BoiCanh.comBối Cảnh
Ngày quay tại bối cảnh

Lịch trình ngày quay tại bối cảnh: chia giờ dựng, quay, tháo cho trọn một ca thuê

Cách chia một ca thuê bối cảnh thành giờ dựng, giờ quay, giờ tháo; tính thời gian từng cảnh, chừa giờ đệm và giữ lịch khi ngày quay trễ.

Vietnamese film crew gathered in the courtyard of an old tiled house at dawn, assistant director briefing them, faces turned away, soft blue morning light

Một ngày quay ở bối cảnh thuê không bắt đầu lúc máy quay bấm và không kết thúc lúc đạo diễn hô "xong cảnh cuối". Nó bắt đầu từ lúc xe thiết bị đầu tiên đỗ trước cửa và chỉ xong khi chủ nhà nhận lại chìa khoá với căn phòng y như buổi sáng. Phần lớn những ngày quay "cháy giờ" không phải vì diễn viên diễn hỏng nhiều lần, mà vì người lập lịch chỉ tính giờ quay, quên giờ dựng, giờ tháo và những khoảng chết ở giữa.

Bài này dành cho phó đạo diễn, nhà sản xuất nhỏ, nhóm sinh viên làm phim và thợ chụp quảng cáo tự lo hậu cần: cách chia một ca thuê thành từng khối giờ, cách ước thời gian cho mỗi cảnh, chỗ cần chừa giờ đệm, và cách giữ lịch khi buổi sáng đã trễ. Mọi con số giờ trong bài là ví dụ giả định để minh hoạ cách tính.

Ca thuê là giờ chìa khoá, không phải giờ máy chạy

Điều đầu tiên cần thống nhất với chủ bối cảnh là ca thuê tính từ lúc nào. Ở phần lớn bối cảnh nhà ở, quán cà phê hay xưởng cho thuê, giờ tính phí bắt đầu khi người đầu tiên của ê-kíp bước vào và kết thúc khi người cuối cùng bước ra, kể cả khi lúc đó chỉ còn hai người cuộn dây điện. Nếu bạn thuê "ca 10 tiếng từ 6 giờ sáng", thì 4 giờ chiều căn nhà phải sạch, đồ đạc về chỗ cũ, xe đã rời đi. Mọi phút lố sau đó thường tính phụ phí, và quan trọng hơn, làm chủ nhà mất thiện cảm cho lần sau.

Vì vậy lịch ngày quay nên viết ngược từ giờ trả bối cảnh. Ví dụ giả định: trả lúc 16 giờ, tháo dỡ và dọn cần 90 phút, vậy cảnh cuối phải xong trước 14 giờ 30. Dựng đèn và set cho cảnh đầu cần 75 phút tính từ khi đồ vào xong, bốc dỡ mất 30 phút, vậy cảnh đầu tiên sớm nhất bấm máy lúc 7 giờ 45 nếu ê-kíp có mặt đúng 6 giờ. Khoảng từ 7 giờ 45 tới 14 giờ 30, trừ một giờ nghỉ ăn trưa, còn chưa tới sáu tiếng quay thực sự trên một ca mười tiếng.

Con số "sáu trên mười" này là lý do nhiều nhóm lần đầu thuê bối cảnh bị sốc. Họ nghĩ mình mua mười tiếng quay, nhưng thực tế đã mua mười tiếng chiếm dụng không gian. Hiểu điều đó từ lúc lập kế hoạch giúp bạn chọn đúng số cảnh cho một ngày, thay vì nhồi danh sách cảnh rồi cắt giữa chừng.

Năm khối giờ của một ngày quay

Cách dễ nhất để không quên khâu nào là chia ngày thành năm khối và gán người chịu trách nhiệm cho từng khối. Bảng dưới là khung tham khảo cho một ê-kíp nhỏ 10 đến 20 người ở bối cảnh nhà phố.

