BoiCanh.comBối Cảnh
Tìm và khảo sát bối cảnh

Bối cảnh dự phòng khi trời mưa: cách chọn cover set và quyết định đổi phương án

Cách chuẩn bị bối cảnh dự phòng cho ngày quay ngoại cảnh gặp mưa: chọn cover set gần, sẵn sàng cùng ngày, thoả thuận giữ chỗ với chủ nhà và mốc giờ quyết định đổi.

Rainy afternoon in Can Tho, a film crew member under a large umbrella standing at the edge of a wet riverside path, equipment cases covered in plastic nearby, seen from behind

Bối cảnh dự phòng thời tiết, trong nghề gọi là cover set, là một địa điểm trong nhà được giữ sẵn để đoàn chuyển sang quay khi ngoại cảnh dự kiến không quay được vì mưa, gió hay nắng gắt bất thường. Có nó, một ngày mưa chỉ là đổi thứ tự cảnh quay; không có nó, một ngày mưa là cả đoàn ngồi chờ và tiền thuê thiết bị vẫn chạy.

Ở Việt Nam, mùa mưa kéo dài nhiều tháng và đến khác nhau theo từng vùng: miền Bắc mưa nhiều vào mùa hè, miền Nam có mùa mưa rõ rệt, dải ven biển miền Trung có mưa lớn vào cuối năm. Đoàn nào quay ngoại cảnh trong những tháng đó mà không có phương án dự phòng là đang đánh cược. Phần dưới hướng dẫn cách tìm, chọn và giữ một bối cảnh dự phòng thật sự dùng được.

Cover set khác bối cảnh thay thế ở chỗ nào

Nhiều người hiểu nhầm bối cảnh dự phòng là một ngoại cảnh khác, có mái che hoặc có thể quay trong mưa. Thực ra, cover set đúng nghĩa là một cảnh khác hẳn trong kịch bản, thường là cảnh nội, mà đoàn vẫn cần quay vào một ngày nào đó trong lịch. Khi trời mưa, đoàn đổi chỗ: quay cảnh nội hôm nay, dời cảnh ngoại sang ngày nắng.

Cách này hiệu quả vì không lãng phí gì. Cảnh nội đó vốn đã có trong kế hoạch, diễn viên vốn đã chuẩn bị, đạo cụ vốn đã có. Điều duy nhất thay đổi là thứ tự. Ngược lại, một ngoại cảnh thay thế có mái che chỉ giải quyết được cảnh hiện tại, và đạo diễn thường không hài lòng vì nó không phải nơi đã chọn từ đầu.

Vì vậy, khi bóc tách kịch bản và lập lịch quay, nên có ý thức chừa lại một hai cảnh nội có thể quay bất kỳ ngày nào để làm cover set. Những cảnh này không nên xếp cố định vào một ngày cụ thể, mà để linh động, sẵn sàng thế chỗ cho các ngày ngoại cảnh rủi ro thời tiết cao.

Năm tiêu chí của một bối cảnh dự phòng dùng được

Gần ngoại cảnh chính. Đoàn phải chuyển được sang trong khoảng một giờ di chuyển, lý tưởng là dưới ba mươi phút. Cover set cách hai tiếng xe thì khi tới nơi đã mất nửa ngày.

Sẵn sàng vào bất kỳ ngày nào trong khoảng quay. Chủ nhà phải đồng ý trước rằng đoàn có thể tới vào một trong vài ngày, báo trước ngắn. Không phải chủ nhà nào cũng chấp nhận điều này.

Đã được khảo sát kỹ thuật. Bối cảnh dự phòng phải qua đủ các bước như bối cảnh chính. Đổi sang một nơi chưa ai xem kỹ trong lúc đang vội vì mưa là nhân đôi rủi ro.

Diễn viên và đạo cụ của cảnh dự phòng có mặt được. Cảnh dùng làm cover set nên có diễn viên vốn đã có mặt trong ngày ngoại cảnh, hoặc gọi đến được nhanh. Cảnh cần một diễn viên khách mời ở xa thì không hợp.

Không phụ thuộc vào ánh sáng bên ngoài. Nếu cảnh nội cần nắng chiếu qua cửa sổ thì trời mưa cũng làm hỏng nó. Chọn cảnh có thể dựng hoàn toàn bằng đèn, hoặc cảnh đêm có thể che kín cửa.

Giữ chỗ với chủ cover set: các kiểu thoả thuận

Thoả thuận với chủ bối cảnh dự phòng khó hơn bối cảnh chính, vì bạn xin họ giữ lịch mà chưa chắc đã dùng. Bảng dưới là các kiểu thoả thuận thường gặp, mọi khoản tiền chỉ là ví dụ giả định để thấy cách tính.

