BoiCanh.comBối Cảnh
Tìm và khảo sát bối cảnh

Location scouting là gì: quy trình tìm bối cảnh quay phim từ kịch bản tới ngày chốt

Location scouting là việc tìm, khảo sát và chốt bối cảnh quay chụp. Bảy bước từ đọc kịch bản, lọc ứng viên, đi thực địa tới ký xác nhận với chủ nhà.

Two young Vietnamese crew members walking down a narrow alley in Hanoi old quarter at morning, one holding a camera at chest height, seen from behind, soft hazy light

Location scouting là toàn bộ việc đi tìm, xem tận nơi, đánh giá và chốt những địa điểm thật sẽ dùng để quay phim hay chụp ảnh. Trong tiếng Việt, người trong nghề hay gọi gọn là "đi bối" hoặc "đi khảo sát bối cảnh". Việc này bắt đầu từ lúc kịch bản còn là bản nháp và chỉ kết thúc khi chủ địa điểm đã đồng ý bằng văn bản, ê-kíp kỹ thuật đã xem qua và lịch quay đã khớp với lịch của chủ nhà.

Ở đoàn lớn có hẳn một vị trí phụ trách bối cảnh. Ở đoàn nhỏ, sinh viên làm phim hay một thợ ảnh tự chạy dự án, người làm việc này thường kiêm thêm ba bốn vai khác. Dù quy mô nào, trình tự hợp lý vẫn giống nhau. Phần dưới chia việc thành bảy bước, mỗi bước có đầu ra cụ thể để bạn biết lúc nào nên chuyển sang bước sau, lúc nào nên quay lại bước trước.

Vì sao bối cảnh cần một quy trình chứ không chỉ "đi xem cho đẹp"

Sai lầm phổ biến nhất của đoàn mới là chọn bối cảnh bằng mắt thẩm mỹ rồi dừng ở đó. Một căn nhà ống có giếng trời rất đẹp trên ảnh điện thoại, nhưng tới ngày quay mới phát hiện cầu thang quá hẹp để đưa chân máy lên tầng hai, ổ điện chỉ chịu được một bộ đèn, và đối diện là xưởng cơ khí chạy máy từ bảy giờ sáng. Cảnh đẹp vẫn đẹp, nhưng đoàn mất nửa ngày xoay xở và âm thanh phải lồng lại toàn bộ.

Quy trình tồn tại để những phát hiện đó xảy ra sớm, lúc còn rẻ để đổi. Đổi bối cảnh ở tuần thứ ba của tiền kỳ chỉ tốn vài cuộc gọi; đổi vào đêm trước ngày quay thì kéo theo dời lịch diễn viên, đổi xe chở thiết bị, có khi mất luôn tiền cọc. Mỗi bước trong bảy bước dưới đây là một lần lọc: ứng viên nào không qua được thì loại ngay, không đem theo sang bước tiếp.

Quy trình còn giúp việc giao tiếp trong đoàn rõ ràng. Đạo diễn không phải đi cùng bạn tới hai mươi địa điểm; họ chỉ cần xem ba phương án đã được lọc kỹ, có ảnh, có sơ đồ, có ghi chú điểm mạnh điểm yếu. Quay phim và trưởng ánh sáng không bị gọi ra hiện trường quá sớm, khi chưa chắc chủ nhà có đồng ý hay không. Mỗi người tham gia đúng lúc mình cần.

Bảy bước từ trang kịch bản tới ngày chốt địa điểm

Thứ tự dưới đây áp dụng cho phim ngắn, quảng cáo, MV hay một buổi chụp lookbook có nhiều cảnh. Với buổi chụp chỉ một địa điểm, bạn gộp bước 2 với bước 3 và rút ngắn bước 5.

