BoiCanh.comBối Cảnh
Ánh sáng và âm thanh của bối cảnh

Đèn có sẵn ở quán cà phê, nhà hàng: xử lý màu lẫn và đèn nhấp nháy khi quay

Quay ở quán cà phê, nhà hàng: vì sao một phòng có ba màu ánh sáng, đèn nhấp nháy trên hình do đâu, cách thử trong buổi khảo sát và hỏi chủ quán những gì.

Evening interior of a small cafe in Can Tho with warm pendant bulbs and a cool glowing fridge, camera operator on a low stool facing a seated couple, everyone softly out of focus

Quán cà phê và nhà hàng là những bối cảnh được thuê nhiều nhất, và cũng là nơi ánh sáng lộn xộn nhất. Đèn sợi đốt vàng trên bàn, dải đèn trắng lạnh sau quầy, đèn tủ mát xanh, nắng hắt từ cửa kính, tất cả cùng lúc trong một khung hình. Mắt người tự cân bằng nên thấy quán ấm áp dễ chịu, nhưng máy quay ghi lại một mớ màu đối chọi, đôi khi kèm những sọc nhấp nháy chạy trên hình.

Bài này giải thích hai vấn đề hay gặp nhất với đèn sẵn có của bối cảnh, là màu lẫn và nhấp nháy, cách phát hiện ngay trong buổi khảo sát, cách xử lý ở mức một ê-kíp nhỏ làm được, và những câu cần hỏi chủ quán trước khi chốt.

Đèn sẵn có: vừa là trang trí vừa là nguồn sáng

Người làm phim gọi những bóng đèn xuất hiện trong khung hình là đèn sẵn có, hay đèn thực tế: đèn thả trần, đèn bàn, đèn dây, đèn tủ trưng bày. Chúng có hai vai trò cùng lúc. Một mặt, chúng là chi tiết bối cảnh, cho người xem biết đây là một quán ấm cúng hay một nhà hàng sang trọng. Mặt khác, chúng thật sự chiếu sáng lên mặt người và đồ vật.

Ưu điểm lớn của đèn sẵn có là sự tự nhiên. Ánh sáng đến từ chính những thứ người xem nhìn thấy, nên cảnh trông thật. Nhiều quán được thiết kế ánh sáng khá kỹ, và ê-kíp chỉ cần bổ sung một chút là có hình đẹp.

Nhược điểm là đèn quán được chọn cho mắt người, không phải cho máy quay. Chủ quán mua bóng theo giá, theo độ bền, theo màu trông thấy đẹp ở cửa hàng. Một quán có thể dùng ba bốn loại bóng từ nhiều nhà sản xuất, mỗi loại một màu và một kiểu nguồn điện khác nhau. Một số bóng đèn LED giá rẻ có chỉ số hoàn màu thấp, khiến màu da trông xám hoặc ám xanh lá, dù nhìn bằng mắt thấy bình thường.

Vì vậy, khi khảo sát một quán, đừng chỉ hỏi "quán có đủ sáng không". Câu cần hỏi là: ánh sáng ở đây có mấy màu, đèn nào bật tắt được, và đèn nào trông ổn trên máy quay.

Vì sao một quán có ba màu ánh sáng

Mỗi loại nguồn sáng có một nhiệt độ màu riêng, đo bằng độ Kelvin. Số càng thấp ánh sáng càng vàng cam, số càng cao càng trắng xanh. Bảng dưới là các nguồn hay gặp trong quán ở Việt Nam, số Kelvin ghi khoảng gần đúng.

Nguồn sángNhiệt độ màu khoảngTrên máy quay trông thế nàoThường gặp ở
Bóng sợi đốt, đèn dây trang trí kiểu cổKhoảng 2.200–2.700KVàng cam đậm, rất ấmĐèn thả bàn, đèn dây sân vườn
Halogen, LED trắng ấmKhoảng 2.700–3.200KVàng ấmĐèn rọi tranh, đèn âm trần khu khách
LED trắng trung tínhKhoảng 4.000KTrắng hơi ngàQuầy pha chế, bếp mở
LED trắng lạnh, đèn tuýpKhoảng 5.000–6.500KTrắng xanh, có thể ám xanh láKhu bếp, kho, nhà vệ sinh, tủ mát
Nắng và ánh sáng ban ngày qua cửa kínhKhoảng 5.500K, trời râm cao hơnTrắng đến xanh nhạtBàn sát cửa, mặt tiền kính

Khi tất cả cùng bật, máy chỉ đặt được một cân bằng trắng. Đặt theo đèn vàng thì vùng gần cửa kính ngả xanh; đặt theo ánh sáng ban ngày thì vùng đèn bàn cam rực. Một chút lệch màu tạo chiều sâu, nhưng lệch nhiều trên mặt người là khó sửa khi hậu kỳ.

Đèn nhấp nháy trên hình: nguyên nhân và cách thử

Điện lưới ở Việt Nam là điện xoay chiều tần số 50Hz. Nhiều loại đèn, nhất là đèn huỳnh quang đời cũ và đèn LED dùng bộ nguồn rẻ, sáng tối theo nhịp của dòng điện, khoảng 100 lần mỗi giây. Mắt người không nhận ra, nhưng máy quay ghi hình theo từng khung, nếu nhịp ghi hình lệch với nhịp đèn thì trên hình xuất hiện sọc ngang chạy lên xuống hoặc độ sáng chập chờn.

