Nhà cổ cho ảnh cưới những thứ khó dựng lại: cột gỗ lên nước bóng, ô cửa chạm khắc, sân gạch phủ rêu, ánh sáng xiên qua hiên vào gian nhà tối. Nhưng nhà cổ là nhà có người ở, có gian thờ, có đồ gỗ mấy đời để lại, và chủ nhà cho người lạ vào là đã đặt niềm tin rất lớn.
Phần dưới đây dành cho cặp đôi và thợ ảnh muốn thuê một ngôi nhà cổ, nhà rường, nhà vườn hay biệt thự cũ làm bối cảnh: cách tìm nhà, những điểm phải khảo sát vì ánh sáng trong nhà cổ rất khác ngoài trời, nội dung nên thoả thuận với chủ nhà, cách giữ gìn đồ đạc, và phép ứng xử với gian thờ và người trong gia đình.
Nhà cổ cho ảnh cưới những gì
Nhà cổ ở Việt Nam có nhiều dạng: nhà ba gian, năm gian ở làng cổ đồng bằng Bắc Bộ, nhà rường ở vùng Huế, nhà cổ có hiên và sân trong ở phố Hội An thuộc Đà Nẵng, nhà cổ miền Tây với cột gỗ quý và hoành phi, biệt thự kiểu Pháp ở các thành phố cũ. Mỗi dạng cho một không khí khác nhau, nhưng điểm chung là chiều sâu: khung cửa lồng khung cửa, gian ngoài sáng gian trong tối, tạo cảm giác ảnh có nhiều lớp.
Kiểu ảnh hợp nhất với nhà cổ là ảnh trang nhã, chậm, nhiều khung cận: bàn tay đặt trên mép bàn gỗ, cô dâu ngồi bên cửa sổ, chú rể đứng ở hiên nhìn ra sân. Trang phục hợp là áo dài, áo the, áo nhật bình cách điệu, vest màu đậm hoặc váy dáng đơn giản. Váy dạ hội nhiều tầng thường lạc lõng và khó xoay trở trong không gian hẹp.
Biệt thự cũ lại cho cảm giác khác: cầu thang gỗ, sàn gạch bông, cửa chớp, tường vàng bong vữa. Hợp ảnh mang màu điện ảnh, váy cổ điển, áo khoác dạ. Nhiều biệt thự cũ hiện đang là quán cà phê, nhà hàng hoặc nhà ở của nhiều hộ, nên câu hỏi đầu tiên luôn là: ai có quyền cho thuê không gian này.
Tìm nhà cổ ở đâu và hỏi ai
Nhà cổ cho thuê làm bối cảnh hiếm khi đăng quảng cáo. Phần lớn được tìm qua các đường sau:
- Hỏi thợ ảnh cưới tại địa phương; nhiều người đã có quan hệ với vài gia chủ quen và biết nhà nào cho chụp, nhà nào không.
- Hỏi người quen ở các làng cổ, phố cổ, hoặc nơi lưu trú tại đó; họ thường biết gia đình nào cởi mở.
- Các hội nhóm nhiếp ảnh và làm phim trên mạng xã hội, nơi người ta chia sẻ bối cảnh đã từng thuê; nhưng nhớ hỏi lại chủ nhà, vì thông tin cũ có thể không còn đúng.
- Các nhà cổ là điểm tham quan có bán vé: hỏi ban quản lý hoặc chủ nhà xem có nhận chụp ảnh cưới ngoài giờ tham quan không.
- Quán cà phê, nhà hàng đặt trong nhà cổ, biệt thự cũ: hỏi quản lý quán về khung giờ vắng khách và điều kiện thuê.
- Với nhà thuộc di tích được xếp hạng, quản lý thường là ban quản lý di tích địa phương, không phải người đang ở; hỏi đúng nơi có thẩm quyền.
Khi tiếp cận chủ nhà lần đầu, đi trực tiếp nếu có thể, nói rõ mình là ai, chụp gì, bao nhiêu người, vào giờ nào. Một lời đề nghị lịch sự, cụ thể dễ được đồng ý hơn nhiều so với một tin nhắn hỏi giá.
Những điểm phải khảo sát trong nhà cổ
Nhà cổ đẹp trong ảnh mẫu thường được chiếu sáng bổ sung và chọn góc kỹ. Buổi khảo sát giúp thợ ảnh biết phải mang gì và cặp đôi biết sẽ chụp ở đâu. Bảng dưới gợi ý những điểm cần xem.
