Ba mươi phút đầu và ba mươi phút cuối của ngày quay là lúc bối cảnh dễ bị trầy xước nhất. Không phải lúc diễn viên diễn cảnh đánh nhau, mà lúc mười người khiêng chân đèn, thùng máy, cuộn cáp đi qua một hành lang hẹp mà chưa ai đứng ra phân luồng. Bốc dỡ thiết bị là việc ít ai muốn làm nhưng quyết định chủ nhà có cho bạn thuê lần sau hay không.
Bài này đi qua từng khâu của việc đưa đồ vào và mang đồ ra một bối cảnh thuê: chọn chỗ đỗ xe, chia lối đi, đặt khu tập kết, thứ tự đồ nào vào trước, và cách tháo gọn cuối ngày. Nội dung viết cho ê-kíp nhỏ và vừa ở nhà phố, căn hộ, quán, xưởng; các con số là ví dụ giả định.
Chỗ đỗ xe quyết định nửa thời gian bốc dỡ
Hỏi bất kỳ trưởng hậu cần nào, họ sẽ nói khâu tốn thời gian nhất không phải khiêng đồ mà là tìm được chỗ dừng xe gần cửa. Ở phố đông, xe tải nhỏ có thể không được dừng trước nhà vào giờ cao điểm; ở hẻm, xe chỉ vào tới đầu hẻm; ở chung cư, ban quản lý thường quy định khu vực và khung giờ bốc hàng riêng. Mỗi trường hợp thay đổi hoàn toàn số người cần cho khâu này.
Việc cần làm từ buổi khảo sát là đo quãng đường thật từ chỗ xe được phép dừng tới cửa bối cảnh, đếm số bậc thang, xem có dốc, có ngưỡng cửa cao, có cửa hẹp dưới tám mươi phân không. Hỏi chủ nhà hoặc ban quản lý xem có quy định về giờ xe tải, về việc dừng đỗ trên vỉa hè, và có cần đăng ký biển số trước không. Quy định dừng đỗ khác nhau theo tuyến đường và theo địa phương, nên đừng đoán; hỏi người ở đó và tuân thủ biển báo.
Nếu xe chỉ dừng được vài phút, hãy đổi cách làm: xe dừng, cả nhóm dỡ nhanh mọi thứ xuống một điểm tập kết sát lề, xe rời đi đỗ chỗ khác, rồi mới chuyển dần từ điểm tập kết vào nhà. Cách này cần người trông đồ ở điểm tập kết suốt thời gian chuyển, không bao giờ để thùng thiết bị một mình ngoài đường.
Chia lối đi trước khi khiêng món đầu tiên
Chọn một lối duy nhất cho thiết bị. Nếu nhà có cửa chính và cửa sau, thống nhất thiết bị đi lối nào. Lối được chọn phải là lối rộng nhất, ít góc cua nhất, và không đi ngang qua khu chủ nhà đang sinh hoạt.
Đánh dấu lối đi bằng băng dính giấy. Băng dính giấy loại dùng cho sơn bóc ra không để lại vết trên phần lớn mặt sàn. Dán hai mép lối đi trên sàn giúp ai mới tới cũng hiểu đường nào được đi mà không cần hỏi. Thử trước ở một góc khuất nếu sàn là gỗ cũ hay vật liệu lạ.
Che chắn góc tường, khung cửa trên lối đi. Những điểm va chạm nhiều nhất là góc tường chỗ rẽ, khung cửa và tay vịn cầu thang. Bọc tạm bằng tấm xốp, bìa các tông dày hoặc miếng đệm chuyên dụng trước khi bắt đầu chuyển. Phần che chắn sàn tường chi tiết có bài riêng trong danh mục này.
Giữ lối đi trống suốt ngày. Lối thiết bị cũng là lối thoát khi có sự cố. Không để hộp, túi xách, chân đèn dựng tạm trên lối đi; người phụ trách hậu cần nên đi một vòng mỗi giờ để dọn lại.
Người hướng dẫn ở mỗi chỗ rẽ. Ở bối cảnh nhiều tầng hoặc nhiều phòng, đặt một người đứng ở cầu thang hay ngã rẽ trong mười lăm phút đầu để chỉ đường. Việc này rẻ hơn nhiều so với để người lạ đi lạc vào phòng ngủ chủ nhà.
Khu tập kết thiết bị: cách chọn và cách xếp
Khu tập kết là chỗ thiết bị chưa dùng tới nằm chờ, thường gọi là khu kho tạm của ngày quay. Nó phải gần phòng quay để lấy nhanh, nhưng đủ xa để không lọt vào khung hình và không gây tiếng ồn khi có người lục đồ. Ở nhà phố, khu này thường là phòng khách tầng trệt khi quay trên lầu, hoặc gara, hoặc một góc sân có mái che. Hỏi chủ nhà trước, vì có những phòng trông trống nhưng lại là nơi gia đình cần dùng trong ngày.