Cách giảm phổ biến là chọn tốc độ màn trập khớp với nhịp đèn. Với điện 50Hz, các tốc độ như 1/50 hoặc 1/100 giây thường cho hình ổn định. Ê-kíp quay ở 25 khung hình mỗi giây với màn trập 1/50 thường ít gặp vấn đề. Nếu quay ở 30 hoặc 60 khung hình mỗi giây với màn trập 1/60 hay 1/120, nguy cơ thấy sọc dưới đèn quán cao hơn. Quay chậm tốc độ cao càng dễ lộ nhấp nháy.

Tuy vậy, không phải đèn nào cũng theo đúng nhịp này. Đèn có bộ điều chỉnh độ sáng, nhất là khi vặn nhỏ, và một số đèn LED trang trí nhấp nháy theo nhịp riêng, chỉnh màn trập cũng không hết. Biển hiệu LED chạy chữ, màn hình tivi trong quán cũng hay tạo sọc.

Cách thử đơn giản nhất trong buổi khảo sát: dùng chính máy sẽ quay, đặt đúng tốc độ khung hình và màn trập dự kiến, quay vài giây hướng vào từng loại đèn và vào một bức tường được đèn đó chiếu. Nếu không mang máy, chế độ quay chậm của điện thoại thường làm lộ đèn nhấp nháy rất rõ; thấy sọc trên điện thoại là dấu hiệu cần thử kỹ bằng máy thật.

Ba hướng xử lý màu lẫn

Thống nhất về một màu. Tắt những đèn lệch màu không cần thiết, ví dụ đèn tuýp khu bếp hoặc đèn tủ mát lọt vào khung hình. Nếu chủ quán đồng ý, thay tạm vài bóng ở khu quay bằng bóng cùng màu với phần còn lại, rồi trả bóng cũ khi xong. Với cửa kính, có thể kéo rèm hoặc quay vào buổi tối để loại ánh sáng ban ngày.

Chuyển màu nguồn sáng bằng giấy lọc. Ê-kíp có thiết bị dùng giấy lọc màu chuyên dụng phủ lên đèn của mình, hoặc phủ lên cửa kính, để kéo các nguồn về gần nhau. Giấy lọc phải đặt cách xa bóng nóng, không phủ lên đèn của quán khi chưa hỏi chủ, và không dùng giấy thường hay nilon vì dễ cháy.

Chấp nhận lẫn màu có chủ đích. Nhiều cảnh quán đêm đẹp chính vì có đèn vàng ấm ở gần và ánh xanh lạnh ở xa. Nguyên tắc là mặt nhân vật chính phải nằm trong một màu sạch, thường là màu ấm, còn sự pha trộn để ở nền. Đặt cân bằng trắng theo nguồn chiếu lên mặt nhân vật.

Thêm đèn của ê-kíp làm nguồn chính. Khi đèn quán quá yếu hoặc màu quá xấu, giữ đèn quán làm chi tiết trang trí trong khung hình, hạ độ sáng của chúng nếu có thể, và dùng đèn của ê-kíp làm nguồn chiếu mặt. Đèn mang theo nên chỉnh được nhiệt độ màu để khớp với đèn quán.

Những câu cần hỏi chủ quán về đèn

Thông tin về đèn thường chỉ chủ quán hoặc quản lý ca biết. Hỏi ngay trong buổi khảo sát và ghi lại:

  • Mỗi nhóm đèn bật tắt ở công tắc nào, có nhóm nào chung một công tắc không tách được không.
  • Đèn nào có núm chỉnh độ sáng, và chỉnh bằng công tắc hay bằng điều khiển.
  • Biển hiệu, đèn mặt tiền có hẹn giờ tự bật tự tắt không, mấy giờ.
  • Có được thay tạm bóng đèn ở khu quay không, nếu có thì loại đèn nào, ai tháo lắp.
  • Đèn nào bắt buộc giữ sáng vì lý do an ninh, an toàn bếp hay lối thoát hiểm.
  • Ổ cắm nào dùng được cho thiết bị của ê-kíp, công suất chịu được bao nhiêu, ai là người phụ trách điện của toà nhà.

Câu cuối đặc biệt quan trọng. Ê-kíp không tự mở tủ điện, không tự đấu nối vào hệ thống điện của quán. Thiết bị chiếu sáng công suất lớn cần người có chuyên môn về điện kiểm tra và đấu nối, theo đúng thoả thuận với bên quản lý bối cảnh.