| Điểm khảo sát | Vì sao quan trọng | Cần ghi lại |
|---|---|---|
| Hướng nhà và cửa | Quyết định giờ nào có nắng xiên vào hiên, giờ nào trong nhà tối hẳn | Hướng, giờ có nắng vào, ảnh chụp thử từng giờ nếu được |
| Độ sáng trong gian giữa | Nhà cổ thường tối, mái thấp, cửa ít | Có cần đèn bổ sung không, có ổ điện gần không |
| Sân, hiên, vườn | Nơi có ánh sáng tốt nhất, chụp được khung rộng | Kích thước, nền gạch trơn hay không, có rêu |
| Gian thờ và đồ quý | Khu vực gia đình có thể không muốn đưa vào ảnh | Chỗ nào được chụp, chỗ nào không, đồ nào không được chạm |
| Chỗ thay đồ, trang điểm | Cô dâu cần nơi kín, có gương, có ổ điện | Phòng nào được dùng, có quạt hay điều hoà không |
| Nhà vệ sinh, nước uống | Buổi chụp kéo dài nhiều giờ | Có được dùng không, cách giữ sạch |
| Lối vào, chỗ đỗ xe | Nhà cổ thường trong ngõ hẹp, khó mang đồ | Đỗ xe ở đâu, đi bộ bao xa, có bậc thềm cao không |
Nếu không khảo sát trực tiếp được, nhờ chủ nhà gửi ảnh và đoạn video quay một vòng quanh nhà vào đúng giờ dự định chụp. Hỏi thêm về hàng xóm, tiếng ồn, giờ cả nhà ăn cơm hay nghỉ trưa để tránh.
Thoả thuận với chủ nhà: nói trước những gì
Giờ bắt đầu và kết thúc. Ghi rõ giờ đến, giờ ra, cả thời gian chuẩn bị và dọn dẹp. Nếu có thể lố giờ, hỏi trước cách tính để không ai bất ngờ.
Số người vào nhà. Cô dâu, chú rể, thợ ảnh, phụ tá, trang điểm, người nhà đi theo. Chủ nhà nên biết chính xác bao nhiêu người, tránh việc một nhóm bốn người hoá thành mười người.
Khu vực được dùng và đồ được dịch chuyển. Phòng nào được vào, đồ nào được dịch chuyển nhẹ, đồ nào tuyệt đối không chạm. Nếu cần dời một chiếc ghế hay bộ bàn trà, hỏi trước và để chủ nhà hoặc người trong nhà tự dời.
Đèn, đạo cụ và hoa tươi. Hỏi có được dùng đèn, chân đèn, khói giả, nến, hoa tươi không. Nhiều nhà cổ là nhà gỗ, nến và khói là chuyện rất nhạy cảm; hoa tươi có thể làm ướt, ố mặt gỗ.
Khoản chi và cách đặt cọc. Phí thuê, khoản đặt cọc, điều kiện huỷ và dời lịch nên ghi bằng tin nhắn hoặc giấy viết tay. Ví dụ giả định: phí một buổi sáng là một khoản cố định, cộng một khoản cho mỗi giờ lố. Mẫu hợp đồng chi tiết hơn có ở danh mục hợp đồng, đặt cọc và bồi thường của trang.
Quyền dùng hình ảnh ngôi nhà. Nếu ảnh sẽ được thợ ảnh dùng để quảng bá, hoặc đăng công khai kèm tên địa điểm, hỏi chủ nhà có đồng ý không. Một số gia đình không muốn nhà mình bị nhận ra, nhất là khi có nhiều người tìm tới sau đó.
Giữ gìn đồ xưa và tôn trọng gian thờ
Đồ gỗ trong nhà cổ thường là sập, tủ chè, án gian, ghế bành, có món đã mấy đời. Mặt gỗ lên nước dễ trầy vì khoá kéo, đinh tán trên giày, móc túi xách. Quy tắc đơn giản là không ngồi, không đứng, không đặt đồ lên những món gia chủ không cho phép; không kéo lê ghế; không dựa thang, chân đèn vào cột gỗ. Đặt túi đồ, vali trang phục trên tấm vải trải ở một góc đã thoả thuận, không rải khắp nhà.
Gian thờ là nơi linh thiêng với gia đình. Chỉ chụp ở đó khi được chủ nhà đồng ý rõ ràng, và nhiều gia đình sẽ không đồng ý. Khi được phép, ăn mặc chỉnh tề, không quay lưng tạo dáng sát bàn thờ, không đặt đạo cụ lên án, không động vào đồ trên ban thờ. Nhiều cặp đôi chọn cách chụp ở gian bên và để gian thờ mờ phía sau, vừa giữ được không khí vừa giữ lễ.
Người trong gia đình, nhất là người già, có thể vẫn sinh hoạt trong nhà lúc ê-kíp làm việc. Chào hỏi khi đến, nói nhỏ, không chụp họ nếu chưa hỏi, cảm ơn khi về. Trước khi rời đi, đi một vòng cùng chủ nhà để kiểm lại mọi thứ đã về đúng chỗ, sàn sạch, không sót rác, không quên kim băng hay ghim tóc trên sàn gạch.
Ánh sáng trong nhà tối: chọn giờ và chuẩn bị
Thách thức kỹ thuật lớn nhất của nhà cổ là độ tối. Mái thấp, hiên sâu, cửa gỗ nhỏ khiến gian giữa có thể tối hơn ngoài sân rất nhiều. Chụp ở ngưỡng cửa, bên ô cửa sổ, cạnh hiên là cách tận dụng ánh sáng tự nhiên tốt nhất: một bên mặt sáng, phía sau chìm tối, cho ảnh có chiều sâu mà không cần đèn.