Xếp đồ trong khu tập kết theo bộ phận: máy quay một góc, ánh sáng một góc, âm thanh một góc, mỹ thuật một góc. Thùng nặng đặt dưới, không chồng quá cao, không tựa vào tường sơn mới hay tủ kính. Trải bạt hoặc tấm thảm cũ dưới chân đồ nếu sàn dễ trầy. Mỗi bộ phận nên có một người biết chính xác đồ của mình nằm đâu, để khi phòng quay gọi "lấy thêm một tấm tản sáng" thì chỉ một người đi, không phải ba người đi tìm.
Khu tập kết cũng là nơi dễ thất lạc đồ nhất khi có người ngoài ra vào. Ở bối cảnh mở như quán đang bán hoặc khu nhà trọ nhiều hộ, nên có người trông hoặc chọn phòng khoá được. Thiết bị nhỏ đắt tiền như ống kính, pin, thẻ nhớ không để ở khu tập kết mà đi theo người phụ trách.
Thứ tự đưa đồ vào và mang ra
Thứ tự bốc dỡ không phải chuyện thói quen mà là chuyện ai cần làm việc trước. Đồ đưa vào sai thứ tự sẽ chắn lối của đồ tới sau, và cuối ngày bạn sẽ phải dời đi dời lại.
| Lượt | Vào buổi sáng | Ra cuối ngày | Lý do |
|---|---|---|---|
| 1 | Đồ che chắn sàn tường, bạt, băng dính | Rác, đồ ăn thừa, bạt bẩn | Che trước khi có đồ nặng đi qua; cuối ngày dọn sạch trước khi gỡ che chắn |
| 2 | Phân phối điện, cuộn dây, đồ của ánh sáng | Đèn, chân đèn, phụ kiện treo | Ánh sáng dựng lâu nhất nên vào sớm; ra trước để giải phóng phòng |
| 3 | Máy quay, âm thanh, màn kiểm hình | Máy quay, âm thanh | Máy chỉ cần khi cảnh sắp sẵn; ra sớm để cất vào xe an toàn |
| 4 | Đạo cụ, phục trang, trang điểm | Đạo cụ, phục trang | Khu trang điểm dựng song song, không chen lối thiết bị nặng |
| 5 | Khu ăn uống, nước, ghế nghỉ | Dây điện, phân phối điện, che chắn sàn tường | Che chắn gỡ sau cùng, khi trên lối đi không còn đồ nặng |
Điểm hay bị làm ngược là gỡ che chắn sàn quá sớm cuối ngày vì muốn về nhanh, rồi lượt khiêng đèn cuối cùng làm trầy đúng chỗ vừa gỡ. Quy tắc dễ nhớ: che chắn vào đầu tiên, ra cuối cùng.
Trình tự bốc dỡ buổi sáng cho ê-kíp mười người
Dưới đây là trình tự tham khảo cho một bối cảnh nhà phố ba tầng, xe dừng được trước cửa trong thời gian ngắn. Bạn điều chỉnh theo bối cảnh của mình.
- Trưởng hậu cần và người quản lý bối cảnh tới trước nửa tiếng, cùng chủ nhà đi một vòng, chụp ảnh hiện trạng lối đi và những phòng sẽ dùng.
- Dán lối đi, bọc góc tường và khung cửa, trải che chắn sàn ở cửa vào và chân cầu thang.
- Xe tới, cả nhóm dỡ toàn bộ xuống điểm tập kết sát cửa theo từng bộ phận; một người ở lại trông.
- Chuyển đồ vào theo thứ tự trong bảng trên, mỗi người một chiều: đi vào có đồ, đi ra tay không, tránh hai người khiêng ngược chiều trên cầu thang hẹp.
- Đồ nặng và dài như chân đèn lớn, thanh ray, tấm phản sáng khổ to luôn hai người khiêng, một người đi trước nhìn đường.
- Khi đồ đã vào hết, xe rời đi chỗ đỗ đã hẹn; người trông điểm tập kết kiểm lại không còn gì ngoài đường.
- Trưởng hậu cần báo phó đạo diễn giờ bốc dỡ xong để tính lại lịch nếu cần.
Trên cầu thang, câu "nhường đường" nên được hô to và ai đi lên có đồ nặng luôn được ưu tiên. Không chạy trên cầu thang dù đang trễ giờ.
Khi bối cảnh là chung cư, quán đang bán hoặc nhà trong hẻm sâu
Ba loại bối cảnh này có những ràng buộc riêng mà người quen quay ở studio hay quên. Đọc trước giúp bạn xin đúng thứ cần xin từ đầu.
- Chung cư: hỏi ban quản lý về thang máy chở hàng, giờ được dùng, có cần đăng ký trước và có cần đặt cọc bảo vệ thang không. Bọc thành thang bằng tấm che nếu được yêu cầu. Không chặn thang chung quá lâu khi cư dân đang chờ.
- Quán đang bán: bốc dỡ trước giờ mở cửa hoặc qua lối sau; không đặt thùng thiết bị trên bàn khách; giữ lối đi cho nhân viên phục vụ và cho khách thoát ra.