Kiểu thoả thuậnNội dungHợp với
Giữ chỗ có phíĐoàn trả một khoản nhỏ, ví dụ giả định một phần mười phí thuê một ngày, để chủ nhà giữ lịch trong cả tuần quay; nếu dùng thì trừ vào phí thuêBối cảnh thương mại như quán, studio, nhà cho thuê
Giữ chỗ không phí, báo trướcChủ nhà đồng ý nếu có lịch trống thì cho dùng, đoàn báo trước tối hôm trướcNhà người quen, chủ nhà linh động
Đặt chắc một ngàyThuê cố định một ngày trong tuần, dùng làm ngày quay cảnh nội dù trời mưa hay nắngKhi cảnh nội đủ dài để chiếm cả ngày
Bối cảnh của đoànDùng studio hoặc không gian mà đoàn có quyền sử dụng sẵn, dựng cảnh nội tại đóĐoàn có studio riêng hoặc dự án dài ngày

Dù chọn kiểu nào, ghi rõ bằng văn bản: khoảng thời gian giữ chỗ, cách báo trước, hạn báo, khoản phí nếu có và cách tính khi dùng hay không dùng. Các điều khoản tiền bạc chi tiết nên tham khảo phần hợp đồng, đặt cọc trong danh mục riêng của trang; việc lớn nên nhờ luật sư soát.

Ngày có dự báo mưa: quyết định theo mốc giờ

Đổi phương án muộn là tốn kém nhất. Đoàn cần thống nhất trước các mốc giờ quyết định và ai là người quyết. Dưới đây là một trình tự gợi ý.

  1. Hai ngày trước. Người phụ trách bối cảnh theo dõi dự báo thời tiết cho đúng khu vực ngoại cảnh, báo đạo diễn và sản xuất nếu khả năng mưa cao. Nhắn chủ cover set rằng có thể sẽ cần.
  2. Chiều hôm trước. Đạo diễn, sản xuất, trợ lý đạo diễn họp ngắn. Nếu dự báo xấu rõ ràng, quyết định đổi luôn và báo cả đoàn: địa điểm tập trung, giờ, cảnh quay, diễn viên, đạo cụ.
  3. Tối hôm trước. Nếu chưa quyết được, chuẩn bị cả hai phương án: thiết bị cho cả nội và ngoại, diễn viên của cả hai cảnh được báo sẵn sàng.
  4. Sáng sớm ngày quay. Một người có mặt tại ngoại cảnh từ sớm, báo tình hình thực tế. Đạo diễn quyết định chậm nhất trước giờ tập trung một tiếng.
  5. Trong ngày. Nếu đang quay ngoại cảnh mà trời chuyển mưa, đã có sẵn kế hoạch thu dọn và di chuyển; không ai phải hỏi "giờ đi đâu".

Mốc giờ quyết định và người quyết định phải được ghi trong lịch quay phát cho cả đoàn. Khi mọi người biết trước có thể đổi phương án, họ chuẩn bị tinh thần và đồ đạc phù hợp, không bị động khi nhận tin.

Khi không có cảnh nội để làm cover set

Có những dự án gần như toàn ngoại cảnh: MV quay ở đồi chè, phim tài liệu ở làng chài, buổi chụp ảnh cưới ngoài biển. Lúc đó, bối cảnh dự phòng phải là một ngoại cảnh khác có thể quay được trong thời tiết xấu, hoặc một không gian nửa trong nửa ngoài như hiên rộng, nhà kho mở cửa, chợ có mái, hành lang dài.

Một cách khác là chấp nhận quay trong mưa và biến nó thành chất liệu. Một số cảnh, đặc biệt cảnh buồn hay cảnh chia tay, có khi đẹp hơn trong mưa nhẹ. Nhưng việc này phải được đạo diễn quyết từ trước, và đoàn phải có đủ đồ che chắn cho thiết bị điện, áo mưa cho người, chỗ trú gần. An toàn của người và thiết bị luôn đặt trước hình ảnh.

Cách cuối cùng là chừa sẵn ngày trống trong lịch, gọi là ngày dự phòng thời tiết. Đoàn không quay gì vào ngày này nếu mọi thứ suôn sẻ, nhưng nếu một ngày ngoại cảnh bị mưa, nó được dời sang đây. Cách này tốn chi phí giữ người và thiết bị, nên phải cân nhắc với ngân sách, nhưng với những dự án mà ngoại cảnh là linh hồn, nó thường đáng giá. Nếu ngày dự phòng không phải dùng tới, đoàn có thể tận dụng để quay bổ sung những cú máy phụ, cảnh chuyển, hình ảnh không khí mà các ngày chính chưa kịp làm.

