BoiCanh.comBối Cảnh
Ngày quay tại bối cảnh

An toàn khi quay trên sân thượng, cầu thang và gần nước: nguyên tắc phòng ngừa

Nguyên tắc an toàn cho ngày quay ở bối cảnh có độ cao, cầu thang hẹp, hồ bơi, ao, biển: rủi ro hay gặp, việc chuẩn bị, ai chịu trách nhiệm và khi nào phải dừng.

Rooftop of a Ho Chi Minh City apartment block in late afternoon, light stands weighted with sandbags near a sturdy railing, crew seen from behind, hazy skyline

Sân thượng có hoàng hôn, cầu thang xoắn của nhà cổ, mép hồ bơi phản chiếu ánh đèn: những bối cảnh đẹp nhất thường cũng là những nơi dễ xảy ra tai nạn nhất. Ê-kíp lớn có người phụ trách an toàn chuyên trách; ê-kíp nhỏ, sinh viên hay nhóm chụp ảnh thường không có ai, và mỗi người đều nghĩ người khác đã kiểm rồi.

Bài này tập trung vào ba loại rủi ro hay gặp nhất ở bối cảnh thật: độ cao, cầu thang và nước, cộng với nắng nóng khi quay ngoài trời. Nội dung dừng ở mức nguyên tắc phòng ngừa và cách tổ chức; những việc cần chuyên môn như leo giàn, treo đèn trên cao hay quay dưới nước phải do người được đào tạo đảm nhận.

Một người có quyền nói "dừng"

Điều quan trọng nhất về an toàn trên set không phải là thiết bị mà là việc có một người được giao trách nhiệm và có quyền dừng cảnh quay. Ở ê-kíp nhỏ, người này có thể là phó đạo diễn hoặc nhà sản xuất, nhưng phải được nói rõ trong buổi họp đầu ngày: khi người đó nói dừng vì lý do an toàn, mọi người dừng ngay, kể cả đạo diễn, kể cả đang ở cảnh đẹp nhất.

Cũng cần nói rõ rằng bất kỳ ai thấy nguy hiểm đều được hô dừng mà không bị trách. Diễn viên được yêu cầu đứng sát mép sân thượng, trợ lý được bảo trèo lên ghế xếp chồng để treo đèn, người khiêng đồ thấy cầu thang trơn: tất cả đều phải cảm thấy an toàn khi lên tiếng. Văn hoá "cố lên cho xong" là nguyên nhân gốc của nhiều tai nạn trên phim trường.

Trước mỗi cảnh có yếu tố rủi ro, người phụ trách nói ngắn trong vài chục giây: cảnh này nguy hiểm ở đâu, ai được đứng ở đâu, làm gì nếu có chuyện. Việc này không làm chậm ngày quay đáng kể, nhưng làm mọi người cùng nhìn thấy rủi ro thay vì chỉ một người.

Sân thượng, ban công và mái nhà

Kiểm lan can trước khi tin vào nó. Lan can của sân thượng nhà phố có thể đã cũ, lỏng, hoặc thấp hơn chuẩn an toàn thông thường. Trong buổi khảo sát, kiểm bằng mắt và hỏi chủ nhà; ngày quay, không ai tựa người hoặc ngồi lên lan can, kể cả khi cảnh trông rất tự nhiên.

Đặt vạch an toàn cách mép. Dán băng dính màu hoặc đặt vật chắn cách mép một khoảng, quy định không ai vượt qua khi không cần. Diễn viên chỉ tới gần mép khi có người đứng cạnh và cảnh đã được tập ở tốc độ chậm.

Chân đèn và phản sáng phải chặn gió. Trên cao gió mạnh hơn nhiều so với mặt đất. Một tấm phản sáng hay khung tản sáng lớn có thể bị gió thổi như cánh buồm, lật cả chân đèn. Đặt bao cát lên chân, có người giữ khi gió lên, và hạ thấp hoặc tháo những tấm lớn khi gió giật.

Không để vật dễ rơi gần mép. Ly nước, điện thoại, kẹp, ống kính đặt trên lan can có thể rơi xuống đường. Quy định một khu đặt đồ cách xa mép.

Mái tôn, mái ngói không phải sàn. Không bước lên mái tôn, mái ngói, mái kính hay tấm lấy sáng. Nếu cảnh cần góc máy trên mái, đó là việc cần người có chuyên môn và thiết bị chống rơi, không phải việc của ê-kíp nhỏ.

Cầu thang hẹp và tầng gác của nhà cũ

Nhà ống ở nhiều thành phố Việt Nam có cầu thang dốc, hẹp, nhiều khi không có tay vịn một bên, bậc không đều. Nhà cổ có cầu thang gỗ mòn và trơn. Đây là nơi ê-kíp đi lại nhiều nhất trong ngày, tay xách đồ nặng, mắt nhìn điện thoại, và là nơi dễ trượt chân nhất.

