Ảnh khảo sát bối cảnh không phải để đẹp mà để đủ: đủ góc, đủ thông tin, đủ trung thực để một người chưa từng đến đó vẫn dựng được trong đầu căn phòng trông ra sao và đoàn sẽ làm việc thế nào. Đây là khác biệt lớn nhất giữa ảnh của người đi tìm bối cảnh và ảnh của người chụp check-in.
Phần lớn quyết định về bối cảnh được đưa ra dựa trên những bức ảnh này. Đạo diễn chọn phương án, quay phim dự tính góc máy, ánh sáng đoán trước lượng đèn, sản xuất ước chi phí, tất cả từ thư mục ảnh bạn gửi về. Một bộ ảnh thiếu góc hay bị chỉnh màu sẽ dẫn tới quyết định sai. Bài này đưa ra một quy ước chụp mà bạn có thể áp dụng cho mọi địa điểm, chỉ cần điện thoại.
Vì sao ảnh khảo sát phải "xấu một cách trung thực"
Bản năng của người cầm máy là chọn góc đẹp, đợi nắng đẹp, né cái bình nóng lạnh xấu xí. Trong ảnh khảo sát, bản năng đó cần tắt đi. Cái bình nóng lạnh ấy có thể lọt vào khung hình của cảnh quay chính, và quay phim cần biết nó ở đó để tránh hoặc đề nghị tháo.
Không dùng bộ lọc màu, không bật chế độ làm đẹp, không chỉnh sáng sau khi chụp. Nếu điện thoại tự động xử lý mạnh, hãy chuyển sang chế độ chụp cơ bản nhất có thể. Màu tường thật, ánh sáng thật, độ bừa bộn thật là thông tin; ảnh đã chỉnh đẹp làm mất thông tin đó và có thể khiến đạo diễn thất vọng khi tới tận nơi.
Với những phòng có đèn sẵn, chụp mỗi góc hai lần: một lần tắt hết đèn trong phòng để thấy riêng ánh sáng tự nhiên, một lần bật đèn như chủ nhà vẫn dùng. Cặp ảnh này cho bộ phận ánh sáng biết ánh sáng có sẵn mạnh hay yếu, màu đèn ấm hay lạnh, có đèn huỳnh quang nhấp nháy cần thay hay không. Với quán cà phê, nhà hàng, cửa hàng, cặp ảnh bật tắt đèn còn cho thấy không khí ban đêm mà buổi khảo sát ban ngày không thấy được.
Chụp ngang làm mặc định, vì phần lớn khung hình phim và video là khung ngang. Chỉ chụp dọc khi muốn ghi chiều cao như cầu thang, giếng trời, cột nhà. Giữ ống kính góc rộng tiêu chuẩn của điện thoại cho ảnh tổng; ống kính siêu rộng có thể dùng thêm nhưng phải ghi chú, vì nó làm căn phòng trông rộng hơn thực tế nhiều.
Bốn loại ảnh cần có ở mỗi địa điểm
Ở mọi bối cảnh, dù là căn hộ, quán cà phê hay bãi đất trống, hãy chụp đủ bốn loại theo thứ tự dưới đây. Thứ tự cố định giúp người xem hồ sơ biết ảnh nào nối với ảnh nào.
- Ảnh định vị. Bắt đầu từ ngoài đường: một ảnh nhìn tổng thể mặt tiền, một ảnh từ đầu hẻm hoặc đầu đường nhìn vào, một ảnh cổng hoặc cửa chính. Đây là ảnh giúp đoàn tìm được đường ngày quay.
- Ảnh xoay vòng. Ở mỗi phòng sẽ quay, đứng ở một góc, chụp lần lượt theo chiều kim đồng hồ sao cho các ảnh nối tiếp chồng lên nhau khoảng một phần ba. Sau đó sang góc đối diện chụp lại một vòng. Hai vòng từ hai góc cho phép hình dung toàn bộ phòng.
- Ảnh chi tiết. Ổ điện, cầu dao, cửa sổ và thứ nhìn thấy qua cửa sổ, sàn, trần, đồ đạc cố định, những vật có thể lọt khung, khu vệ sinh, chỗ đỗ xe, cầu thang từ dưới lên và từ trên xuống.
- Ảnh có người làm thước đo. Nhờ một người đứng ở giữa phòng, cạnh cửa, dưới trần thấp. Con người là thước đo trực quan nhất về tỉ lệ không gian, nhất là khi người xem ảnh quen nhìn ảnh siêu rộng.
Nếu thời gian cho phép, quay thêm một đoạn video ngắn đi bộ chậm từ cổng vào tới phòng quay chính, không cắt. Đoạn video này giúp người xem nắm được luồng di chuyển mà ảnh tĩnh không truyền tải được.