Giờ chụp nên chọn theo hướng nhà. Nhà hướng về phía đông có nắng xiên vào hiên buổi sáng, nhà hướng tây có nắng chiều. Thợ ảnh nên ghé xem hoặc nhờ chủ nhà chụp ảnh lúc nắng vào hiên để chọn giờ. Nếu cần đèn bổ sung, mang đèn nhỏ, chân đèn có đế cao su, kiểm chỗ cắm điện từ lúc khảo sát và hỏi chủ nhà có được dùng điện không.
Trong nhà cổ, màu da người dễ ngả vàng vì ánh sáng phản chiếu từ gỗ. Đây là màu đẹp nếu cặp đôi thích không khí ấm, nhưng nếu muốn tông lạnh hơn, chọn trang phục màu trung tính và để thợ ảnh cân màu khi chỉnh sửa. Những điều này nên được bàn từ trước, để buổi chụp không biến thành thử nghiệm giữa nhà người khác.
Biệt thự cũ và quán trong nhà xưa: những điểm khác với nhà ở
Không phải nhà cổ nào cũng còn là nhà ở. Nhiều biệt thự cũ, nhà xưa hiện là quán cà phê, nhà hàng, homestay. Thuê những nơi này có vài điểm khác:
- Người cho thuê là quản lý quán hoặc chủ kinh doanh; hỏi rõ họ có quyền quyết định hay phải hỏi chủ nhà phía sau.
- Quán thường chỉ nhận chụp vào giờ vắng khách, sáng sớm trước khi mở cửa hoặc ngày nghỉ; ngoài khung giờ đó phải chấp nhận có khách ngồi trong ảnh hoặc không được chụp.
- Cách tính phí hay gắn với đồ uống, ví dụ giả định: mỗi người trong ê-kíp gọi một món, cộng một khoản thuê chỗ theo giờ.
- Đồ trang trí của quán thường được bố trí sẵn; muốn dịch chuyển bàn ghế, hỏi nhân viên và để họ tự làm.
- Biệt thự nhiều hộ ở chung thì cầu thang, sân là lối đi chung; xin phép cả những hộ khác, không chỉ người đang cho thuê một phòng.
- Homestay trong nhà cổ có thể vừa là nơi ở vừa là bối cảnh; hỏi xem khách lưu trú có được dùng toàn bộ không gian để chụp không, hay chỉ phòng mình thuê.
Điểm chung với nhà ở vẫn là giữ gìn đồ đạc và tôn trọng người đang sinh hoạt ở đó. Một quán đã từng gặp ê-kíp làm đổ vỡ thường sẽ từ chối mọi đoàn sau.
Câu hỏi thường gặp
Thuê nhà cổ chụp ảnh cưới thì tính phí thế nào?
Không có mức chung. Chủ nhà thường tính theo buổi hoặc theo giờ, kèm phụ phí khi lố giờ hoặc khi đông người. Thoả thuận rõ phí, đặt cọc, điều kiện huỷ bằng tin nhắn hoặc giấy viết tay trước ngày chụp, đừng chỉ hẹn miệng.
Có được chụp ảnh ở gian thờ của nhà cổ không?
Chỉ khi chủ nhà đồng ý rõ ràng, và nhiều gia đình sẽ không đồng ý. Khi được phép, ăn mặc chỉnh tề, không đặt đồ lên ban thờ, không tạo dáng quay lưng sát bàn thờ. Cách an toàn là chụp ở gian bên và để gian thờ mờ phía sau.
Nhà cổ tối quá thì thợ ảnh có cần mang đèn không?
Thường nên mang đèn nhỏ dự phòng, nhưng phần lớn khung đẹp nhất của nhà cổ được chụp bằng ánh sáng tự nhiên ở cửa, hiên, ô cửa sổ. Hỏi chủ nhà trước về việc dùng đèn và điện, kiểm ổ cắm khi khảo sát.
Làm sao tìm nhà cổ cho thuê chụp ảnh cưới?
Hỏi thợ ảnh địa phương, người quen ở làng cổ, phố cổ, các hội nhóm nhiếp ảnh, hoặc hỏi ban quản lý những nhà cổ là điểm tham quan. Nhà thuộc di tích thì hỏi ban quản lý di tích. Luôn xác nhận lại với người có quyền cho thuê.
Thợ ảnh có được đăng ảnh nhà cổ lên mạng để quảng bá không?
Nên hỏi chủ nhà trước, nhất là khi đăng kèm tên hoặc vị trí. Có gia đình vui lòng, có gia đình không muốn nhà mình bị nhiều người tìm tới. Ghi điều này vào thoả thuận từ đầu để tránh khó xử.
Mặc gì chụp ảnh cưới trong nhà cổ cho hợp?
Áo dài, áo the, áo nhật bình cách điệu, vest màu đậm hoặc váy dáng đơn giản, ít tầng. Nhà cổ có không gian hẹp và nhiều đồ gỗ, váy dạ hội lớn khó xoay trở và dễ làm trầy đồ, đổ đồ.