  1. Bóc tách nhu cầu. Đọc kịch bản hoặc bản mô tả ý tưởng, liệt kê từng bối cảnh cần có, mỗi bối cảnh ghi rõ trong hay ngoài trời, ngày hay đêm, số trang kịch bản, số người có mặt và những yêu cầu không thể thay (một cửa sổ nhìn ra sông, một cầu thang xoắn).
  2. Viết mô tả tìm kiếm. Chuyển từng bối cảnh thành một đoạn mô tả ngắn mà người ngoài nghề đọc vẫn hiểu, kèm vài ảnh tham khảo về không khí. Đoạn này dùng để hỏi người quen, đăng hội nhóm, gửi cho người giới thiệu.
  3. Gom ứng viên. Tìm qua mạng lưới quen biết, hội nhóm, lần theo ảnh mạng xã hội, đi lang thang khu vực phù hợp. Mục tiêu giai đoạn này là số lượng: mỗi bối cảnh nên có năm tới mười ứng viên trên giấy.
  4. Lọc từ xa. Gọi điện hoặc nhắn tin cho chủ địa điểm, hỏi những câu loại trừ nhanh: có cho quay không, ngày dự kiến có trống không, có giới hạn giờ giấc nào không. Ứng viên nào trả lời "không" ở một câu then chốt thì gạch ngay.
  5. Khảo sát thực địa. Đi tận nơi với bảng kiểm, chụp ảnh theo quy ước, đo đạc, vẽ sơ đồ thô, nói chuyện với người quản lý. Mỗi bối cảnh còn lại hai ba ứng viên.
  6. Trình phương án và khảo sát kỹ thuật. Gửi hồ sơ cho đạo diễn chọn; phương án được chọn sẽ có thêm một buổi khảo sát cùng quay phim, ánh sáng, âm thanh, sản xuất.
  7. Chốt bằng văn bản. Thống nhất ngày giờ, phạm vi được dùng, chi phí và điều kiện, ký giấy xác nhận hoặc hợp đồng, đồng thời giữ lại một phương án dự phòng.

Mỗi bước nên có một tệp đầu ra: danh sách bối cảnh, đoạn mô tả, bảng ứng viên, hồ sơ khảo sát, biên bản kỹ thuật, giấy xác nhận. Khi có người hỏi "bối cảnh tới đâu rồi", bạn mở đúng tệp đó ra là trả lời được, không phải kể lại từ đầu.

Mỗi bước mất bao lâu và ai cần có mặt

Thời gian dưới đây là ví dụ giả định cho một phim ngắn khoảng mười lăm phút, năm bối cảnh, quay trong ba ngày. Dự án của bạn nhiều hay ít bối cảnh hơn thì co giãn theo tỉ lệ.

BướcThời gian gợi ýNgười tham gia chínhĐầu ra
Bóc tách nhu cầuMột buổiNgười phụ trách bối cảnh, trợ lý đạo diễnDanh sách bối cảnh có yêu cầu bắt buộc
Viết mô tả tìm kiếmNửa buổiNgười phụ trách bối cảnh, đạo diễn duyệtĐoạn mô tả và ảnh tham khảo cho từng cảnh
Gom ứng viênBa tới năm ngàyNgười phụ trách bối cảnh, người giới thiệuBảng ứng viên có ảnh sơ bộ
Lọc từ xaHai ngàyNgười phụ trách bối cảnhBảng ứng viên đã gạch bớt
Khảo sát thực địaBa tới bốn ngàyNgười phụ trách bối cảnh, có thể kèm trợ lýHồ sơ khảo sát từng địa điểm
Trình phương án, khảo sát kỹ thuậtHai ngàyĐạo diễn, quay phim, ánh sáng, âm thanh, sản xuấtLựa chọn cuối và biên bản kỹ thuật
Chốt bằng văn bảnMột tới hai ngàySản xuất, chủ địa điểmGiấy xác nhận, lịch, phương án dự phòng

Tổng cộng khoảng hai tuần làm việc. Nếu lịch quay đã cố định mà bạn chỉ còn năm ngày, đừng cắt bước khảo sát thực địa; hãy cắt bớt số ứng viên ở bước gom và chấp nhận ít lựa chọn hơn. Bối cảnh chưa ai tới tận nơi là rủi ro lớn nhất trong cả tiền kỳ.

