Tiền cho ê-kíp thuê nhà quay chụp là một khoản thu nhập, và như mọi khoản thu nhập khác, nó có thể phát sinh nghĩa vụ thuế tuỳ theo số tiền, mức độ thường xuyên và cách bạn tổ chức việc cho thuê. Nhiều chủ nhà coi đây là khoản tiền lặt vặt nên không nghĩ đến, cho đến khi một công ty sản xuất hỏi xin hoá đơn, hoặc khoản thu cộng dồn trong năm lớn hơn họ tưởng.
Bài này không tính thuế giúp bạn và không nêu mức thuế suất hay ngưỡng doanh thu cụ thể, vì những con số đó do pháp luật về thuế quy định và đã thay đổi trong thời gian gần đây. Bài chỉ giúp bạn hiểu khoản thu này được nhìn dưới góc thuế như thế nào, giữ giấy tờ gì ngay từ lượt cho thuê đầu tiên, và mang những câu hỏi nào đến cơ quan thuế nơi bạn cư trú. Câu trả lời chính thức luôn là của cơ quan thuế.
Khoản tiền này là gì dưới góc thuế
Câu hỏi đầu tiên cơ quan thuế quan tâm là bản chất khoản thu. Cho ê-kíp thuê nhà vài giờ để quay chụp có thể được nhìn như cho thuê tài sản, tương tự cho thuê nhà hay mặt bằng nhưng ngắn hạn. Nếu bạn làm thường xuyên, có tổ chức, kèm thêm dịch vụ như dọn dẹp, cung cấp đồ uống, đạo cụ, hỗ trợ nhân sự, thì nó có thể được nhìn như một hoạt động kinh doanh dịch vụ. Hai cách nhìn này dẫn đến cách khai và nộp khác nhau.
Với chủ quán cà phê, quán ăn đã đăng ký hộ kinh doanh, khoản thu từ cho ê-kíp thuê quán thường gắn với hoạt động kinh doanh đang có. Câu hỏi khi đó là khoản này khai chung với doanh thu bán hàng hay khai riêng, vì ngành nghề đã đăng ký có thể không bao gồm việc cho thuê không gian. Với chủ nhà ở thông thường không kinh doanh gì, khoản thu thường được xem xét theo quy định về cá nhân có thu nhập từ cho thuê tài sản.
Bạn không cần tự phân loại cho đúng; đó là việc cơ quan thuế hướng dẫn. Việc của bạn là mô tả chính xác mình đang làm gì: cho thuê bao nhiêu lần trong năm, mỗi lần bao lâu, có kèm dịch vụ gì, người thuê là cá nhân hay công ty. Mô tả càng rõ, hướng dẫn bạn nhận được càng sát.
Những yếu tố thường quyết định nghĩa vụ thuế
Tổng doanh thu trong năm. Pháp luật thuế thường có ngưỡng doanh thu năm, dưới ngưỡng thì cá nhân, hộ kinh doanh không phải nộp một số loại thuế. Ngưỡng này đã được điều chỉnh qua các thời kỳ, nên hãy hỏi mức đang áp dụng thay vì nghe theo người quen. Lưu ý doanh thu cho thuê bối cảnh có thể phải cộng với các khoản cho thuê khác của bạn.
Mức độ thường xuyên. Cho thuê một hai lần trong năm và cho thuê đều đặn hằng tuần là hai câu chuyện khác nhau về cách quản lý thuế. Làm đều đặn thường kéo theo yêu cầu đăng ký, kê khai theo kỳ.
Người thuê là ai. Công ty sản xuất, công ty quảng cáo thường cần chứng từ để hạch toán chi phí, và trong một số trường hợp tổ chức trả tiền có thể khai thay, nộp thay cho cá nhân nếu hai bên thoả thuận. Cá nhân, sinh viên thuê thì thường không cần chứng từ.
Dịch vụ đi kèm. Cung cấp thêm đồ ăn uống, dọn dẹp chuyên nghiệp, cho thuê đạo cụ có thể làm thay đổi cách nhìn về hoạt động của bạn. Hỏi cụ thể nếu bạn có các khoản này.
Tư cách đăng ký. Bạn là cá nhân, là hộ kinh doanh, hay là doanh nghiệp. Mỗi tư cách có cách khai, nộp và giữ sổ sách riêng.
Giấy tờ nên giữ ngay từ lượt cho thuê đầu tiên
Dù sau này cơ quan thuế hướng dẫn bạn khai thế nào, những giấy tờ dưới đây luôn hữu ích. Giữ chúng từ đầu dễ hơn nhiều so với lục lại khi cần.
- Hợp đồng hoặc tin nhắn thoả thuận với từng ê-kíp: tên bên thuê, ngày, thời lượng, số tiền, phạm vi.
