Bối cảnh quay quảng cáo phải làm hai việc ngược nhau cùng lúc: đủ thật để người xem thấy đó là nhà mình, quán mình, nhưng đủ sạch để mắt họ dừng lại ở sản phẩm. Vì vậy một căn bếp đẹp ngoài đời chưa chắc dùng được cho quảng cáo, và một căn bếp tầm thường nhưng có mặt bếp rộng, tường sáng màu, cửa sổ lớn lại có thể là bối cảnh lý tưởng.
Bài này viết cho nhà sản xuất nhỏ, người điều phối bối cảnh, đội nội dung trong doanh nghiệp tự quay quảng cáo cho kênh mạng xã hội. Nội dung đi theo đúng trình tự một dự án quảng cáo: hiểu yêu cầu của nhãn hàng, đề xuất bối cảnh, duyệt với khách hàng, dọn bối cảnh, giữ màu sản phẩm và các thoả thuận về hình ảnh không gian.
Quảng cáo khác phim ở chỗ có người duyệt
Trong phim, đạo diễn chọn bối cảnh và chịu trách nhiệm. Trong quảng cáo, bối cảnh phải qua ít nhất hai vòng duyệt: đại diện nhãn hàng và đơn vị sáng tạo hoặc đại lý. Họ nhìn bối cảnh bằng câu hỏi khác: không gian này có hợp với hình ảnh khách hàng mục tiêu không, có màu nào đánh nhau với màu nhận diện không, có chi tiết nào gợi tới đối thủ không.
Vì có người duyệt, việc đề xuất bối cảnh trong quảng cáo luôn đi kèm bộ ảnh khảo sát chỉn chu: ảnh toàn cảnh mỗi phòng, ảnh từ đúng các góc máy dự kiến, ảnh vào đúng giờ sẽ quay, kèm một hai dòng giải thích vì sao chọn. Bối cảnh đẹp nhưng ảnh khảo sát chụp vội, tối, lệch thì vẫn có thể bị loại. Ngược lại, đề xuất kèm hai phương án dự phòng giúp buổi duyệt nhanh và nhà sản xuất không bị kẹt khi khách hàng đổi ý.
Một điểm nữa: khách hàng thường muốn xem bối cảnh tận nơi trước ngày quay, gọi là buổi khảo sát kỹ thuật hoặc buổi xem bối cảnh. Chủ địa điểm cần được báo trước rằng sẽ có thêm một nhóm người đến xem, có thể đến hai lần.
Thời gian cũng khác. Phim ngắn có thể chọn bối cảnh trong vài tuần; quảng cáo thường chỉ có vài ngày từ lúc chốt ý tưởng tới buổi duyệt bối cảnh, rồi vài ngày nữa là quay. Vì vậy người điều phối bối cảnh quảng cáo nên giữ sẵn một danh sách riêng các không gian đã từng khảo sát, chia theo loại: căn hộ sáng màu, bếp rộng, văn phòng hiện đại, cửa hàng nhỏ, sân vườn. Mỗi mục có ảnh, ghi chú điện, lối vào, giờ được quay và tên người liên hệ. Có danh sách này, bạn đề xuất được ba phương án trong một buổi sáng thay vì chạy khắp thành phố.
Đọc bản mô tả của nhãn hàng ra yêu cầu bối cảnh
Bản mô tả ý tưởng của nhãn hàng hiếm khi ghi thẳng "cần bối cảnh gì". Người điều phối phải dịch câu chữ sáng tạo ra yêu cầu đo được.
| Câu trong bản mô tả | Dịch ra yêu cầu bối cảnh | Câu hỏi nên hỏi lại khách hàng |
|---|---|---|
| Gia đình trẻ thành thị, ấm áp | Căn hộ hoặc nhà phố hai ba phòng, ánh sáng ấm, đồ đạc hiện đại vừa phải, không quá sang | Thu nhập hình dung của gia đình là tầng nào, nhà thuê hay nhà mua |
| Năng động, trẻ trung | Không gian mở, nhiều màu nhưng không lấn sản phẩm, có thể ngoài trời | Màu nhận diện chủ đạo là gì, màu nào cần tránh |
| Tin cậy, chuyên nghiệp | Văn phòng, phòng khám, cửa hàng gọn gàng, đường nét thẳng, tông lạnh | Có cần thấy rõ ngành nghề không, có được dùng đồng phục thật không |
| Gần gũi, đời thường Việt Nam | Nhà ống, hẻm, chợ, quán ven đường được dọn bớt | Cho phép thấy chi tiết cũ, bong tróc tới đâu |
Bảng này giúp tránh trường hợp nhà sản xuất tìm một căn biệt thự sang trọng trong khi khách hàng muốn hình ảnh gia đình bình thường, hoặc ngược lại. Câu hỏi lại nên gửi bằng văn bản và lưu câu trả lời; lúc duyệt có tranh cãi, bạn có cơ sở để quay về.
