Bối cảnh chụp ảnh gia đình nên được chọn theo người yếu sức nhất trong nhà, không theo người thích chụp nhất. Một buổi chụp có ông bà ngoài bảy mươi và em bé chưa tròn hai tuổi cần chỗ ngồi, bóng mát, nhà vệ sinh gần, đường đi bằng phẳng và không quá xa nhà. Khi những điều đó được lo, mọi người thoải mái, nét mặt tự nhiên, ảnh đẹp hơn mọi khung cảnh lạ.
Bài này dành cho các gia đình muốn có bộ ảnh chung, đặc biệt là gia đình nhiều thế hệ, và cho thợ ảnh nhận chụp gia đình. Nội dung so sánh ba lựa chọn tại nhà, ngoài trời và studio; những chuẩn bị riêng cho người cao tuổi và trẻ nhỏ; cách dọn nhà để chụp; và những lưu ý cho dịp ảnh Tết, ảnh kỷ niệm ngày cưới của ông bà.
Tại nhà, ngoài trời hay studio
Ba lựa chọn này phục vụ những mong muốn khác nhau. Gia đình nên nói chuyện với nhau trước để biết mình muốn bộ ảnh như thế nào.
| Lựa chọn | Hợp khi | Cần cân nhắc |
|---|---|---|
| Tại nhà mình | Muốn lưu lại không gian sống, ngôi nhà có kỷ niệm, có người già khó đi lại hoặc em bé nhỏ | Phải dọn dẹp, nhà có thể tối hoặc chật, ảnh trông đời thường |
| Ngoài trời: vườn, công viên, bãi biển, quê nhà | Muốn ảnh thoáng, có thiên nhiên, cả nhà đi chơi kết hợp | Thời tiết, nắng, di chuyển, chỗ nghỉ và nhà vệ sinh |
| Studio | Muốn ảnh chân dung trang trọng, đồng bộ, không lo trời mưa nắng | Không gian lạ khiến trẻ nhỏ khóc, người già mệt khi chờ, cần di chuyển |
Nhiều gia đình kết hợp: chụp một bộ ở nhà vào buổi sáng khi ông bà và em bé còn khoẻ, rồi chụp vài tấm trang trọng ở studio gần nhà hoặc ra vườn vào cuối chiều. Với gia đình có người già yếu, chụp tại nhà gần như luôn là lựa chọn nhẹ nhàng nhất, và thường cho những tấm ảnh được trân trọng nhất sau này.
Chụp tại nhà: ngôi nhà là một phần câu chuyện
Ảnh gia đình chụp tại nhà ghi lại thứ mà studio không thể tạo ra: chiếc ghế ông hay ngồi, góc bếp bà nấu cơm, hiên nhà nơi bọn trẻ chơi. Nhiều năm sau, những chi tiết đó trở nên quý giá, nhất là khi ngôi nhà đã thay đổi hoặc người thân không còn. Thợ ảnh gia đình có kinh nghiệm thường gợi ý chụp những hoạt động thường ngày thay vì chỉ xếp hàng cười.
Để chụp tại nhà, chọn phòng có cửa sổ lớn hoặc hiên sáng. Nhà ống thường sáng ở mặt tiền và giếng trời, tối ở giữa; nhà ở quê thường có hiên rộng và sân. Đi một vòng nhà vào đúng giờ dự định chụp để xem chỗ nào đủ sáng. Tránh chụp ngược sáng trước cửa sổ mà không có đèn hỗ trợ, vì mặt người sẽ tối.
Nhà chật cũng không sao. Ảnh gia đình tại nhà hiếm khi cần toàn cảnh căn phòng; phần lớn là cảnh vừa và cận: cả nhà ngồi quây quanh mâm cơm, ông đọc truyện cho cháu trên giường, mẹ và con gái đứng bên bậu cửa. Thợ ảnh chỉ cần một khoảng lùi vài mét và một nguồn sáng tốt. Điều quan trọng hơn diện tích là chọn đúng hoạt động mà gia đình thật sự hay làm cùng nhau.
Khi chụp tại nhà, gia đình là chủ bối cảnh nên mọi quyết định về phòng nào được chụp, đồ gì được xê dịch đều thuộc về gia đình. Nếu nhà có bàn thờ gia tiên, nên hỏi ý kiến người lớn trong nhà trước khi đưa vào khung hình, và giữ không gian đó trang nghiêm theo nếp nhà.
Dọn nhà để chụp mà không mất chất nhà mình
Dọn nhà cho buổi chụp khác dọn nhà đón khách. Mục tiêu là bớt rối mắt trong khung hình, không phải biến nhà thành phòng trưng bày.
- Đi qua từng phòng định chụp, nhìn qua điện thoại như nhìn qua máy ảnh. Những gì lọt vào khung hình mới cần dọn.