Khối giờViệc chínhNgười giữ nhịpHay trễ vì
Có mặt và bốc dỡXe vào, đồ lên, dựng khu nghỉ, khu trang điểmTrưởng hậu cầnXe tìm chỗ đỗ, thang máy chung chờ lâu
Dựng cảnh đầuChe chắn sàn, xếp lại đồ đạc, dựng đèn, thử máyTrưởng ánh sáng, trưởng mỹ thuậtChờ quyết định góc máy của đạo diễn
Quay buổi sángCác cảnh cùng phòng, cùng hướng sángPhó đạo diễnDiễn viên trang điểm chưa xong, đổi ý về phục trang
Nghỉ ăn và quay buổi chiềuĂn theo lượt, dời đèn sang phòng khácPhó đạo diễn, hậu cầnNghỉ kéo dài, quên chuẩn bị phòng kế tiếp
Tháo dỡ và trảTháo đèn, gỡ che chắn, xếp đồ theo ảnh, dọn rác, bàn giaoTrưởng hậu cần, người quản lý bối cảnhÊ-kíp mệt, người về sớm, thiếu tay

Khối thứ hai và khối cuối là hai khối bị đánh giá thấp nhất. Khi lập lịch, bạn nên hỏi thẳng trưởng ánh sáng: "Dựng cảnh đầu ở phòng khách này mất bao lâu nếu đồ đã lên đủ?" rồi cộng thêm một phần tư. Họ thường nói con số khi mọi thứ trơn tru, còn bạn cần con số của ngày bình thường.

Ước thời gian cho từng cảnh mà không đoán mò

Đếm thiết lập, không đếm trang kịch bản. Một cảnh hai trang thoại nhưng quay một góc rộng và hai góc cận cùng hướng sáng có thể nhanh hơn một cảnh nửa trang mà phải quay ngược chiều phòng. Mỗi lần đổi hướng máy là một lần dời đèn, dọn đồ khỏi khung hình, kiểm lại âm thanh. Hãy hỏi đạo diễn hình ảnh danh sách thiết lập cho từng cảnh rồi tính thời gian theo số thiết lập.

Gán cho mỗi thiết lập một mức thời gian quen thuộc. Nhiều ê-kíp nhỏ dùng mức tham khảo nội bộ, ví dụ giả định: thiết lập đơn giản 30 phút, thiết lập có di chuyển máy 45 phút, thiết lập có cảnh đông người hoặc hiệu ứng 60 phút trở lên. Sau vài ngày quay, bạn ghi lại thời gian thật và chỉnh mức này cho đúng với ê-kíp mình.

Xếp cảnh theo phòng và theo nắng, không theo kịch bản. Cảnh cuối phim và cảnh đầu phim cùng diễn ra trong bếp thì quay liền nhau. Cảnh cần nắng chiếu xiên qua cửa sổ hướng tây thì xếp vào buổi chiều. Mỗi lần quay đi quay lại một phòng là một lần dựng lại, tốn thêm cả giờ.

Đặt cảnh khó vào giữa buổi sáng. Lúc 9 tới 11 giờ ê-kíp đã vào nhịp mà chưa mệt. Cảnh cảm xúc nặng hoặc cảnh nhiều người nên rơi vào khung này; những cảnh chèn, cảnh cận đồ vật, cảnh không thoại để cuối ngày khi một phần ê-kíp đã bắt đầu tháo dỡ ở phòng khác.

Giờ đệm: đặt ở đâu và bao nhiêu thì đủ

Một lịch không có giờ đệm là lịch được viết cho một ngày không tồn tại. Nhưng giờ đệm đặt sai chỗ cũng vô ích: nếu bạn dồn hết một tiếng dự phòng vào cuối ngày, thì khi buổi sáng trễ 40 phút, cả ê-kíp vẫn chạy theo lịch sai suốt từ trưa tới chiều, và đến lúc dùng tới giờ đệm thì chủ nhà đã đứng chờ ở cửa.

