết phương án nào thì mở phần đó.
- Nêu đề xuất của bạn và lý do trong một hai phút.
- Để đạo diễn và sản xuất trao đổi, bạn trả lời câu hỏi về thực tế từng nơi.
- Chốt phương án chính và phương án dự phòng, ghi lại những điều kiện đi kèm, ví dụ "chọn A nếu xác nhận được máy phát trong ngân sách".
- Thống nhất bước tiếp theo: ngày khảo sát kỹ thuật, người liên lạc chủ nhà để giữ lịch.
Sau buổi họp, báo ngay cho chủ nhà của phương án được chọn để giữ lịch, và báo lịch sự cho chủ nhà các phương án không được chọn. Đừng để chủ nhà nào chờ mà không có tin, kể cả những người bạn chưa chắc sẽ hợp tác lần sau.
Những lỗi khiến hồ sơ bị trả về làm lại
Đạo diễn và sản xuất trả hồ sơ về thường không phải vì phương án kém, mà vì hồ sơ không trả lời được câu hỏi của họ. Rà lại các lỗi dưới đây trước khi gửi.
- Không ghi giờ chụp ảnh, người xem không biết căn phòng tối vì hướng nhà hay vì chụp lúc chiều muộn.
- Ba phương án gần như giống nhau, không thể hiện được đánh đổi nào.
- Điểm yếu bị giấu hoặc viết mập mờ, tới buổi khảo sát kỹ thuật mới lộ ra.
- Không có sơ đồ, người xem không hình dung được các phòng nối nhau thế nào.
- Điều kiện của chủ nhà không được ghi, đạo diễn chọn rồi mới biết chủ chỉ cho dùng nửa ngày.
- Không có đề xuất, buộc đạo diễn phải tự cân nhắc mọi thứ từ đầu.
Mỗi lỗi trên tốn thêm một vòng hỏi đáp, có khi thêm một chuyến đi. Trong tiền kỳ, thời gian là thứ hiếm nhất, nên một hồ sơ trả lời trước những câu hỏi đó là cách bạn giúp cả đoàn nhiều nhất.
Lưu hồ sơ thành kho bối cảnh cho dự án sau
Khi dự án kết thúc, hồ sơ bối cảnh không nên nằm chết trong một thư mục mang tên dự án. Tách từng địa điểm ra thành một mục riêng trong kho bối cảnh của đoàn, gắn nhãn theo loại không gian, khu vực, đặc điểm nổi bật như "sân trong", "cầu thang gỗ", "cửa sổ hướng tây", và ghi lại trạng thái quan hệ với chủ nhà: đã quay, thân thiện, sẵn sàng hợp tác lại, hay có trục trặc.
Những địa điểm không được chọn cũng đáng lưu. Một căn nhà bị loại vì thiếu sân trong cho phim này có thể là lựa chọn hoàn hảo cho một quảng cáo cần phòng khách cổ điển. Ghi rõ lý do bị loại lần trước để lần sau không mất công khảo sát lại một điều đã biết.
Cập nhật kho định kỳ: nhà được sửa sang, chủ chuyển đi, quán đổi chủ đều làm thông tin cũ sai lệch. Một dòng ghi chú ngày kiểm tra gần nhất giúp người tra cứu biết thông tin còn đáng tin hay cần đi xem lại.
Câu hỏi thường gặp
Hồ sơ bối cảnh nên làm bằng định dạng nào?
Một tệp trình chiếu hoặc tài liệu có ảnh, xem được trên điện thoại, là đủ. Quan trọng là cấu trúc rõ ràng, có trang so sánh và trang đề xuất, không phải phần mềm nào.
Có nên đưa phương án mình không thích vào hồ sơ không?
Có, nếu nó đạt yêu cầu bắt buộc và có ưu điểm riêng. Ghi rõ đánh giá của bạn trong trang đề xuất. Đạo diễn có thể thấy ở đó điều bạn không thấy.
Đạo diễn muốn tự đi xem tất cả các phương án thì sao?
Sắp xếp một chuyến đi gom theo khu vực, đi theo thứ tự trong hồ sơ, và báo trước cho từng chủ nhà. Hồ sơ vẫn có ích vì đạo diễn đọc trước sẽ biết cần chú ý gì ở mỗi nơi.
Có ghi chi phí thuê vào hồ sơ không?
Ghi cách tính mà chủ nhà mong muốn và các hạng mục phát sinh. Con số cụ thể nên do bộ phận sản xuất nắm và quyết, tránh để con số chưa thương lượng xong lan rộng trong đoàn.
Bao lâu sau khảo sát nên gửi hồ sơ?
Càng sớm càng tốt, lý tưởng là trong một hai ngày sau khi khảo sát xong phương án cuối cùng của bối cảnh đó. Để lâu, chủ nhà có thể nhận lịch khác và thông tin trong đầu bạn cũng phai dần.