BoiCanh.comBối Cảnh
Bối cảnh theo thể loại sản xuất

Bối cảnh phim ngắn sinh viên: viết kịch bản theo chỗ mình mượn được

Phim ngắn sinh viên nên viết theo bối cảnh mượn được: cách xin nhà người quen, quay ở trường, dùng một chỗ đóng nhiều vai và giữ lời hứa với chủ nhà.

Group of Vietnamese film students in a rented dormitory room in Thu Duc area, one holding a boom pole, another adjusting a small lamp, faces turned away, evening light

Với phim ngắn sinh viên, cách chọn bối cảnh hiệu quả nhất là làm ngược: liệt kê những chỗ mình mượn được trước, rồi viết hoặc sửa kịch bản cho khớp. Ngân sách sinh viên hiếm khi đủ thuê bối cảnh chuyên nghiệp cho nhiều ngày, nhưng sinh viên lại có lợi thế mà ê-kíp thương mại không có: nhà người thân, phòng trọ bạn bè, quán quen, giảng đường, và thiện cảm của người lớn với người trẻ đang học nghề.

Bài này dành cho sinh viên ngành điện ảnh, truyền thông, câu lạc bộ phim ở trường và học sinh lớp cuối cấp làm phim dự thi. Bạn sẽ có cách lập bản đồ bối cảnh sẵn có, cách viết lại cảnh cho hợp không gian, cách xin phép sao cho được đồng ý, và những điều phải giữ để lần sau người ta còn cho mượn tiếp.

Bắt đầu từ bản đồ bối cảnh sẵn có

Trước khi viết dòng kịch bản đầu tiên, mỗi thành viên trong nhóm ghi ra mọi không gian mình có thể hỏi mượn: nhà mình, nhà ông bà ở quê, phòng trọ, tiệm của cô dì, quán cà phê của bạn bè, xưởng của người quen, giảng đường, thư viện, sân thể thao của trường. Ghi kèm ba thông tin: ai là người quyết định cho mượn, khung giờ có thể dùng, và một hai ảnh chụp nhanh. Một nhóm năm người thường gom được hai ba chục địa điểm chỉ sau một buổi tối.

Bản đồ này là tài sản của cả khoá học, không riêng một phim. Nhiều câu lạc bộ phim duy trì một bảng tính chung, mỗi học kỳ bổ sung thêm, đánh dấu chỗ nào đã quay, chủ dễ tính hay khó tính, có điện mạnh không, có ồn không. Năm sau đàn em đỡ phải tìm từ đầu.

Khi có bản đồ, ý tưởng phim tự nhiên sẽ khác. Thay vì viết một câu chuyện cần bệnh viện, sân bay và quán bar rồi bế tắc, nhóm bắt đầu nghĩ: căn nhà gỗ của ông bà ở Vĩnh Long có thể là nơi diễn ra cả câu chuyện; tiệm sửa xe của chú có thể là nơi hai nhân vật gặp nhau. Ràng buộc về bối cảnh, nếu đón nhận sớm, thường làm phim cô đọng và có chất riêng hơn.

Viết lại cảnh cho hợp bối cảnh: một số cách đổi

Kịch bản đã có mà thiếu bối cảnh thì đừng vội bỏ. Phần lớn cảnh có thể chuyển sang không gian khác mà giữ được ý.

Cảnh trong kịch bảnBối cảnh khó cóCách đổi giữ nguyên ý
Nhân vật chờ người thân trong bệnh việnBệnh viện thật, cần xin phép phức tạp, ảnh hưởng người bệnhChuyển sang hành lang nhà trọ ban đêm, nhân vật cầm điện thoại chờ tin, âm thanh gợi bệnh viện qua cuộc gọi
Hai người chia tay ở sân baySân bay, khu vực an ninhChia tay ở bến xe khách hoặc trước cổng nhà lúc xe đến đón, chỉ thấy đèn xe và hành lý
Tiệc đông người ở quán barQuán đông khách, phải thuê cả quánTiệc nhỏ ở sân thượng nhà bạn, đèn dây, mười người bạn làm diễn viên quần chúng
Văn phòng công ty lớnVăn phòng thật trong giờ làmMột góc thư viện trường hoặc phòng họp nhỏ, quay cận, bố trí vài màn hình tắt và tài liệu không chữ

Nguyên tắc chung: khán giả nhớ cảm xúc của cảnh nhiều hơn địa điểm. Nếu cảnh vẫn giữ được xung đột, được hành động then chốt, thì đổi bối cảnh gần như không làm mất gì. Cái mất lớn nhất là khi nhóm cố quay ở nơi không xin được phép rồi bị dừng giữa chừng.

Xin mượn bối cảnh sao cho được đồng ý

Người lớn cho sinh viên mượn chỗ vì muốn giúp, nhưng họ lo ba điều: đồ đạc, giờ giấc và hàng xóm. Lời đề nghị trả lời sẵn ba điều đó sẽ dễ được gật đầu hơn.