Ba nguyên tắc giữ cho việc tìm bối cảnh không trôi

Khoá yêu cầu bắt buộc trước khi đi. Trước bước gom ứng viên, ngồi với đạo diễn tách yêu cầu thành hai cột: điều không thể thiếu và điều có thì tốt. Nếu không làm rõ, bạn sẽ đem về một căn nhà đẹp nhưng thiếu đúng cái cửa sổ mà cảnh cao trào cần, và cả đoàn lại tranh luận từ đầu.

Ghi chép ngay tại chỗ, không để tối về nhớ lại. Đi năm địa điểm một ngày thì tới địa điểm thứ tư bạn đã bắt đầu nhầm ổ điện nhà này với cầu thang nhà kia. Ghi vào bảng kiểm, chụp ảnh theo thứ tự, đọc ghi chú âm thanh vào điện thoại. Hồ sơ phải hoàn thành trong ngày.

Mỗi lần nói chuyện với chủ nhà là một lần giữ quan hệ. Kể cả khi địa điểm bị loại, hãy cảm ơn và báo lại cho chủ nhà biết. Thế giới bối cảnh nhỏ hơn bạn nghĩ; người hôm nay bạn từ chối có thể là người giới thiệu cho bạn ba địa điểm ở dự án sau. Không im lặng biến mất sau khi đã xin vào nhà người ta.

Giữ kho dữ liệu sau dự án. Mỗi địa điểm đã khảo sát, dù được chọn hay không, đều là tài sản. Lưu ảnh, sơ đồ, liên hệ và ghi chú vào một thư mục chung có quy ước đặt tên. Sau vài dự án, bạn có một kho bối cảnh riêng và lần tìm sau rút ngắn đáng kể.

Đoàn nhỏ, sinh viên, thợ ảnh tự làm: rút gọn thế nào

Không phải đoàn nào cũng có hai tuần và một người chuyên trách. Một nhóm sinh viên làm bài tập cuối kỳ hay một thợ ảnh nhận chụp lookbook cho cửa hàng nhỏ thường chỉ có vài buổi rảnh. Cách rút gọn hợp lý là gộp các bước có cùng người làm, còn các bước có người khác tham gia thì giữ nguyên.

Cụ thể, bạn có thể làm bước bóc tách và viết mô tả trong cùng một buổi tối, vừa đọc kịch bản vừa viết luôn đoạn mô tả. Bước gom ứng viên và lọc từ xa cũng gộp được: mỗi khi tìm thấy một chỗ, nhắn hỏi chủ ngay ba câu loại trừ. Riêng khảo sát thực địa và khảo sát kỹ thuật thì nên gộp làm một chuyến, nhưng phải rủ người cầm máy đi cùng, vì người cầm máy nhìn bối cảnh theo cách khác hẳn người viết kịch bản.

Bước chốt bằng văn bản là bước đoàn nhỏ hay bỏ nhất, với lý do "chỗ người quen, nói miệng được rồi". Chính người quen mới cần giấy nhất, vì giấy giữ cho tình cảm khỏi sứt mẻ khi có chuyện ngoài ý muốn. Một trang viết tay ghi ngày giờ, khu vực được dùng, điều kiện trả lại nguyên trạng, có chữ ký hai bên là đủ cho dự án nhỏ. Việc lớn, có đặt cọc nhiều, nên có hợp đồng và nhờ luật sư soát.

Dấu hiệu bạn đang làm sai trình tự

Những tình huống dưới đây xuất hiện rất thường ở đoàn mới. Gặp một trong số đó, hãy dừng lại và xem mình đã bỏ qua bước nào.

  • Đạo diễn đi xem cùng bạn ngay từ ứng viên đầu tiên, rồi mỗi chỗ lại nảy ra ý mới, danh sách yêu cầu thay đổi liên tục.
  • Bạn đã khảo sát thực địa một căn nhà rất kỹ, rồi mới biết chủ nhà không bao giờ cho người lạ quay bên trong.
  • Quay phim lần đầu thấy bối cảnh là sáng ngày quay.
  • Bạn có ảnh đẹp nhưng không nhớ ảnh nào chụp ở hướng nào, và không có số đo phòng.
  • Không ai trong đoàn biết số điện thoại của người quản lý bối cảnh, chỉ có bạn biết.
  • Lịch quay đã công bố nhưng bối cảnh chưa có xác nhận bằng văn bản.
  • Trời mưa ngày quay ngoại cảnh và đoàn không có chỗ nào để chuyển sang.