Trời đổ mưa giữa buổi quay ngoài trời: giữ an toàn trước

Dừng quay khi có sấm sét. Chân đèn, chân máy kim loại, cột cẩu và người đứng trên bãi trống, đồi cao, bãi biển đều là đối tượng rủi ro. Có tiếng sấm gần là cả đoàn vào chỗ trú, không cố quay nốt cú máy cuối.

Ưu tiên thiết bị điện. Đèn, máy phát, dây nối, ổ cắm phải được ngắt và che trước khi người ta lo cho máy quay. Nước lọt vào thiết bị điện đang chạy là nguy hiểm cho người, không chỉ hỏng máy. Việc ngắt điện giao cho người phụ trách ánh sáng và điện theo quy trình của họ.

Chuẩn bị đồ che từ trước. Bạt, túi nylon lớn, áo mưa, thùng có nắp phải nằm sẵn trên xe từ đầu ngày, không đợi trời mưa mới đi mua. Ghi khoản này vào danh sách thiết bị bắt buộc cho mọi ngày ngoại cảnh trong mùa mưa.

Coi chừng mặt đất. Đường đất, bờ ruộng, bờ kè, bậc đá trở nên trơn rất nhanh. Khiêng thiết bị trên mặt đất trơn cần thêm người, đi chậm, và tránh mang vác khi không nhìn thấy chân.

Nước dâng ở vùng trũng. Ở những vùng hay ngập khi mưa lớn, bãi đỗ xe và đường ra có thể bị nước chặn. Người phụ trách bối cảnh cần biết trước lối ra khác và theo dõi nước để quyết định rút sớm.

Những lỗi thường gặp với phương án dự phòng

Đoàn có cover set trên giấy nhưng vẫn gặp rắc rối trong ngày mưa thường vì một trong các lý do sau.

  • Cover set chưa bao giờ được khảo sát kỹ thuật, tới nơi mới biết không đủ điện cho bộ đèn cần thiết.
  • Chủ cover set chỉ đồng ý miệng, sáng hôm đó gọi thì nhà đang có khách.
  • Diễn viên của cảnh dự phòng không được báo trước, đang ở tỉnh khác.
  • Đạo cụ, trang phục của cảnh nội không có trong xe vì không ai nghĩ sẽ cần.
  • Không ai được giao quyền quyết định, mọi người chờ nhau tới tận giờ tập trung.
  • Theo dõi dự báo thời tiết của cả thành phố thay vì đúng khu vực ngoại cảnh, trong khi mưa ở vùng đồi núi hay ven biển có thể khác hẳn trung tâm.
  • Cover set ở quá xa, thời gian di chuyển ăn mất phần lớn buổi quay còn lại.

Mỗi lỗi trên đều sửa được bằng việc coi bối cảnh dự phòng như một bối cảnh chính: tìm, khảo sát, khảo sát kỹ thuật, chốt văn bản, báo đủ người liên quan. Dự phòng chỉ có giá trị khi nó sẵn sàng thật.

Câu hỏi thường gặp

Đoàn nhỏ, ngân sách ít có cần bối cảnh dự phòng không?

Càng ít ngân sách càng cần, vì mỗi ngày mất đi là phần lớn chi phí. Cách rẻ nhất là chọn cảnh nội ở nhà người quen làm cover set và thoả thuận báo trước một tối.

Có nên trả phí giữ chỗ cho cover set không?

Với bối cảnh thương mại, khoản giữ chỗ nhỏ giúp chủ nhà sẵn lòng giữ lịch. Với nhà người quen, có thể không cần nhưng nên có món quà cảm ơn dù dùng hay không dùng. Mọi thoả thuận nên ghi thành văn bản.

Xem dự báo thời tiết ở đâu cho đáng tin?

Nên đối chiếu nhiều nguồn, trong đó có bản tin của cơ quan khí tượng thuỷ văn quốc gia và các ứng dụng thời tiết phổ biến, xem riêng cho đúng khu vực ngoại cảnh. Dự báo càng gần ngày càng đáng tin.

Ai nên là người quyết định đổi phương án?

Thường là đạo diễn và người phụ trách sản xuất cùng quyết, dựa trên thông tin người phụ trách bối cảnh và trợ lý đạo diễn cung cấp. Quan trọng là xác định trước người quyết để tránh chờ nhau.

Chụp ảnh cưới ngoài trời có cần phương án dự phòng không?

Có. Cặp đôi thường chỉ có một ngày cố định. Thợ ảnh nên chuẩn bị sẵn một không gian trong nhà hoặc có mái gần đó, và thống nhất với cặp đôi từ trước về việc chụp trong mưa nhẹ hay dời lịch.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138