Quy ước đặt tên tệp và thư mục
Ảnh khảo sát chỉ có ích khi tìm lại được. Sau ba ngày đi năm địa điểm mỗi ngày, bạn sẽ có hàng trăm tệp mang tên tự động của điện thoại. Đổi tên ngay trong ngày theo quy ước dưới đây.
| Thành phần | Ví dụ | Ghi chú |
|---|---|---|
| Mã bối cảnh trong danh sách | B03 | Lấy từ bảng bối cảnh, ví dụ B03 là nhà hai chị em |
| Mã ứng viên | B03-UV2 | Ứng viên thứ hai của bối cảnh B03 |
| Loại ảnh | DV, XV, CT, TD | Định vị, xoay vòng, chi tiết, thước đo |
| Khu vực | bep, pngu, san | Viết tắt không dấu, thống nhất trong cả dự án |
| Số thứ tự | 01, 02 | Theo thứ tự chụp |
| Tên đầy đủ | B03-UV2-XV-bep-04 | Đọc tên là biết ảnh thuộc chỗ nào, loại gì |
Mỗi ứng viên một thư mục, trong đó có thêm một tệp ghi chú kèm ngày giờ khảo sát, thời tiết lúc chụp, hướng của căn nhà. Thời điểm chụp rất quan trọng: cùng một căn phòng chụp lúc chín giờ sáng và bốn giờ chiều trông như hai nơi khác nhau.
Những thứ ảnh khảo sát hay bỏ sót
Trần nhà. Gần như ai cũng quên chụp trần. Trần cho biết chiều cao, có dầm để treo đèn không, có quạt trần lọt khung không, màu trần có hắt sáng tốt không.
Bức tường thứ tư. Người chụp thường quay lưng vào cửa ra vào và chụp phần đẹp của phòng. Nhưng góc máy ngược có thể phải nhìn về phía cửa, nên bức tường đó cũng cần ảnh.
Thứ ở ngoài cửa sổ. Chụp từ trong nhìn ra, cả lúc cửa đóng và lúc mở. Một cửa sổ nhìn ra toà nhà đang xây sẽ thay đổi hoàn toàn cách đặt máy.
Những thứ không được đụng tới. Bàn thờ, tủ kính đồ quý, ảnh gia đình. Chụp lại để cả đoàn biết trước chỗ nào cần tránh, chỗ nào cần xin phép che đi một cách lịch sự.
Đường điện và ổ cắm ở ngoài khu quay. Ổ điện gần nhất với chỗ có thể đặt thiết bị thường nằm ở phòng bên cạnh hoặc ngoài hành lang. Chụp cả những ổ đó, kèm một ảnh rộng cho thấy đường dây sẽ phải đi qua đâu để tới khu quay.
Lối vào nhìn từ trong ra. Chụp cổng và cửa chính từ phía trong nhà nhìn ra đường, vì nhiều cảnh nhân vật đi vào đi ra sẽ đặt máy ở hướng này, và khung cảnh bên ngoài cổng sẽ lọt vào hình.
Hiện trạng có hư hỏng sẵn. Vết nứt tường, sàn trầy, cửa kẹt. Ảnh này về sau còn có ích khi đối chiếu hiện trạng lúc trả bối cảnh, tránh tranh cãi không đáng có.
Ngoại cảnh và không gian rộng: chụp sao cho đủ
Ngoài trời không có bốn bức tường để xoay vòng, nên quy ước phải đổi. Chọn một điểm đứng chính, thường là nơi đạo diễn có khả năng đặt máy cho cảnh toàn, và chụp một vòng đủ ba trăm sáu mươi độ từ đó. Rồi đi tới hai ba điểm đứng phụ, mỗi điểm chụp vài tấm về phía khung cảnh chính. Ghi điểm đứng lên sơ đồ thô để người xem biết các ảnh liên quan với nhau thế nào.
Với cánh đồng, bãi biển, đồi, chụp thêm một ảnh từ điểm cao nhất có thể leo lên an toàn, như bờ đê, mỏm đá hay tầng hai một nhà dân nếu được phép. Ảnh từ trên cao cho thấy bố cục tổng thể, đường mòn, vị trí cây cối và nhà cửa mà ảnh ngang tầm mắt bỏ sót. Nếu đoàn định quay bằng thiết bị bay, đừng tự bay thử khi chưa tìm hiểu quy định và chưa có phép; ảnh từ điểm cao trên mặt đất là đủ cho giai đoạn khảo sát.