  1. Gặp trực tiếp hoặc gọi điện, tránh nhắn tin cụt lủn. Giới thiệu tên, trường, môn học hoặc cuộc thi, và người hướng dẫn nếu có.
  2. Nói rõ phim kể chuyện gì trong một hai câu, có cảnh nào nhạy cảm không. Chủ nhà có quyền biết nhà mình sẽ xuất hiện trong câu chuyện gì.
  3. Đưa con số cụ thể: bao nhiêu người, mấy giờ đến, mấy giờ về, dùng những phòng nào, có cần dời đồ không.
  4. Cam kết bằng việc làm: mang theo bạt lót sàn, dọn dẹp xong mới về, chụp ảnh hiện trạng trước và sau, chịu trách nhiệm nếu làm hỏng.
  5. Đề nghị một chút đền đáp vừa sức: tiền điện, bữa ăn, tên chủ nhà trong phần cảm ơn cuối phim, bản phim hoàn chỉnh gửi tặng.
  6. Ghi lại thoả thuận bằng một tin nhắn hoặc giấy viết tay đơn giản, nêu ngày giờ và phạm vi. Không cần hợp đồng dài, nhưng cần một thứ hai bên cùng nhìn vào.

Với quán hoặc cửa hàng đang kinh doanh, nên đề xuất quay vào ngày nghỉ hoặc ngoài giờ bán, và hỏi xem có cần nhắc đến tên quán không. Nhiều chủ quán vui lòng cho mượn nhưng không muốn quán xuất hiện như quảng cáo.

Quay ở trường: tiện nhưng có luật riêng

Hỏi đúng người. Giảng đường thuộc phòng quản trị hoặc phòng đào tạo, thư viện có ban quản lý riêng, sân thể thao có thể do một đơn vị khác phụ trách. Giảng viên hướng dẫn thường biết phải xin ai và có thể ký xác nhận giúp.

Tránh giờ học và giờ thi. Quay trong giờ hành chính dễ làm ồn các lớp bên cạnh. Buổi tối hoặc cuối tuần yên hơn, nhưng phải hỏi bảo vệ về giờ đóng cổng và điện.

Người qua lại không phải diễn viên. Sinh viên khác đi ngang có thể lọt vào khung hình. Nếu nhận ra mặt, cần xin phép hoặc quay lại. Tốt nhất là bố trí người giữ lối đi trong lúc quay.

Đồng phục và biểu tượng của trường. Áo đồng phục, huy hiệu, tên trường trên tường lên hình rõ có thể khiến phim bị hiểu là sản phẩm chính thức của trường. Nếu phim có nội dung gai góc, cân nhắc tránh các chi tiết đó hoặc hỏi ý kiến nhà trường.

Thiết bị của trường là tài sản chung. Bàn ghế giảng đường, máy chiếu, bảng viết đều phải giữ nguyên chỗ và nguyên trạng. Nếu cần kê lại bàn ghế cho cảnh quay, chụp ảnh trước, xếp lại đúng như cũ và báo bảo vệ hoặc cán bộ phụ trách kiểm tra trước khi ra về. Một lần để giảng đường bừa bộn là đủ để phòng quản trị từ chối mọi đề nghị của câu lạc bộ trong cả học kỳ.

Một bối cảnh, nhiều vai: tiết kiệm mà không lộ

Một căn nhà ba tầng có thể đóng vai năm bối cảnh: phòng khách nhà nhân vật A, phòng ngủ nhân vật B, quán cà phê nhỏ ở tầng trệt sau khi bày lại bàn ghế, sân thượng là nơi hẹn hò, cầu thang là hành lang toà chung cư. Kỹ thuật này được dùng cả trong phim thương mại, gọi nôm na là "lấy một chỗ làm nhiều chỗ".

Để không lộ, đổi ba thứ: hướng máy, ánh sáng và đồ bày. Quay phòng khách nhìn về phía cửa sổ, rồi quay quán cà phê nhìn về phía tường đối diện; phòng khách dùng đèn trần trắng, quán dùng đèn bàn vàng; phòng khách có ghế sofa, quán có bàn tròn nhỏ và ly tách. Khán giả xem phim ngắn không có thời gian dò từng viên gạch.

Lợi ích lớn nhất không phải tiền mà là thời gian. Không phải chở thiết bị đi lại, không phải làm quen với người chủ mới, không phải xin phép nhiều lần. Một nhóm sinh viên có thể quay được bốn năm bối cảnh trong một ngày nếu tất cả nằm trong cùng một căn nhà. Hãy chú ý lập lịch theo phòng, quay xong mọi cảnh của một phòng mới chuyển sang phòng khác, kể cả khi các cảnh đó nằm rải rác trong kịch bản.