Mỗi dấu hiệu tương ứng với một bước bị nhảy cóc: thiếu bóc tách, thiếu lọc từ xa, thiếu khảo sát kỹ thuật, thiếu quy ước chụp ảnh, thiếu bàn giao thông tin, thiếu chốt văn bản, thiếu phương án dự phòng. Những khâu này đều có bài hướng dẫn riêng trong cùng danh mục để bạn đi sâu từng việc.

Kết thúc khảo sát: bàn giao cho ê-kíp như thế nào

Việc của người tìm bối cảnh không xong khi chủ nhà gật đầu. Đầu ra cuối cùng là một gói thông tin mà bất kỳ ai trong đoàn mở ra cũng biết phải đi đâu, gặp ai, vào cửa nào, đỗ xe ở đâu, ổ điện nằm chỗ nào, nhà vệ sinh dùng được cái nào, giờ nào phải giữ yên lặng vì hàng xóm có trẻ nhỏ ngủ trưa.

Gói bàn giao nên có: địa chỉ đầy đủ và hướng dẫn đường đi kèm mốc nhận diện, tên và cách liên lạc người quản lý tại chỗ, khung giờ được phép, sơ đồ mặt bằng có đánh dấu khu quay, khu để đồ, khu nghỉ, khu ăn, danh sách những thứ không được động vào, ảnh hiện trạng trước khi đoàn tới, và ghi chú kỹ thuật từ buổi khảo sát cùng quay phim, ánh sáng. Tất cả gom vào một tệp, gửi trước ngày quay ít nhất hai ngày để mọi người còn hỏi lại.

Sau ngày quay, bạn quay lại vòng đầu: chụp ảnh hiện trạng lúc trả bối cảnh, đối chiếu với ảnh trước, xử lý những gì phát sinh, cảm ơn chủ nhà, và cập nhật ghi chú vào kho bối cảnh của đoàn. Một địa điểm từng quay suôn sẻ và để lại thiện cảm sẽ mở cửa cho bạn lần sau mà không phải thuyết phục lại.

Câu hỏi thường gặp

Location scouting và location manager khác nhau thế nào?

Location scouting là công việc tìm và khảo sát bối cảnh. Location manager là vị trí phụ trách toàn bộ mảng bối cảnh, gồm cả tìm, đàm phán, xin phép, điều phối ngày quay và trả bối cảnh. Ở đoàn nhỏ, một người thường làm cả hai.

Nên bắt đầu tìm bối cảnh trước ngày quay bao lâu?

Với phim ngắn vài bối cảnh, hai tới ba tuần là thoải mái. Quảng cáo hay MV có bối cảnh đặc biệt cần lâu hơn. Nếu chỉ còn vài ngày, giảm số ứng viên chứ đừng bỏ bước tới tận nơi xem.

Có cần mang máy quay đi khảo sát không?

Không bắt buộc. Điện thoại chụp ảnh và quay đoạn ngắn là đủ cho khảo sát ban đầu. Khi khảo sát kỹ thuật, quay phim thường mang ống kính hoặc ứng dụng ngắm khung để thử góc máy thật.

Đi khảo sát có cần trả tiền cho chủ nhà không?

Thông thường buổi xem nhà không mất phí, nhưng nếu bạn chiếm nhiều thời gian của chủ hoặc xin quay thử, nên hỏi trước và cân nhắc một món quà nhỏ hoặc khoản bồi dưỡng. Mỗi nơi một thông lệ, hỏi thẳng là tốt nhất.

Một mình có làm được location scouting không?

Được, với dự án nhỏ. Nhưng buổi khảo sát kỹ thuật nên có ít nhất người cầm máy đi cùng. Đi một mình tới nhà người lạ cũng nên báo cho người trong đoàn biết bạn đang ở đâu và dự kiến về lúc nào.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138