Thử ánh sáng quán ngay trong buổi khảo sát

Nên khảo sát quán vào đúng khung giờ dự kiến quay, vì ánh sáng ban ngày qua cửa kính và đèn bật lúc tối khác nhau hoàn toàn. Trình tự gợi ý cho một lần khảo sát khoảng nửa tiếng:

  1. Đứng ở vị trí dự kiến đặt máy, chụp một tấm ảnh rộng với cân bằng trắng đặt cố định theo ánh sáng ban ngày, để thấy rõ các mảng màu khác nhau trong quán.
  2. Đi một vòng, ghi lại từng loại đèn: đèn thả, đèn âm trần, đèn dây, đèn tủ, biển hiệu, màn hình; mỗi loại chụp một tấm cận.
  3. Nhờ nhân viên tắt bật lần lượt từng nhóm đèn, chụp lại khung hình ở mỗi trạng thái để biết nhóm nào đóng góp bao nhiêu ánh sáng.
  4. Quay thử vài giây với tốc độ khung hình và màn trập dự kiến, hướng vào từng loại đèn và vào bức tường được chiếu, để phát hiện nhấp nháy.
  5. Cho một người ngồi đúng chỗ của nhân vật, chụp cận mặt để xem màu da dưới đèn quán có ám xám hay xanh lá không.
  6. Ghi lại các ổ cắm, khoảng cách tới khu quay và những đèn chủ quán nói không được tắt.

Những tấm ảnh này giúp người làm ánh sáng biết cần mang bao nhiêu đèn, loại giấy lọc nào, và có cần xin thay bóng hay không. Thiếu bước này, ê-kíp thường chỉ phát hiện vấn đề khi đã dựng máy xong vào ngày quay.

Biến đèn quán thành một phần thiết kế khung hình

Khi đã kiểm soát được màu và nhấp nháy, đèn sẵn có trở thành công cụ dựng không khí rất mạnh. Một bóng đèn thả ở rìa khung hình cho người xem biết cảnh diễn ra buổi tối, ở một nơi ấm cúng. Dải đèn dây mờ ở hậu cảnh tạo các đốm sáng tròn đẹp mắt khi máy mở khẩu lớn và lấy nét vào người.

Điều cần tránh là để bóng đèn quá sáng trong khung hình. Một bóng đèn trần chói lọi lấn át khuôn mặt nhân vật, kéo mắt người xem đi chỗ khác. Ê-kíp thường xử lý bằng cách giảm độ sáng nếu đèn có núm chỉnh, xin thay tạm bóng có công suất thấp hơn, hoặc chọn góc máy để bóng chỉ lộ một phần.

Đèn sẵn có cũng giúp nối các cú máy. Nếu cảnh quay kéo dài từ chiều sang tối, ánh sáng ban ngày qua cửa kính thay đổi liên tục, nhưng đèn quán thì không. Dựa vào đèn quán làm nguồn chính cho mặt nhân vật giúp các cú máy quay cách nhau một tiếng vẫn khớp khi dựng.

Khi trả bối cảnh, mọi bóng đã thay phải được lắp lại đúng vị trí, mọi công tắc trả về trạng thái ban đầu, và báo cho chủ quán biết nếu có bóng nào hỏng trong lúc quay. Chụp ảnh khu đèn trước và sau buổi quay giúp hai bên không phải tranh cãi về sau.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao mắt nhìn quán đẹp mà quay lên lại lệch màu?

Mắt người tự thích nghi với nhiều nguồn sáng khác màu nên thấy mọi thứ hài hoà. Máy quay chỉ đặt được một cân bằng trắng cho cả khung hình, nên những nguồn lệch màu so với mốc đó sẽ hiện ra rõ ràng là vàng cam hoặc xanh.

Làm sao biết đèn quán có nhấp nháy trên hình không?

Quay thử bằng chính máy sẽ dùng, đúng tốc độ khung hình và màn trập dự kiến, hướng vào từng loại đèn. Nếu không có máy, chế độ quay chậm của điện thoại thường làm lộ nhấp nháy, thấy sọc là cần thử kỹ hơn.

Quay dưới đèn quán nên đặt màn trập bao nhiêu?

Với điện lưới 50Hz như ở Việt Nam, màn trập 1/50 hoặc 1/100 giây thường cho hình ổn định. Tuy nhiên một số đèn có bộ chỉnh sáng hoặc bộ nguồn riêng vẫn nhấp nháy, nên luôn quay thử trước.

Có được tự thay bóng đèn của quán để quay không?

Chỉ khi chủ quán đồng ý và nên để người của quán hoặc người có chuyên môn tháo lắp. Ghi lại vị trí và loại bóng cũ, chụp ảnh trước khi thay, và lắp trả đúng chỗ sau buổi quay.

Đèn tủ mát và tủ trưng bày làm ám xanh thì xử lý sao?

Nếu tủ không nằm trong khung hình, xin tắt đèn tủ trong lúc quay hoặc che bằng vải tối. Nếu tủ lọt vào hình, giữ nó ở hậu cảnh như một mảng màu lạnh và đảm bảo mặt nhân vật được chiếu bằng nguồn ấm sạch.

Ê-kíp có được cắm thiết bị vào ổ điện của quán không?

Được nếu chủ quán đồng ý và ổ cắm chịu được công suất. Với đèn công suất lớn, hỏi người phụ trách điện của toà nhà, không tự mở tủ điện hay đấu nối, và chia tải ra nhiều nhánh theo hướng dẫn của người có chuyên môn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138