Cách làm thực tế hơn là rải giờ đệm thành ba chỗ. Chỗ thứ nhất là ngay sau khối dựng cảnh đầu, khoảng 15 phút, vì đây là khối hay trễ nhất trong ngày. Chỗ thứ hai là trước giờ nghỉ trưa, khoảng 15 phút, để cảnh buổi sáng có chỗ lố mà không cắt bữa ăn. Chỗ thứ ba là trước khối tháo dỡ, khoảng 20 tới 30 phút, đây là giờ đệm không được tiêu vào quay. Nếu cảnh cuối chưa xong khi chạm tới giờ đệm thứ ba, phó đạo diễn phải ra quyết định cắt hoặc đơn giản hoá cảnh, chứ không lấn vào giờ tháo.

Tổng giờ đệm cho một ca mười tiếng nên vào khoảng một tiếng. Ít hơn thì lịch quá căng; nhiều hơn thì ê-kíp thấy dư dả và làm chậm lại theo. Một mẹo nhỏ: lịch phát cho cả ê-kíp ghi giờ đã trừ giờ đệm, còn bản đầy đủ có ghi rõ giờ đệm chỉ nằm trong tay phó đạo diễn và nhà sản xuất.

Giữ lịch khi buổi sáng đã trễ

Ngày quay nào cũng có lúc trễ. Điều phân biệt ê-kíp chuyên nghiệp là họ nhận ra mình trễ sớm và hành động sớm. Dưới đây là trình tự phó đạo diễn có thể làm mỗi khi điểm danh lại tiến độ.

  1. Đặt mốc kiểm tra cố định, ví dụ 10 giờ, 12 giờ và 14 giờ. Tới mốc, so số thiết lập đã xong với kế hoạch, không so cảm giác.
  2. Nếu trễ dưới 20 phút, dùng giờ đệm gần nhất và báo cho trưởng các bộ phận biết đã dùng.
  3. Nếu trễ hơn, ngồi năm phút với đạo diễn và đạo diễn hình ảnh: thiết lập nào gộp được, góc nào bỏ được mà dựng phim vẫn nối được.
  4. Chuẩn bị phòng kế tiếp song song: một nhóm nhỏ ánh sáng và mỹ thuật dựng trước phòng sau trong khi phòng hiện tại đang quay, miễn là không gây tiếng ồn vào cảnh.
  5. Nếu thấy rõ không kịp, báo người quản lý bối cảnh trước ít nhất hai tiếng để hỏi khả năng gia hạn và phụ phí, thay vì xin ở phút cuối.
  6. Ghi lại lý do trễ vào báo cáo cuối ngày để lần sau chỉnh mức thời gian.

Quyết định cắt cảnh luôn khó, nhưng cắt lúc 12 giờ trưa thì còn lựa chọn; cắt lúc 15 giờ 50 thì chỉ còn cách bỏ hẳn hoặc lố giờ. Phó đạo diễn giỏi là người dám nói "bỏ góc này" từ sớm.

Lịch phát cho ê-kíp cần ghi những gì về bối cảnh

Tờ lịch gửi cho ê-kíp tối hôm trước thường tập trung vào giờ có mặt và thứ tự cảnh. Với bối cảnh thuê, tờ lịch còn phải mang theo những luật của chính không gian đó, vì đa số thành viên chưa từng tới và sẽ chỉ đọc tờ này. Thiếu thông tin, họ sẽ làm theo thói quen của bối cảnh khác.

Phần về bối cảnh nên ghi: địa chỉ và cách vào cổng, chỗ xe thiết bị đỗ và chỗ xe máy cá nhân gửi, lối đi được dùng và lối không được dùng, phòng nào cấm vào, nhà vệ sinh nào được dùng, khu ăn uống, khu hút thuốc nếu có, giờ yên lặng của khu dân cư, và tên người quản lý bối cảnh để mọi câu hỏi đi về một người. Nếu chủ nhà có yêu cầu riêng như cởi giày ở tầng hai hay không đụng vào bàn thờ, ghi thẳng ra bằng câu ngắn.

Đừng ghi số điện thoại cá nhân của chủ nhà lên lịch phát chung; chỉ người quản lý bối cảnh liên lạc với chủ nhà. Điều này vừa giữ thông tin riêng tư, vừa tránh việc mười người khác nhau gọi chủ nhà hỏi cùng một câu. Bản lịch nên gửi dạng ảnh hoặc tệp nhẹ, đủ để đọc trên điện thoại ngay trên đường tới.