Những lỗi khiến lần sau không mượn được nữa

Sinh viên làm phim nhiều năm liền, và tiếng xấu lan nhanh trong một khu phố. Đây là những việc nên tránh tuyệt đối.

  • Đến trễ, về trễ hơn giờ hẹn mà không báo; ở lại quá nửa đêm làm ồn hàng xóm.
  • Dán băng keo lên tường sơn, bóc ra kéo theo cả lớp sơn; đóng đinh không hỏi.
  • Để lại rác, đầu lọc, vỏ hộp cơm, cuộn băng keo cũ.
  • Dời đồ mà không trả về chỗ cũ, chủ nhà mất cả buổi tìm.
  • Dùng ổ điện nhà người ta quá tải, làm hỏng ổ cắm hoặc nhảy cầu dao nhiều lần.
  • Không gửi bản phim như đã hứa, hoặc đăng phim mà chủ nhà không được biết trước.

Ngược lại, một nhóm làm tốt thường được giới thiệu tiếp sang người quen của chủ nhà. Bối cảnh tốt nhất của khoá sau thường đến từ lời giới thiệu của chủ nhà khoá trước.

Để giữ uy tín, nhóm nên cử một người làm đầu mối với chủ nhà từ đầu đến cuối: người đó gọi điện xin phép, có mặt sớm nhất trong ngày quay, là người cuối cùng rời đi sau khi đã đi một vòng kiểm tra cùng chủ nhà. Có một gương mặt quen để liên hệ, chủ nhà yên tâm hơn nhiều so với việc mỗi lúc lại có một bạn khác gọi đến hỏi han.

Khi nào sinh viên nên bỏ tiền thuê

Có những trường hợp mượn không thay được thuê. Phim cần một không gian đặc thù như tiệm may cổ, xưởng mộc, phòng tập võ, và nhóm không quen ai. Phim tốt nghiệp cần quay nhiều ngày ở một chỗ, nhờ người quen là quá sức. Hoặc phim dự thi cần hình ảnh chỉn chu, không chấp nhận hạn chế của nhà mượn.

Lúc đó, thương lượng thẳng thắn: nói rõ đây là phim sinh viên, ngân sách bao nhiêu, đề nghị một mức chi trả mà nhóm lo được, và đưa ra những lợi ích khác như tên địa điểm trong phần cảm ơn hoặc bộ ảnh hậu trường chủ có thể dùng. Ví dụ giả định: thay vì thuê trọn ngày, nhóm xin thuê bốn tiếng buổi sáng khi tiệm chưa mở cửa, trả một khoản tròn và hứa trả mặt bằng trước giờ mở.

Dù thuê với giá rẻ, vẫn nên có một thoả thuận viết rõ giờ, phạm vi, đặt cọc nếu có và cách xử lý khi hư hỏng. Thoả thuận rõ ràng bảo vệ cả nhóm sinh viên khi có hiểu lầm sau này.

Câu hỏi thường gặp

Sinh viên làm phim có cần xin phép khi quay trong nhà người quen không?

Có, và nên xin rõ ràng: ngày giờ, số người, phòng được dùng, nội dung phim. Người quen dễ ngại từ chối nên càng cần nói trước để họ đồng ý thật lòng, không phải miễn cưỡng.

Có nên viết kịch bản trước rồi mới tìm bối cảnh?

Với phim sinh viên, nên lập danh sách bối cảnh mượn được trước rồi viết hoặc sửa kịch bản cho khớp. Cách làm ngược này giúp tránh tình trạng có kịch bản hay nhưng không thể quay.

Quay phim trong trường cần xin ai?

Tuỳ không gian: giảng đường thường do phòng quản trị hoặc đào tạo quản lý, thư viện có ban quản lý riêng. Giảng viên hướng dẫn thường biết đầu mối và có thể giúp xác nhận đây là bài tập của môn học.

Một căn nhà có thể làm bao nhiêu bối cảnh?

Tuỳ số phòng và độ khéo bày, nhưng một căn nhà nhiều tầng có thể đóng vai bốn năm bối cảnh khác nhau. Đổi hướng máy, ánh sáng và đồ bày là đủ để khán giả không nhận ra.

Nên đền đáp chủ nhà cho mượn bối cảnh như thế nào?

Tuỳ thoả thuận, thường là tiền điện, bữa ăn, tên trong phần cảm ơn cuối phim và bản phim hoàn chỉnh gửi tặng. Quan trọng nhất là giữ đúng lời hứa về giờ giấc và trả lại nhà sạch sẽ, nguyên trạng.

Có được quay cảnh người đi đường làm nền không?

Người đi đường ở xa, không nhận ra mặt thường ít vấn đề. Nếu ai đó lên hình rõ mặt và chiếm phần đáng kể của khung, nên xin phép hoặc quay lại. Tìm hiểu thêm ở danh mục quay chụp nơi công cộng của trang.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138