Ghi chép thời tiết lúc chụp kỹ hơn so với trong nhà: trời nắng hay mây, gió mạnh hay nhẹ, nước lên hay xuống nếu là bờ sông, bờ biển. Ngoại cảnh trong ảnh khảo sát chụp ngày nắng đẹp có thể trông rất khác vào ngày quay âm u, và đạo diễn cần biết điều đó để chuẩn bị tinh thần.
Chụp ảnh nhà người khác: phép lịch sự và quyền riêng tư
Bạn đang ở trong nhà của một người, chụp mọi ngóc ngách. Trước khi giơ điện thoại lên, hỏi rõ chủ nhà có đồng ý cho chụp không, và nói ảnh sẽ dùng làm gì, ai sẽ xem. Phần lớn chủ nhà đồng ý khi biết ảnh chỉ dùng trong nội bộ đoàn. Phòng nào chủ nhà không muốn chụp thì bỏ qua và ghi chú lại.
Tránh chụp người trong nhà khi họ chưa đồng ý, nhất là trẻ em và người già. Tránh để lọt vào ảnh giấy tờ, thư từ, màn hình có thông tin cá nhân, số nhà kèm tên chủ hộ. Nếu lỡ lọt, cắt hoặc làm mờ trước khi gửi hồ sơ cho người khác.
Ảnh khảo sát thuộc phạm vi làm việc của đoàn. Không đăng lên mạng xã hội, không dùng làm ảnh quảng bá, không gửi cho bên thứ ba ngoài dự án khi chưa hỏi chủ nhà. Khi dự án kết thúc và bạn lưu vào kho bối cảnh, giữ quy tắc đó: ảnh dùng để tìm bối cảnh cho dự án sau, không dùng vào việc khác.
Gửi ảnh về cho đoàn: chọn lọc và kèm chú thích
Gửi nguyên hai trăm tấm ảnh cho đạo diễn là cách chắc chắn để họ không xem. Hãy chuẩn bị hai lớp: lớp đầu là mười tới mười lăm ảnh chọn lọc cho mỗi ứng viên, đủ để thấy không khí, bố cục và điểm đặc biệt; lớp sau là toàn bộ thư mục gốc cho ai cần tra chi tiết, như quay phim, ánh sáng, sản xuất.
Mỗi ảnh trong lớp chọn lọc nên có một dòng chú thích ngắn: đứng ở đâu nhìn về hướng nào, giờ chụp, điều gì đáng chú ý. Ví dụ: "Từ cửa bếp nhìn ra sân, bốn giờ chiều, nắng vào từ bên trái, có thể đặt máy ở góc tủ lạnh." Một dòng như vậy tiết kiệm cho người xem rất nhiều câu hỏi.
Kèm theo ảnh là sơ đồ mặt bằng thô có đánh dấu vị trí đứng chụp từng ảnh xoay vòng. Khi người xem nhìn một ảnh và hỏi "đây là góc nào", sơ đồ trả lời ngay. Cách vẽ sơ đồ thô có bài riêng trong cùng danh mục này.
Câu hỏi thường gặp
Điện thoại có đủ để chụp ảnh khảo sát không?
Đủ cho phần lớn dự án. Điều quan trọng là chụp đủ góc, đủ loại ảnh và không chỉnh màu. Máy ảnh chuyên dụng chỉ cần khi bạn muốn thử ống kính cụ thể ở buổi khảo sát kỹ thuật.
Có nên dùng chế độ chụp toàn cảnh xoay vòng của điện thoại không?
Có thể dùng thêm, nhưng không thay được ảnh xoay vòng từng tấm. Ảnh toàn cảnh tự động thường bóp méo đường thẳng và làm sai tỉ lệ phòng, dễ khiến người xem đánh giá sai kích thước.
Một địa điểm cần khoảng bao nhiêu ảnh?
Tuỳ quy mô, một căn nhà vài phòng thường cần sáu mươi tới một trăm ảnh gốc. Từ đó chọn mười tới mười lăm ảnh để trình. Thừa ảnh gốc không sao, thiếu một góc quan trọng mới đáng lo.
Chủ nhà không muốn chụp phòng ngủ thì làm thế nào?
Tôn trọng và bỏ qua. Nếu phòng ngủ là nơi cần quay, ghi chú lại và hỏi chủ nhà có cho chụp vài tấm sau khi dọn dẹp vào hôm khác không. Không chụp lén khi chủ nhà quay đi.
Có cần chụp lại ở giờ khác trong ngày không?
Nếu bối cảnh có cửa sổ lớn hoặc là ngoại cảnh, nên có ảnh vào gần khung giờ dự kiến quay. Nếu không thể quay lại, ghi rõ giờ chụp và hướng nhà để bộ phận ánh sáng tự tính.