- Cất đồ nhựa sặc sỡ, túi ni lông, dây sạc, giấy tờ, hoá đơn, lịch có ghi chú, thuốc men trên bàn.
- Giữ lại những món có kỷ niệm: ảnh cũ, đồ thủ công, cây cảnh ông chăm, kệ sách. Chúng là phần hồn của ngôi nhà.
- Lau kính cửa sổ, lau mặt bàn, gấp gọn chăn gối nếu chụp trong phòng ngủ.
- Chuẩn bị một góc cho thợ ảnh để đồ và một góc cho trẻ nhỏ nghỉ, có đồ chơi quen thuộc.
- Tắt tivi, tắt bớt đèn màu và ánh sáng nhấp nháy trong lúc chụp.
Đừng dọn tới mức nhà không còn là nhà mình. Một vài món đồ đời thường trong khung hình làm ảnh có hơi ấm. Thợ ảnh có thể gợi ý dọn thêm hoặc giữ lại tuỳ góc máy, và gia đình là người quyết định cuối cùng.
Chuẩn bị riêng cho ông bà và người cao tuổi
Chỗ ngồi chắc chắn. Người cao tuổi không nên đứng lâu. Bố trí ghế có tựa lưng ở mọi điểm chụp, kể cả ngoài trời. Những tấm ảnh nhiều thế hệ thường đẹp nhất khi ông bà ngồi ở giữa, con cháu quây quanh.
Đường đi bằng phẳng. Tránh bối cảnh có bậc cao, dốc trơn, đường đá gồ ghề, cát lún. Nếu ra ngoài trời, chọn chỗ có thể đỗ xe gần.
Thời gian ngắn và nhiều lần nghỉ. Chụp những tấm có ông bà trước, khi mọi người còn khoẻ. Sau đó để ông bà nghỉ trong bóng mát, con cháu chụp tiếp.
Nhà vệ sinh gần. Đây là điều hay bị quên khi chọn bối cảnh ngoài trời, và là lý do nhiều người lớn tuổi ngại tham gia những buổi chụp đi xa.
Nhiệt độ dễ chịu. Tránh nắng gắt giữa trưa và gió lạnh. Mang nước, quạt nhỏ, áo khoác mỏng. Người già dễ mệt mà không nói ra; một người trong nhà nên để ý thay.
Hỏi ý ông bà về chỗ chụp. Người lớn tuổi thường có chỗ quen, có kỷ niệm: gốc cây trồng từ ngày cưới, góc vườn, chiếc chõng tre. Hỏi ông bà muốn chụp ở đâu vừa làm ông bà vui, vừa cho bộ ảnh những khung hình có câu chuyện mà người ngoài không nghĩ ra.
Chuẩn bị riêng cho em bé và trẻ nhỏ
Trẻ nhỏ là người quyết định thực sự của buổi chụp gia đình. Một em bé buồn ngủ, đói hay lạ chỗ sẽ khóc, và cả nhà mất vui. Vì vậy, chọn giờ chụp theo giấc ngủ của bé: thường là sau giấc ngủ ngắn và sau khi ăn, khi bé tỉnh táo và vui vẻ. Đây là lý do nhiều buổi chụp có em bé diễn ra vào buổi sáng muộn hoặc đầu giờ chiều tại nhà.
Bối cảnh quen thuộc giúp trẻ bình tĩnh. Nếu chụp ở studio hay nơi lạ, đến sớm để bé làm quen, mang theo đồ chơi, chăn hay gối quen. Ngoài trời, chọn bãi cỏ sạch, xa đường xe, không có hồ nước hay mương sâu gần đó. Với trẻ đang tập đi, mọi bối cảnh có bậc cao, lan can thấp, đồ đạc dễ đổ đều cần để ý.
Một điều quan trọng: buổi chụp là để lưu lại khoảnh khắc gia đình, không phải để trẻ trình diễn. Không ép trẻ cười, không ép tạo dáng khi bé không muốn. Những tấm ảnh bé đang nghịch đất, đang ôm chân mẹ thường chân thật và được yêu hơn những tấm xếp đặt.
Chụp ngoài trời: công viên, vườn nhà, quê nội quê ngoại
Ngoài trời cho ảnh gia đình thoáng và nhiều màu, nhưng cũng nhiều biến số nhất. Trước khi chốt một bối cảnh ngoài trời, gia đình nên kiểm lần lượt những điểm sau.
- Khoảng cách từ nhà: quá ba mươi phút đi xe là em bé dễ ngủ quên trên đường và ông bà mệt trước khi bắt đầu; bối cảnh gần nhà thường cho buổi chụp vui hơn.
- Bóng mát lớn: một tán cây rộng, mái hiên, nhà chờ — chỗ cả nhà đứng chụp được và chỗ để nghỉ giữa các lượt.
