BoiCanh.comBối Cảnh
Quay chụp nơi công cộng, di tích và flycam

Quay phim, chụp ảnh ở di tích, đình chùa: xin ban quản lý, giữ hiện vật, chọn giờ

Nguyên tắc khi quay phim, chụp ảnh ở di tích, đình, chùa: hỏi ban quản lý, khu vực thường cấm, không đụng hiện vật, tránh giờ lễ, trang phục và đèn đóm.

Ancient wooden communal house courtyard in Bac Ninh, small photo crew in muted clothes waiting quietly by the gate with a closed camera bag, overcast soft light, figures from behind

Di tích, đình, chùa, miếu, nhà thờ họ là những bối cảnh có chiều sâu thị giác mà phim trường khó dựng lại: gỗ lim lên nước, mái ngói rêu, sân gạch, cột đá, ánh sáng xiên qua cửa bức bàn. Đó cũng là nơi có người quản lý, có hiện vật cần bảo vệ, có sinh hoạt thờ tự diễn ra hằng ngày, và có cộng đồng coi nơi đó là của chung. Một ê-kíp ứng xử sai ở đây không chỉ bị mời ra mà còn làm khó cho những ê-kíp đến sau.

Bài này nói về những nguyên tắc chung khi muốn quay phim cổ trang, chụp ảnh cưới, chụp áo dài, quay MV hay phim tài liệu ở di tích và cơ sở thờ tự. Mỗi di tích có quy định riêng, di tích được xếp hạng còn có thêm quy định của cơ quan quản lý văn hoá, nên bạn cần hỏi trực tiếp nơi định quay và tra quy định hiện hành, đừng dựa vào lần trước một ê-kíp khác đã được làm gì.

Ai có quyền đồng ý cho quay ở di tích

Di tích lớn, được xếp hạng cấp quốc gia hoặc cấp tỉnh, thường có ban quản lý di tích hoặc trung tâm bảo tồn trực thuộc chính quyền, có văn phòng, có quy trình tiếp nhận đề nghị quay phim chụp ảnh, và có thể có quy định về phí dịch vụ. Với những nơi này, bạn bắt đầu bằng văn bản đề nghị gửi ban quản lý, mô tả nội dung, thời gian, quy mô ê-kíp và thiết bị.

Đình làng, chùa làng, miếu, nhà thờ họ thường do ban quản lý di tích của xã, phường, ban khánh tiết của làng, nhà chùa, hoặc trưởng họ trông coi. Thủ tục nhẹ hơn nhưng việc xin phép mang tính quan hệ nhiều hơn: gặp đúng người, nói chuyện trực tiếp, giải thích rõ mục đích. Một cuộc gặp trước vài hôm với cụ thủ từ hay vị sư trụ trì quý hơn nhiều so với một tin nhắn sát giờ.

Có những nơi đồng thời có nhiều tầng quản lý: một ngôi chùa là di tích được xếp hạng, có ban quản lý di tích của địa phương và có nhà chùa đang sinh hoạt. Khi đó bạn nên hỏi cả hai và để họ cho biết ai là người quyết định cuối cùng. Đồng ý của một bên chưa phải là đồng ý của bên kia.

Những khu vực và việc thường bị hạn chế

Dưới đây là những hạn chế thường gặp ở di tích và cơ sở thờ tự, không phải danh sách của một nơi cụ thể. Hỏi lại từng điểm khi liên hệ, vì mỗi nơi siết khác nhau.

  • Khu vực bên trong điện, gian thờ chính, hậu cung: nhiều nơi cấm quay chụp hoặc chỉ cho phép trong trường hợp đặc biệt.
  • Hiện vật, tượng, đồ thờ, hoành phi, câu đối: không được chạm, dịch chuyển, che phủ hay dựa vào.
  • Đèn chiếu sáng công suất lớn, đèn nóng, đèn nháy liên tục: ánh sáng và nhiệt có thể làm hại sơn son thếp vàng, tranh, vải cũ.
  • Khói, lửa, nến đạo cụ, pháo: nguy cơ cháy với công trình gỗ là rất lớn.
  • Trèo lên bệ, lan can, mái, bậc đá, ngồi lên lư hương, bia đá để tạo dáng.
  • Quay trong giờ lễ, ngày rằm, mùng một, ngày hội làng khi người dân đến đông.
  • Bay flycam trên khuôn viên: cần cả đồng ý của ban quản lý lẫn phép bay theo quy định.
  • Trang phục, cảnh diễn không phù hợp: hở hang, cảnh tình tứ, cảnh bạo lực, cảnh chế giễu.

Điều cần nhớ: được phép quay ở sân không có nghĩa là được phép quay trong điện. Hỏi riêng từng khu vực, và ghi lại câu trả lời.

Bảo vệ hiện vật và công trình khi đưa thiết bị vào

Chân máy và giá đèn có thể làm trầy nền. Sân gạch cũ, nền lát gạch bát, bậc đá đều dễ sứt mẻ khi chân máy kim loại cắm xuống hay kéo lê. Dùng đế cao su, lót tấm thảm dưới chân máy, và nhấc lên khi di chuyển thay vì kéo.