- Chứng từ nhận tiền: sao kê chuyển khoản, biên nhận có chữ ký nếu nhận tiền mặt.
- Một sổ ghi đơn giản theo năm: ngày, bên thuê, số giờ, số tiền, đã nhận đủ chưa, có xuất chứng từ gì không.
- Chi phí đi kèm từng lượt nếu bạn muốn tự theo dõi lãi lỗ: tiền thuê người dọn, vật tư, sửa chữa sau buổi quay.
- Các khoản bồi thường nhận được và lý do, tách riêng khỏi tiền thuê.
- Thông báo, hướng dẫn, biên lai nộp thuế nếu đã phát sinh, giữ theo năm.
Nhận tiền qua tài khoản ngân hàng có tên đúng người cho thuê là cách đơn giản nhất để có chứng từ rõ ràng. Tránh nhận qua tài khoản của người thân, vì về sau rất khó giải thích khoản tiền đó là của ai.
Khi ê-kíp xin hoá đơn
Công ty sản xuất thường hỏi xin hoá đơn vì họ cần chứng từ hợp lệ cho chi phí thuê địa điểm. Đây là câu hỏi khiến nhiều chủ nhà lúng túng, vì cá nhân không kinh doanh thì không có hoá đơn như doanh nghiệp. Đừng hứa với ê-kíp khi chưa biết mình có thể đáp ứng thế nào.
Có một số hướng phổ biến, nhưng việc áp dụng hướng nào phải theo hướng dẫn của cơ quan thuế tại thời điểm bạn hỏi. Một hướng là cá nhân đề nghị cơ quan thuế hỗ trợ chứng từ cho từng lần phát sinh theo thủ tục quy định. Một hướng khác là bên thuê, nếu là tổ chức, thực hiện khai thay, nộp thay phần thuế của bạn và lập chứng từ phù hợp. Với hộ kinh doanh, câu hỏi là hộ đang dùng hình thức hoá đơn nào và khoản cho thuê này có nằm trong phạm vi đăng ký không.
Thống nhất chuyện này ngay khi báo giá, không phải sau buổi quay. Ghi rõ trong thoả thuận số tiền đã gồm hay chưa gồm các nghĩa vụ thuế, ai chịu trách nhiệm khai nộp, và chứng từ bên thuê sẽ nhận là gì. Ê-kíp chuyên nghiệp quen với những câu hỏi này và thường có bộ phận kế toán biết cách làm việc với cá nhân cho thuê.
Tự ước lượng trước khi đi hỏi
Cơ quan thuế sẽ trả lời sát hơn khi bạn mang theo số liệu, chứ không chỉ một câu hỏi chung. Trước khi đi, ngồi lại với sổ ghi và tính ba con số: tổng tiền cho thuê bối cảnh đã nhận từ đầu năm đến nay, số lượt cho thuê, và tổng các khoản cho thuê khác nếu có. Nếu bạn mới bắt đầu, ước lượng số lượt dự kiến trong năm dựa trên những yêu cầu đã nhận.
Ví dụ giả định với số tròn: một chủ nhà đã cho thuê sáu lượt từ đầu năm, mỗi lượt khoảng hai triệu đồng, tổng mười hai triệu đồng, ngoài ra không cho thuê gì khác. Khi đi hỏi, người đó mang theo bảng sáu dòng ghi ngày, bên thuê, số tiền, và chứng từ nhận tiền. Cán bộ thuế nhìn vào là biết ngay nên hướng dẫn theo trường hợp nào, thay vì phải hỏi đi hỏi lại.
Nếu bạn có các nguồn thu khác như cho thuê phòng trọ, cho thuê mặt bằng kinh doanh, mang theo luôn. Nhiều quy định xét theo tổng doanh thu từ các hoạt động cùng loại chứ không xét riêng từng hoạt động, và câu trả lời có thể khác hẳn khi gộp lại.
Mang những câu hỏi này đến cơ quan thuế
Đến bộ phận một cửa của cơ quan thuế quản lý nơi bạn cư trú, hoặc gọi đường dây hỗ trợ của ngành thuế, với một trang ghi sẵn những câu sau. Ghi lại câu trả lời, tên bộ phận và ngày hỏi.
- Khoản thu từ việc cho ê-kíp thuê nhà quay chụp theo giờ, theo ngày được xếp vào loại thu nhập nào? Nếu là chủ quán, hỏi thêm khoản này có khai chung với doanh thu hộ kinh doanh không.
- Ngưỡng doanh thu năm đang áp dụng là bao nhiêu, và doanh thu này có phải cộng với các khoản cho thuê khác như cho thuê phòng, cho thuê mặt bằng không?
- Nếu vượt ngưỡng, người cho thuê khai theo từng lần phát sinh hay theo kỳ, hạn nộp tờ khai là khi nào, nộp ở đâu?