Vài quy định đơn giản làm giảm rủi ro rõ rệt. Không để bất cứ đồ gì trên bậc cầu thang, kể cả "để tạm một chút". Thiết bị nặng hoặc dài luôn có hai người khiêng, một người lùi phía trên. Chiếu sáng cầu thang đủ, nhất là khi đã che kín cửa sổ để quay cảnh đêm. Dây điện không chạy dọc lối bước chân. Không đi dép tông hay dép lê khi khiêng đồ.

Tầng gác lửng và sàn gỗ của nhà cổ cần hỏi chủ nhà về khả năng chịu tải. Số người và thiết bị dồn lên một tầng gác nhỏ có thể lớn hơn nhiều so với lúc gia đình sinh hoạt. Hạn chế người lên gác, chỉ những ai cần cho cảnh, và để thiết bị nặng ở tầng dưới khi có thể. Nếu chủ nhà ngập ngừng khi được hỏi, coi đó là câu trả lời "không nên".

Quay gần nước: hồ bơi, ao, sông, biển

Nước là rủi ro kép: rủi ro đuối nước với người và rủi ro điện với thiết bị. Bảng dưới gom các nguyên tắc theo từng loại bối cảnh nước hay gặp.

Bối cảnhRủi ro chínhNguyên tắc phòng ngừa
Hồ bơiTrượt ngã mép hồ, đuối nước, thiết bị điện rơi xuống nướcCó người biết bơi và cứu đuối đứng sẵn; đèn và dây điện đặt xa mép; sàn quanh hồ lau khô liên tục
Ao, hồ, kênh ở quêĐáy bùn, độ sâu không biết trước, nước đụcHỏi người địa phương về độ sâu; diễn viên không xuống nước nếu chưa kiểm; mặc áo phao khi đứng trên thuyền nhỏ
Sông, suốiDòng chảy, nước lên nhanh sau mưa ở thượng nguồnTheo dõi thời tiết cả khu vực; có lối rút lên cao; không quay khi nước đang lên
Biển, bãi đáSóng, dòng chảy xa bờ, thuỷ triều, đá trơnHỏi người địa phương về giờ triều và chỗ có dòng chảy; không đứng trên đá ướt sát sóng; có người canh sóng quay lưng về máy
Cảnh mưa nhân tạoSàn trơn, nước gần thiết bị điệnNgười phụ trách điện kiểm trước; che kín phích và chỗ nối; lối đi trải tấm chống trơn

Diễn viên phải được hỏi riêng có biết bơi không trước khi nhận cảnh gần nước. Đừng hỏi trước cả nhóm vì nhiều người ngại nói không. Cảnh dưới nước hoặc cảnh đuối nước giả định phải có người được đào tạo cứu hộ, không làm theo kiểu tự xoay xở.

Nắng nóng khi quay ngoại cảnh

Phần lớn ngày quay ngoài trời ở Việt Nam là ngày nắng. Say nắng, mất nước là sự cố có thật và hay bị coi nhẹ vì không có gì đổ vỡ. Những việc chuẩn bị dưới đây không tốn kém mà tránh được nhiều chuyện.

  • Mang đủ nước uống cho cả ê-kíp, đặt ở chỗ dễ lấy, nhắc uống đều chứ không đợi khát.
  • Dựng ít nhất một chỗ có bóng râm bằng dù lớn hoặc mái che di động cho người nghỉ.
  • Diễn viên mặc phục trang dày hoặc tối màu được che dù giữa các lần quay.
  • Xếp cảnh nắng gắt sao cho ê-kíp không đứng ngoài trời liên tục quá lâu; luân phiên người giữ phản sáng.
  • Nhận biết dấu hiệu say nắng như chóng mặt, buồn nôn, da nóng đỏ, lơ mơ; đưa người vào chỗ mát, nới quần áo và gọi cấp cứu 115 nếu nặng.
  • Chuẩn bị mũ, kem chống nắng, khăn ướt trong hộp đồ chung của ê-kíp.

Với những bối cảnh xa khu dân cư như đồi, ruộng, bãi biển vắng, ghi trước trên lịch phát vị trí cơ sở y tế gần nhất và cách đi tới đó.

Chuẩn bị an toàn trước và trong ngày quay

Phần lớn công việc an toàn diễn ra trước ngày quay. Trình tự dưới đây gợi ý cách gắn việc an toàn vào quy trình sẵn có thay vì thêm một khâu riêng.