Ánh sáng là thứ ít ai nghĩ tới. Đèn có nhiệt độ cao đặt gần cột gỗ sơn son, hoành phi thếp vàng trong thời gian dài có thể làm khô, bạc màu. Ưu tiên đèn LED toả nhiệt thấp, đặt xa hiện vật, không chiếu thẳng vào vật cổ, và tắt khi không quay.

Dây điện và nguồn điện của di tích. Không tự ý cắm vào ổ điện của di tích khi chưa được đồng ý; hệ thống điện ở công trình cũ thường không được thiết kế cho tải lớn. Ưu tiên pin hoặc nguồn điện mang theo, đặt xa công trình gỗ, và có người phụ trách an toàn.

Đạo cụ cổ trang mang vào, mang ra. Đạo cụ của ê-kíp như bàn ghế, bình gốm giả, kiếm gỗ nên được đánh dấu rõ, để riêng một chỗ, và kiểm kê khi vào và ra. Tránh để người quản lý nhầm đồ của ê-kíp với đồ của di tích, hay ngược lại.

Chọn thời điểm quay cho ít va chạm nhất

Nhịp sinh hoạt ở di tích và cơ sở thờ tự khác hẳn công viên hay phố đi bộ. Bảng dưới là gợi ý chung; hỏi người trông coi về lịch cụ thể của nơi đó.

Thời điểmKhông khíGợi ý
Ngày thường, buổi sángThường vắng, yên tĩnh, ánh sáng mềmThời điểm dễ xin phép nhất, hợp với cảnh cần không gian trống
Ngày rằm, mùng một âm lịchĐông người đến thắp hương, lễTránh quay; nếu quay phim tài liệu về sinh hoạt thì phải hỏi kỹ và giữ khoảng cách
Ngày hội làng, lễ hộiRất đông, nhiều nghi thứcChỉ quay khi có sự đồng ý của ban tổ chức; không chen vào đoàn rước
Giờ tụng kinh, giờ lễ trong ngàyCần yên lặngDừng quay, giữ im lặng, không đi lại trước điện
Chiều muộnÁnh sáng xiên đẹp, có thể vắngHỏi giờ đóng cổng để không làm người trông coi phải chờ

Với phim tài liệu cần ghi lại nghi lễ thật, quy tắc là bạn là khách, không phải đạo diễn. Không yêu cầu làm lại nghi thức, không chỉ đạo người tham dự, không đứng chắn giữa người hành lễ và ban thờ.

Trang phục, cảnh diễn và cách cư xử của cả ê-kíp

Ê-kíp thường nhớ dặn diễn viên ăn mặc kín đáo nhưng quên dặn chính mình. Người cầm máy mặc quần đùi, áo ba lỗ đi lại trong sân chùa gây khó chịu không kém một bộ trang phục diễn hở hang. Quy ước đơn giản cho cả đoàn: quần dài hoặc váy qua gối, áo có tay, màu trầm, nói nhỏ, không hút thuốc, không ăn uống trong khu vực thờ.

Về cảnh diễn, hãy gửi tóm tắt nội dung cho người quản lý từ trước và nói thật về những cảnh có thể nhạy cảm. Một cảnh tình tứ nhẹ trong sân đình có nơi chấp nhận, có nơi không. Cảnh cưới hỏi, cảnh áo dài, cảnh cổ trang tái hiện sinh hoạt xưa thường dễ được đồng ý hơn. Những cảnh có tính chế giễu, xúc phạm, hoặc dùng đồ thờ làm đạo cụ hài là thứ không nên đưa ra đề nghị.

Cuối cùng là lời cảm ơn. Nhiều ê-kíp có thói quen gửi một khoản công đức hoặc đóng góp cho quỹ bảo tồn sau buổi quay, ngoài phí dịch vụ nếu có. Đó là tuỳ tâm, không phải nghĩa vụ, nhưng nên làm minh bạch: đưa cho người có trách nhiệm, không nhét vào hòm công đức như một cách trả phí không chính thức.

Ánh sáng trong công trình gỗ cổ: tối, tương phản và cách xử lý nhẹ tay

Đình, chùa, nhà thờ họ kiểu cổ thường có mái thấp vươn rộng, hiên sâu, cửa bức bàn bằng gỗ, nên bên trong tối hơn hẳn bên ngoài. Đứng ở hiên nhìn ra sân nắng, mắt người vẫn thấy cả hai, nhưng máy ảnh thì không: hoặc sân cháy trắng, hoặc hiên tối đen. Đây là vấn đề kỹ thuật lớn nhất khi quay ở di tích, và cách giải quyết phải nhẹ tay vì bạn không được tự do dựng đèn như ở phim trường.