- Khi bên thuê là công ty và cần chứng từ, thủ tục để có chứng từ hợp lệ cho từng lần cho thuê là gì?
- Nếu bên thuê khai thay, nộp thay thì người cho thuê cần ký giấy tờ gì và nhận lại chứng từ gì để lưu?
- Các khoản bồi thường hư hỏng nhận từ ê-kíp có được tính là doanh thu không?
- Nếu cho thuê thường xuyên, mức độ nào thì cần đăng ký kinh doanh?
Nếu hoạt động cho thuê của bạn bắt đầu lớn, nhờ một người làm kế toán hoặc dịch vụ thuế đáng tin cậy giữ sổ sách giúp sẽ tiết kiệm nhiều thời gian và rủi ro. Chi phí thuê người giữ sổ thường nhỏ hơn nhiều so với công sức tự mày mò và hậu quả của việc khai sai.
Những ngộ nhận hay gặp
Ngộ nhận thứ nhất: "nhận tiền mặt thì không ai biết". Ngoài chuyện đây không phải cách làm đúng, khoản thu tiền mặt khiến bạn không có chứng từ khi có tranh chấp với ê-kíp, và công ty sản xuất cũng thường không thể trả tiền mặt không chứng từ cho khoản lớn. Giữ giao dịch minh bạch có lợi cho chính bạn.
Ngộ nhận thứ hai: "chỉ vài lần một năm thì không liên quan gì đến thuế". Có thể đúng là bạn không phải nộp, nếu tổng doanh thu dưới ngưỡng. Nhưng việc đó cần được xác định dựa trên số liệu thật, và giấy tờ vẫn nên được giữ. Một năm bình thường có hai lượt, năm sau có thể có mười lượt nếu nhà bạn được ê-kíp giới thiệu cho nhau.
Ngộ nhận thứ ba: "ê-kíp trả tiền thì ê-kíp lo thuế". Chỉ đúng khi hai bên đã thoả thuận khai thay, nộp thay theo đúng quy định. Nếu không có thoả thuận đó, nghĩa vụ của bạn vẫn là của bạn. Ngộ nhận thứ tư là nghe theo bài viết trên mạng hay lời người quen về mức thuế. Quy định thay đổi, hoàn cảnh mỗi người khác nhau; con số đúng cho người khác năm ngoái có thể không đúng cho bạn năm nay.
Câu hỏi thường gặp
Cho thuê nhà làm bối cảnh vài lần một năm có phải nộp thuế không?
Phụ thuộc vào tổng doanh thu trong năm so với ngưỡng đang áp dụng và cách cơ quan thuế xếp loại khoản thu này. Nhiều trường hợp ít lượt có thể dưới ngưỡng, nhưng hãy xác định dựa trên số liệu thật và hỏi cơ quan thuế nơi cư trú.
Ê-kíp là sinh viên có cần làm chứng từ gì không?
Sinh viên làm phim thường không cần hoá đơn. Bạn vẫn nên có tin nhắn thoả thuận và chứng từ nhận tiền để ghi vào sổ của mình. Tiền từ sinh viên vẫn là doanh thu và được cộng vào tổng doanh thu trong năm nếu xét nghĩa vụ thuế.
Tiền bồi thường hư hỏng có phải là thu nhập chịu thuế không?
Đây là câu nên hỏi trực tiếp cơ quan thuế vì phụ thuộc vào bản chất khoản tiền. Dù thế nào, hãy ghi tách riêng tiền bồi thường khỏi tiền thuê trong sổ và trong chứng từ, kèm lý do bồi thường, để dễ giải trình khi cần.
Quán đã đăng ký hộ kinh doanh thì cho thuê quay chụp có cần đăng ký thêm không?
Có thể cần, tuỳ ngành nghề hộ đã đăng ký và cách khoản thu được xếp loại. Hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan thuế nơi quán hoạt động. Đừng mặc định mọi khoản thu đều nằm trong phạm vi đăng ký bán đồ uống.
Có nên báo giá cho ê-kíp đã gồm thuế không?
Nên thống nhất rõ ngay khi báo giá: giá đã gồm hay chưa gồm các nghĩa vụ thuế, ai khai nộp, chứng từ nào sẽ được cung cấp. Điều này tránh tình huống sau buổi quay ê-kíp đòi hoá đơn còn bạn chưa tính chi phí đó vào giá.
Tìm hướng dẫn chính thức ở đâu?
Cơ quan thuế quản lý nơi bạn cư trú hoặc nơi có tài sản cho thuê, đường dây hỗ trợ của ngành thuế, và các văn bản hướng dẫn được công bố chính thức. Khi việc cho thuê lớn dần, nên có người làm kế toán hoặc tư vấn thuế đáng tin cậy hỗ trợ.