- Hẻm sâu: chuẩn bị xe đẩy hàng có bánh lớn hoặc xe máy chở đồ nhẹ; thông báo với các hộ hai bên hẻm về giờ bốc dỡ; không để đồ chắn cửa nhà hàng xóm dù chỉ vài phút.
- Nhà nhiều bậc tam cấp hoặc sân dốc: đo trước, mang ván dắt xe hoặc tăng thêm người; không kéo lê thùng có bánh lên bậc.
- Bối cảnh có vật dễ vỡ ở lối đi: nhờ chủ nhà cất đi trước, hoặc ghi lại vị trí bằng ảnh và tự tay cất vào chỗ an toàn có sự chứng kiến của họ.
Với mọi loại bối cảnh, người quản lý bối cảnh nên là người duy nhất nói chuyện với ban quản lý hoặc hàng xóm về việc bốc dỡ, để các yêu cầu không bị trả lời lệch nhau.
Đếm đồ lúc vào để không bỏ quên lúc ra
Cuối ngày quay, khi mọi người đã mệt và trời đã tối, việc dễ xảy ra nhất là bỏ quên một cuộn dây trên sân thượng, một bao cát sau rèm cửa hay một chiếc kẹp đèn trên nóc tủ. Chủ nhà phát hiện vài hôm sau, phải gọi hỏi, ê-kíp phải quay lại lấy, và đôi khi món đồ đó là của nhà cho thuê thiết bị nên mất là phải đền. Cách duy nhất để tránh là đếm từ lúc vào.
Mỗi bộ phận nên có danh sách đồ mang tới, ghi theo thùng và theo số lượng: ba chân đèn lớn, bốn chân đèn nhỏ, hai cuộn dây mười mét, sáu bao cát, một hộp kẹp. Khi bốc dỡ buổi sáng, người giữ danh sách đánh dấu từng món đã vào. Khi tháo dỡ, đánh dấu lại từng món đã lên xe. Món nào thiếu dấu thứ hai thì cả nhóm đi tìm trước khi xe rời đi, không phải sau.
Ngoài danh sách, có hai thói quen nhỏ rất hiệu quả. Thứ nhất, dán băng dính màu riêng của ê-kíp lên đồ của mình, để phân biệt với đồ của chủ nhà, ví dụ ổ cắm kéo dài hay ghế gấp trông giống nhau. Thứ hai, trước khi khoá cửa ra về, một người đi lại toàn bộ các phòng đã dùng, mở cả tủ, nhìn cả sau rèm và trên nóc tủ, ở mỗi phòng nói to "phòng này sạch" cho người thứ hai xác nhận. Mất năm phút nhưng tiết kiệm được cả một chuyến quay lại.
Câu hỏi thường gặp
Nên đến bối cảnh sớm bao lâu để bốc dỡ?
Với ê-kíp nhỏ ở nhà phố có xe dừng được trước cửa, thường cần khoảng nửa tiếng tới một tiếng cho bốc dỡ và che chắn trước khi bắt đầu dựng. Bối cảnh nhiều tầng không thang máy hoặc trong hẻm sâu có thể cần gấp đôi, nên đo thử trong buổi khảo sát.
Có nên dán băng dính trực tiếp lên sàn gỗ hay tường sơn không?
Chỉ nên dùng loại băng dính giấy bóc ra không để lại vết và thử trước ở chỗ khuất. Tường sơn mới, giấy dán tường hay sàn gỗ cũ có thể bị bong lớp bề mặt, khi đó nên dán lên tấm che chắn chứ không dán thẳng vào bề mặt nhà.
Ai chịu trách nhiệm nếu khiêng đồ làm trầy tường của chủ nhà?
Trách nhiệm bồi thường thường do hợp đồng thuê quy định và ê-kíp thuê chịu. Vì vậy cần chụp ảnh hiện trạng trước khi bốc dỡ và báo ngay với người quản lý bối cảnh khi có va quệt, thay vì để cuối ngày chủ nhà tự phát hiện.
Có thể để thiết bị qua đêm tại bối cảnh không?
Chỉ khi chủ nhà đồng ý rõ ràng, có chỗ khoá được và hai bên thống nhất ai chịu trách nhiệm nếu mất mát. Thiết bị nhỏ đắt tiền nên mang về; đồ lớn để lại cần được liệt kê và chụp ảnh trước khi ra về.
Một ê-kíp mười người cần bao nhiêu người cho bốc dỡ?
Thường mọi người trừ diễn viên và đạo diễn đều tham gia trong mười lăm phút đầu, sau đó chỉ bộ phận ánh sáng và hậu cần tiếp tục. Quan trọng hơn số người là có một người điều phối đứng ở điểm tập kết và một người ở cửa vào.
Làm gì nếu xe thiết bị không được dừng gần bối cảnh?
Hãy tìm điểm dừng hợp lệ gần nhất, chuẩn bị xe đẩy, thêm người và tính thêm thời gian vào lịch. Có thể chia đồ ra xe nhỏ hơn hoặc xe máy cho đồ nhẹ. Không dừng đỗ sai quy định hay chắn lối nhà người khác để tiết kiệm vài phút.