Dọn bối cảnh: phần việc lớn nhất của quảng cáo
Bỏ mọi nhãn hiệu không phải của khách hàng. Chai nước mắm trên kệ, hộp sữa trong tủ lạnh mở, chiếc tivi có tên hãng nổi bật đều phải cất đi, quay mặt vào trong, hoặc che bằng băng dính cùng màu. Nhãn hàng không muốn thấy sản phẩm khác, nhất là của đối thủ, trong quảng cáo mình trả tiền.
Bớt đồ để sản phẩm có chỗ thở. Nhà thật thường có quá nhiều đồ. Quảng cáo cần mặt phẳng trống quanh sản phẩm. Thông lệ là dọn gần hết rồi bày lại có chủ đích, mỗi món đặt vào khung hình phải có lý do.
Ghi lại vị trí đồ của chủ. Chụp ảnh từng góc trước khi dọn, dán nhãn thùng chứa đồ theo phòng. Đây là việc nhỏ nhưng quyết định chủ nhà có cho thuê lần sau hay không.
Kiểm tra mọi bề mặt phản chiếu. Gương, kính tủ, mặt bếp bóng, màn hình tắt đều phản chiếu ê-kíp và đèn. Quảng cáo thường quay cận nên chỉ một phản chiếu nhỏ cũng phải xử lý hậu kỳ tốn kém.
Tường và rèm theo màu đã duyệt. Đôi khi cần thay rèm, phủ tạm một mảng tường bằng tấm phông màu. Hỏi chủ nhà trước mọi việc dán, đóng đinh, và ưu tiên cách treo không để lại dấu.
Giữ đúng màu sản phẩm trong bối cảnh thật
Màu bao bì là tài sản của nhãn hàng. Một hộp màu đỏ đặc trưng mà lên hình thành đỏ cam vì ánh đèn vàng của bếp nhà là lỗi nặng, có khi phải quay lại. Bối cảnh ảnh hưởng tới màu nhiều hơn người ta nghĩ: tường xanh lá hắt màu lên bao bì trắng, sàn gỗ đỏ hắt lên da người, ánh sáng qua rèm màu làm cả cảnh ngả màu rèm.
Khi khảo sát cho quảng cáo, mang theo chính sản phẩm hoặc mẫu bao bì, đặt vào vị trí dự kiến và chụp thử dưới ánh sáng có sẵn. Ảnh điện thoại không đủ chính xác để chốt màu, nhưng đủ để phát hiện những hắt màu rõ ràng. Phòng có tường trắng hoặc xám nhạt, cửa sổ hướng ít nắng gắt, đèn trần tắt được là phòng dễ giữ màu.
Nếu bối cảnh bắt buộc có tường màu đậm vì câu chuyện cần, người quay phim sẽ cần thêm tấm chắn, tấm hắt trắng để tách sản phẩm khỏi phần hắt màu. Điều đó tốn thời gian dựng, nên phải tính vào lịch ngay từ khi chọn bối cảnh chứ không phải phát hiện vào sáng ngày quay.
Giấy tờ và thoả thuận cần có trước ngày quay
Quảng cáo được phát rộng và có thể dùng nhiều năm, nên thoả thuận với chủ bối cảnh cần chặt hơn so với một buổi chụp ảnh cá nhân. Các mục dưới đây là gợi ý tham khảo, việc lớn nên để luật sư soát.
- Phạm vi sử dụng hình ảnh không gian: dùng cho quảng cáo, trên những kênh nào, trong bao lâu, có được dùng lại trong sản phẩm khác của nhãn hàng không.
- Cam kết của chủ rằng họ có quyền cho thuê không gian đó; với nhà thuê, cần người chủ sở hữu đồng ý.
- Có hay không việc nhận diện địa chỉ: nhiều chủ nhà không muốn mặt tiền, số nhà, cảnh nhìn từ cửa sổ lộ ra khiến người khác biết nhà mình.
- Tác phẩm nghệ thuật trong nhà như tranh, tượng, ảnh treo tường có thể thuộc quyền của người khác; nếu lên hình rõ, cần cất đi hoặc xin phép.
- Phạm vi được dọn, sơn, dán, treo; ai trả lại nguyên trạng; biên bản hiện trạng trước và sau.
- Khung giờ, giờ lố tính thế nào, có thể quay thêm ngày nếu khách hàng yêu cầu quay bổ sung không.
Mức phí sử dụng hình ảnh lâu dài có thể khác với phí thuê một buổi, tuỳ thoả thuận. Cách tính và mẫu điều khoản cụ thể hơn có ở danh mục hợp đồng, đặt cọc và bồi thường của trang.
Quảng cáo mạng xã hội: bối cảnh nhỏ hơn, tốc độ nhanh hơn
Quảng cáo cho mạng xã hội thường quay khung dọc, thời lượng ngắn, nhiều phiên bản cho nhiều nhóm khách. Điều này đổi cách chọn bối cảnh. Khung dọc cần chiều cao: một góc phòng có tường cao, kệ cao, cửa sổ dài hợp hơn một căn phòng rộng mà thấp. Nhiều phiên bản nghĩa là cùng một bối cảnh phải biến hoá được: đổi khăn trải bàn, đổi góc, đổi giờ trong ngày để ra cảm giác khác nhau.