Cách thứ nhất là chọn giờ. Buổi sáng sớm hoặc chiều muộn, khi nắng không chiếu thẳng xuống sân, chênh lệch sáng tối giữa trong và ngoài giảm đi nhiều. Ngày trời âm u lại là ngày đẹp cho di tích: ánh sáng mềm, đều, màu gỗ và ngói lên đẹp, không có bóng đổ gắt. Khi khảo sát, hãy ghi lại giờ nào nắng xiên vào hiên, vì một vệt nắng chiếu qua song cửa vào nền gạch đúng lúc có thể là khung hình đẹp nhất của cả buổi.

Cách thứ hai là dùng phản quang thay đèn. Một tấm phản quang lớn đặt ở sân, hắt nắng vào mặt diễn viên đứng ở hiên, vừa đủ sáng vừa không đụng gì tới công trình và không cần điện. Nếu cần đèn bên trong, dùng đèn LED nhỏ chạy pin, đặt xa cột gỗ và hiện vật, hướng vào người chứ không hướng vào đồ thờ. Cách thứ ba là chấp nhận bóng tối như một phần không khí: nhiều cảnh cổ trang đẹp chính vì góc nhà tối, chỉ một khoảng sáng trên mặt nhân vật.

Chuẩn bị một buổi quay cổ trang ở đình làng

Ví dụ giả định: một nhóm làm phim ngắn cổ trang muốn quay hai cảnh ở sân và hiên một ngôi đình làng, ê-kíp mười hai người, nửa ngày. Trình tự hợp lý như sau.

  1. Khảo sát lần đầu như một người khách: thắp hương nếu muốn, quan sát, hỏi chuyện người trông coi, chưa mang máy lớn.
  2. Hỏi người trông coi về người có quyền đồng ý, thường là ban quản lý di tích của xã, phường hoặc ban khánh tiết, và xin gặp.
  3. Gửi văn bản đề nghị: tóm tắt hai cảnh, danh sách người và thiết bị, sơ đồ vị trí đặt máy ở sân và hiên, cam kết không vào gian thờ.
  4. Hỏi rõ ngày giờ tránh lễ, có phí dịch vụ không, có được dùng điện không, đỗ xe ở đâu.
  5. Trước ngày quay, phổ biến cho cả ê-kíp quy ước trang phục, khu vực cấm, việc không được làm.
  6. Ngày quay: đến đúng giờ, chào người trông coi, dựng ở đúng vị trí đã thoả thuận, có một người chuyên trông hiện vật và nhắc nhở.
  7. Kết thúc: kiểm lại hiện trạng cùng người trông coi, cảm ơn, gửi lại vài hình ảnh đẹp nếu nơi đó muốn dùng để giới thiệu.

Bước gửi lại hình ảnh thường bị quên nhưng có giá trị lâu dài. Nhiều ban quản lý đình làng không có ảnh đẹp của chính ngôi đình mình, và họ sẽ nhớ đến ê-kíp đã gửi.

Câu hỏi thường gặp

Chụp ảnh áo dài ở chùa có cần xin phép không?

Chụp vài tấm như khách tham quan thường không cần giấy tờ, nhưng chụp dịch vụ, có ê-kíp và thiết bị thì nên hỏi nhà chùa hoặc ban quản lý trước. Ăn mặc kín đáo, tránh giờ lễ, không vào khu vực thờ khi chưa được đồng ý.

Có được quay phim bên trong điện thờ không?

Nhiều nơi cấm hoặc chỉ cho phép trong trường hợp đặc biệt, như phim tài liệu có mục đích bảo tồn. Hỏi trực tiếp người quản lý, và nếu được đồng ý thì tuân thủ chặt các điều kiện về ánh sáng, vị trí đứng và thời gian.

Di tích có thu phí quay phim không?

Một số di tích có quy định thu phí dịch vụ quay phim, chụp ảnh, một số không. Hỏi ban quản lý về mức phí, đơn vị thu và chứng từ. Không nên trả tiền cho người không có thẩm quyền chỉ để được vào quay nhanh.

Dùng đèn flash trong di tích có sao không?

Đèn nháy và đèn chiếu mạnh có thể làm hại hiện vật nhạy cảm với ánh sáng và gây phiền người đang lễ. Nhiều nơi cấm đèn flash bên trong công trình. Ưu tiên ánh sáng tự nhiên, đèn LED công suất thấp đặt xa, và hỏi trước khi dùng bất kỳ đèn nào.

Quay phim cổ trang ở đình làng thì cần chuẩn bị gì đặc biệt?

Ngoài văn bản đề nghị, bạn nên đánh dấu và kiểm kê đạo cụ của ê-kíp, tránh dùng lửa và khói, không dùng đồ thờ làm đạo cụ, và có người chuyên trông hiện vật. Nói rõ nội dung cảnh để người quản lý đánh giá có phù hợp hay không.

Có nên gửi tiền công đức sau buổi quay không?

Đây là tuỳ tâm. Nhiều ê-kíp làm vậy để cảm ơn, nhưng nên làm minh bạch, đưa cho người có trách nhiệm, tách bạch với phí dịch vụ nếu có. Không dùng hòm công đức như một cách trả phí không chính thức để được dễ dãi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138