  1. Trong buổi khảo sát, ghi lại mọi điểm rủi ro: mép cao, cầu thang, nước, điện cũ, lối thoát, và chụp ảnh từng điểm.
  2. Khi đọc kịch bản, đánh dấu cảnh có yếu tố rủi ro: độ cao, nước, lửa, xe chạy, đánh nhau, và thảo luận với đạo diễn cách quay an toàn hơn.
  3. Xác định người phụ trách an toàn của ngày quay, ghi tên trên lịch phát.
  4. Chuẩn bị hộp sơ cứu, bình chữa cháy, bao cát, băng dính màu, đèn pin; kiểm lại trước khi lên xe.
  5. Họp nhanh đầu ngày: lối thoát, chỗ tập trung khi có sự cố, quy định về các khu nguy hiểm.
  6. Trước mỗi cảnh rủi ro: nhắc lại ngắn, tập chậm, rồi mới quay thật.
  7. Cuối ngày: ghi lại sự cố hoặc suýt xảy ra sự cố, kể cả nhỏ, để lần sau chuẩn bị tốt hơn.

Ê-kíp nên có ít nhất một người đã học sơ cứu cơ bản. Kiến thức sơ cứu nên học trực tiếp từ khoá có người hướng dẫn, vì đọc qua bài viết không thay được thực hành.

Thang, đèn treo và vật nặng trên đầu

Ở bối cảnh nhà dân, ê-kíp nhỏ hay phải treo đèn lên trần, kẹp đèn vào xà, dựng đèn trên chân cao vươn qua đầu diễn viên. Những vật này nếu rơi, dù chỉ một chiếc kẹp nhỏ, cũng gây thương tích. Nguyên tắc chung là mọi thứ treo trên cao phải có một điểm giữ thứ hai, thường là dây an toàn phụ buộc vào chỗ chắc chắn, phòng khi điểm giữ chính tuột.

Thang là dụng cụ gây tai nạn nhiều hơn người ta nghĩ. Dùng thang chữ A đúng tải, mở hết khoá, đặt trên mặt phẳng không trơn, có một người giữ chân thang khi có người đứng trên. Không đứng lên bậc trên cùng, không với người ra xa khỏi thang, không dùng ghế nhựa, bàn hay thùng thiết bị xếp chồng thay cho thang. Nếu bối cảnh không có chỗ đặt thang an toàn, đổi cách bố trí đèn thay vì liều.

Không ai đứng ngay dưới khu vực đang treo hoặc tháo đèn. Người trên thang báo to trước khi thả dây hay hạ đồ. Khi tháo cuối ngày, lúc mọi người mệt và vội, đây là thời điểm vật rơi nhiều nhất, nên nhắc lại quy định này ngay trước khối tháo dỡ. Việc dựng giàn, treo đèn lên kết cấu mái hay làm việc ở độ cao lớn cần đơn vị có chuyên môn và thiết bị phù hợp, không thuộc phạm vi ê-kíp nhỏ tự xoay xở.

Câu hỏi thường gặp

Ê-kíp nhỏ có cần người phụ trách an toàn riêng không?

Không nhất thiết là một người chỉ làm việc đó, nhưng phải có một người được giao trách nhiệm và có quyền dừng cảnh. Thường đó là phó đạo diễn hoặc nhà sản xuất. Điều quan trọng là ai cũng biết người đó là ai từ đầu ngày.

Diễn viên muốn tự làm cảnh đứng sát mép sân thượng thì sao?

Mong muốn của diễn viên không thay được đánh giá an toàn. Có thể dùng góc máy, ống kính và dựng phim để tạo cảm giác sát mép mà người vẫn đứng cách xa. Nếu cảnh thật sự cần độ cao, phải có người chuyên về an toàn và thiết bị chống rơi.

Có nên quay trên sân thượng khi trời có gió mạnh?

Gió mạnh làm chân đèn, tấm phản sáng và khung tản sáng dễ đổ, thậm chí rơi xuống đường. Nếu gió lên, hạ hoặc tháo các tấm lớn, chặn bao cát, và người phụ trách an toàn có thể dừng quay ngoài trời cho tới khi gió dịu.

Quay gần biển cần hỏi ai về sóng và dòng chảy?

Người địa phương, ngư dân, đội cứu hộ bãi biển nếu có, và ban quản lý khu vực là những người hiểu sóng và dòng chảy rõ nhất. Hãy hỏi trước ngày quay và theo dõi thời tiết, không quay ở chỗ có cảnh báo nguy hiểm.

Hộp sơ cứu của ê-kíp cần có gì?

Thường gồm băng gạc, băng dính y tế, dung dịch sát khuẩn, kéo, găng tay, túi chườm lạnh và các vật dụng cơ bản. Thuốc uống không nên tự phát cho người khác. Kiểm hạn dùng định kỳ và để hộp ở chỗ ai cũng biết.

Có cần báo chủ nhà về cảnh có độ cao hay nước không?

Cần. Chủ nhà hiểu rõ những điểm yếu của ngôi nhà, như lan can lỏng hay bể nước ngầm, và có quyền biết những gì sẽ diễn ra trong nhà mình. Báo trước cũng tránh tranh cãi nếu có sự cố.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138