- Nền đất: bãi cỏ khô, sân lát, lối đi bằng; tránh cỏ ướt sương buổi sớm làm bẩn áo dài và giày.
- Lượng người: công viên cuối tuần rất đông, khó có khung hình sạch và trẻ nhỏ dễ chạy lạc; ngày thường hoặc sáng sớm vắng hơn.
- Quy định của nơi chụp: nhiều công viên, khu sinh thái có vé vào cổng, có khu cấm vào thảm cỏ, có quy định riêng cho thợ chụp chuyên nghiệp; hỏi trước.
- Vườn nhà ông bà ở quê: thường là bối cảnh đẹp và ý nghĩa nhất, có sẵn chỗ ngồi, nhà vệ sinh, bếp nấu, và không ai đuổi.
- Phương án mưa: chọn sẵn một chỗ trong nhà gần đó, thống nhất với thợ ảnh khi nào thì dời lịch.
Nếu cả nhà ở rải rác nhiều tỉnh, như con cái ở Thành phố Hồ Chí Minh còn ông bà ở Vĩnh Long, buổi chụp gia đình thường gắn với một dịp về quê. Khi đó, sân vườn và ngôi nhà cũ của ông bà gần như luôn là bối cảnh xứng đáng nhất. Thợ ảnh ở địa phương quen đường xá và ánh sáng vùng đó là một lựa chọn đáng cân nhắc.
Ảnh gia đình ngày Tết và những dịp kỷ niệm
Ảnh gia đình dịp Tết là truyền thống của nhiều nhà: cả nhà mặc áo dài, chụp ở hiên nhà có cành đào, cành mai hoặc chậu quất. Vì nhiều gia đình cùng chụp vào những ngày cận Tết, các bối cảnh công cộng như phố hoa, công viên trang trí Tết thường rất đông. Chụp tại nhà mình hoặc nhà ông bà ở quê vừa tránh đông, vừa có ý nghĩa hơn.
Nếu muốn ra bối cảnh trang trí Tết, nên đi sáng sớm, trước giờ đông. Khu vực trang trí có quản lý có thể có quy định riêng về việc chụp ảnh có thợ chuyên nghiệp, giới hạn giờ hoặc khu vực; hỏi trước và tôn trọng quy định, không giẫm lên hoa, không trèo lên tiểu cảnh để chụp.
Những dịp kỷ niệm khác như mừng thọ ông bà, kỷ niệm ngày cưới của bố mẹ, đón thành viên mới cũng là dịp để chụp ảnh gia đình. Với lễ mừng thọ, bối cảnh thường là nhà ở hoặc nhà hàng nơi tổ chức; trao đổi trước với nhà hàng về khu vực chụp và giờ chụp để không ảnh hưởng thực khách khác.
Câu hỏi thường gặp
Chụp ảnh gia đình nên chọn tại nhà hay studio?
Tuỳ mong muốn và sức khoẻ của các thành viên. Tại nhà hợp với gia đình có người già, em bé, muốn lưu lại ngôi nhà. Studio hợp với ảnh chân dung trang trọng, đồng bộ. Nhiều gia đình kết hợp cả hai trong một ngày.
Giờ nào chụp ảnh gia đình có em bé là tốt nhất?
Giờ bé vừa ngủ dậy và đã ăn no, thường là buổi sáng muộn hoặc đầu chiều. Cha mẹ hiểu nhịp sinh hoạt của bé nhất, nên thống nhất giờ chụp với thợ ảnh theo lịch đó thay vì theo giờ nắng đẹp.
Chụp ảnh gia đình ngoài trời có người già cần lưu ý gì?
Chọn nơi gần chỗ đỗ xe, đường đi bằng phẳng, có bóng mát, có nhà vệ sinh gần, mang theo ghế có tựa lưng, nước uống. Chụp những tấm có ông bà trước rồi để ông bà nghỉ.
Có cần dọn sạch nhà trước khi chụp ảnh gia đình tại nhà?
Chỉ cần dọn những gì lọt vào khung hình và gây rối mắt như đồ nhựa sặc sỡ, giấy tờ, dây sạc. Giữ lại những món đồ có kỷ niệm vì chúng làm ảnh có hồn của ngôi nhà.
Chụp ảnh Tết ở phố hoa có cần xin phép không?
Chụp kỷ niệm tự do thường được, nhưng chụp có thợ chuyên nghiệp và thiết bị có thể có quy định riêng tuỳ nơi. Hỏi ban quản lý khu vực, đi sớm tránh đông, không giẫm lên hoa và tiểu cảnh.
Có nên chụp ảnh gia đình trước bàn thờ gia tiên không?
Tuỳ nếp nhà. Nên hỏi ý kiến người lớn trong gia đình trước. Nếu được đồng ý, giữ không gian trang nghiêm, không xê dịch đồ thờ và không dùng làm phông cho những tư thế vui đùa.