Những lỗi lập lịch hay gặp ở bối cảnh thuê

Phần lớn lỗi dưới đây không do thiếu kinh nghiệm quay, mà do người lập lịch chưa từng đứng trong không gian đó. Một buổi khảo sát kỹ thuật trước ngày quay giải quyết được hơn một nửa danh sách này.

  • Không tính thời gian chờ thang máy hoặc khuân đồ lên tầng cao; với nhà nhiều tầng không thang máy, bốc dỡ có thể mất gấp đôi.
  • Xếp cảnh ngoài sân vào buổi trưa nắng gắt chỉ vì "trưa thì sáng", rồi phải che cả mảng trời.
  • Quên rằng quán cà phê vẫn mở bán buổi sáng và chỉ đóng cửa cho ê-kíp từ một giờ nhất định.
  • Không chừa thời gian thay phục trang và sửa trang điểm giữa các cảnh, khiến máy và đèn đã sẵn sàng mà diễn viên chưa ra.
  • Lên lịch tháo dỡ sau khi đã cho một nửa ê-kíp về, rồi thiếu người khiêng.
  • Không hỏi trước giờ ồn của khu vực: trường học tan giờ, chợ họp sáng, công trình bên cạnh khoan tường.

Mỗi lỗi trên đều nhỏ, nhưng cộng ba lỗi là mất trọn một tiếng. Sau mỗi ngày quay, dành mười phút ghi lại lỗi đã gặp và gắn với tên bối cảnh; lần sau thuê lại, lịch sẽ sát hơn nhiều.

Câu hỏi thường gặp

Một ca thuê mười tiếng thì quay được bao nhiêu thiết lập?

Không có con số chung vì phụ thuộc độ phức tạp, nhưng với ê-kíp nhỏ ở nhà phố, phần quay thực sự thường chỉ còn khoảng sáu tiếng sau khi trừ bốc dỡ, dựng, nghỉ trưa và tháo dỡ. Hãy chia sáu tiếng đó cho mức thời gian mỗi thiết lập mà ê-kíp bạn thường đạt.

Có nên thuê thêm một tiếng ngay từ đầu cho chắc không?

Nếu ngân sách cho phép và lịch có nhiều phòng, thuê dư một tiếng từ đầu thường rẻ và êm hơn xin gia hạn lúc cuối ngày. Thỏa thuận trước còn giúp chủ nhà sắp xếp việc riêng, thay vì bị đặt trước việc đã rồi khi trời tối.

Ai là người được quyết định cắt cảnh khi trễ giờ?

Thông thường phó đạo diễn đề xuất, đạo diễn quyết định về mặt nội dung và nhà sản xuất quyết định về mặt chi phí nếu phải gia hạn. Điều quan trọng là thống nhất trước ngày quay ai có tiếng nói cuối cùng để không mất thời gian tranh luận ngay tại bối cảnh.

Giờ tháo dỡ có cần ghi riêng trên lịch không?

Có. Tháo dỡ là một khối công việc với người phụ trách và thời gian riêng, không phải phần thừa sau khi quay. Ghi rõ giờ bắt đầu tháo giúp mọi bộ phận biết lúc nào phải dừng quay và ai phải ở lại tới cuối để bàn giao bối cảnh.

Nên gửi lịch ngày quay cho chủ bối cảnh không?

Nên gửi một bản rút gọn chỉ gồm giờ ê-kíp tới, giờ quay ở từng khu vực, giờ nghỉ ăn và giờ trả bối cảnh. Chủ nhà không cần biết thứ tự cảnh nhưng cần biết lúc nào phòng nào bị dùng để sắp xếp sinh hoạt gia đình hoặc việc buôn bán.

Lịch có cần thay đổi nếu bối cảnh là quán đang kinh doanh?

Có. Bạn phải xếp các cảnh cần đóng cửa quán vào đúng khung giờ chủ quán cho phép, các cảnh còn lại có thể quay khi quán vẫn bán nếu không lộ khách vào hình. Hỏi rõ giờ cao điểm của quán và tránh dựng đèn chắn lối đi của nhân viên.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138