Ngân sách mạng xã hội thường thấp hơn quảng cáo truyền hình, nên ê-kíp hay quay ở nhà nhân viên, ở chính cửa hàng của nhãn hàng hoặc thuê không gian nhỏ theo giờ. Lúc này các quy tắc dọn bối cảnh và giữ màu vẫn áp dụng y nguyên; người xem trên điện thoại vẫn nhận ra ngay chai nước khác hãng trên bàn.
Một mẹo tiết kiệm chính đáng: gom nhiều video vào cùng một buổi thuê, xếp sao cho phần dọn dựng chỉ làm một lần. Ví dụ giả định: sáu video dọc cho một dòng sản phẩm gia dụng, quay trong một căn hộ, chia thành ba khu — bếp, phòng khách, ban công — mỗi khu quay hai video với hai cách bày khác nhau. Một buổi thuê, sáu kết quả.
Vì sao bối cảnh bị loại ở vòng duyệt
Không khớp tầng khách hàng. Căn hộ quá sang cho một sản phẩm phổ thông, hoặc nhà quá cũ cho một sản phẩm cao cấp, là lý do bị loại hay gặp nhất. Người duyệt đặt câu hỏi: khách hàng của mình có sống ở đây không. Nếu câu trả lời là không, bối cảnh đẹp mấy cũng phải đổi.
Ảnh khảo sát không cho thấy điều cần thấy. Chụp mỗi góc một tấm, không có người đứng làm thước đo, không chụp đúng giờ quay, khiến người duyệt không hình dung được. Nên có một người đứng ở vị trí diễn viên trong ảnh để thấy tỷ lệ trần, cửa, đồ đạc.
Có chi tiết gây tranh cãi. Một bức tranh, một vật trang trí mang biểu tượng gây hiểu lầm, một khung cảnh ngoài cửa sổ lộ công trình đang xây dở. Người làm bối cảnh nên rà từng khung hình dự kiến và liệt kê sẵn những gì sẽ cất, che hay thay.
Không chứng minh được tính khả thi. Khách hàng hỏi điện có đủ không, có chỗ cho ê-kíp không, có đỗ được xe chở thiết bị không. Trả lời không chắc là mất điểm. Chuẩn bị sẵn một trang thông tin kỹ thuật cho mỗi bối cảnh đề xuất giúp buổi duyệt gọn hơn nhiều.
Câu hỏi thường gặp
Quay quảng cáo ở nhà riêng có cần làm hợp đồng không?
Nên có. Quảng cáo được phát rộng và có thể dùng lâu, nên cần ghi rõ phạm vi sử dụng hình ảnh, khung giờ, phần được dọn sửa và trách nhiệm khi hư hỏng. Mẫu tự soạn chỉ mang tính tham khảo, việc lớn nên để luật sư soát.
Vì sao phải cất hết sản phẩm khác hãng khỏi bối cảnh?
Nhãn hàng trả tiền để sản phẩm của họ được chú ý. Một nhãn hiệu khác, nhất là của đối thủ, lọt vào khung hình làm loãng thông điệp và có thể gây tranh cãi. Đây là thông lệ chung trong quay quảng cáo.
Khách hàng muốn xem bối cảnh tận nơi thì chuẩn bị gì?
Báo chủ địa điểm trước, mang theo ảnh khảo sát đã chụp từ góc máy dự kiến, sản phẩm mẫu để đặt thử, và một bản phác lịch quay. Nên có phương án dự phòng để không bị kẹt nếu khách hàng không ưng.
Có cần xin phép khi lên hình cả mặt tiền nhà không?
Nên hỏi chủ nhà, vì nhiều người không muốn số nhà và mặt tiền lộ ra. Nếu mặt tiền nhìn ra lối đi chung hoặc nhà hàng xóm thấy rõ, cân nhắc cả ý kiến của họ hoặc chọn góc khác.
Làm sao giữ màu bao bì đúng khi quay trong nhà thật?
Chọn phòng tường sáng trung tính, tắt bớt đèn màu vàng, tránh rèm màu đậm, và mang sản phẩm mẫu đi khảo sát để đặt thử. Khi bắt buộc có tường màu, dùng tấm hắt và tấm chắn để tách sản phẩm khỏi phần hắt màu.
Quảng cáo mạng xã hội có cần bối cảnh riêng không?
Không bắt buộc, nhưng cần ưu tiên chiều cao cho khung dọc và khả năng biến hoá để ra nhiều phiên bản trong cùng một buổi thuê. Các quy tắc dọn nhãn hiệu lạ và giữ màu sản phẩm vẫn áp dụng như quảng cáo truyền hình.