BoiCanh.comBối Cảnh
Ánh sáng và âm thanh của bối cảnh

Chọn bối cảnh theo ánh sáng và âm thanh: phiếu chấm kỹ thuật cho ê-kíp nhỏ

Phiếu chấm điểm kỹ thuật giúp ê-kíp nhỏ so sánh bối cảnh theo ánh sáng và âm thanh thay vì chỉ theo ảnh đẹp, kèm trọng số theo loại sản phẩm và ví dụ giả định.

Three filmmakers sitting on plastic stools in a Thai Nguyen courtyard comparing blank notebook pages and phones face down, late afternoon light on brick walls, seen from behind

Bối cảnh đẹp trong ảnh chưa chắc là bối cảnh quay được. Ê-kíp nhỏ thường chọn nơi quay theo cảm giác khi lướt ảnh: căn nhà cổ có giếng trời, quán cà phê nhiều cây, sân thượng nhìn ra phố. Đến ngày quay mới vỡ lẽ phòng quá tối, tiếng xe át lời thoại, trần thấp không treo nổi đèn. Khi đó tiền thuê đã trả, lịch đã chốt, chỉ còn cách chữa cháy.

Bài này đưa ra một phiếu chấm điểm kỹ thuật đơn giản, tổng hợp những gì cần xem về ánh sáng và âm thanh, để ê-kíp so sánh hai ba bối cảnh ứng viên một cách có cơ sở. Phiếu không thay được con mắt của đạo diễn, nhưng giúp những vấn đề kỹ thuật được nói ra trước khi quyết định, không phải sau khi trả cọc.

Vì sao cần chấm kỹ thuật thay vì chỉ chọn theo cảm giác

Ảnh tham khảo của bối cảnh thường được chụp vào lúc đẹp nhất, bằng điện thoại tự động cân bằng sáng, không có tiếng. Nó cho bạn biết bối cảnh trông thế nào ở một khoảnh khắc, không cho biết ánh sáng đổi ra sao trong ngày, tiếng ồn lớn đến đâu hay có chỗ đặt đèn không. Chọn bối cảnh chỉ bằng ảnh giống như chọn nhà để ở chỉ bằng ảnh đăng tin.

Trong ê-kíp nhỏ, người chọn bối cảnh thường kiêm luôn đạo diễn hoặc sản xuất, ít khi có người chuyên ánh sáng hay âm thanh đi khảo sát cùng. Phiếu chấm là cách mang góc nhìn của hai vị trí đó vào buổi khảo sát. Nó buộc người đi xem phải đứng lại, nghe, nhìn ra cửa sổ, ngẩng lên trần, thay vì chỉ chụp ảnh rồi về.

Phiếu chấm còn giúp cuộc thảo luận trong ê-kíp bớt cảm tính. Thay vì người này thích căn A, người kia thích căn B, cả nhóm nhìn vào cùng một bảng: căn A ánh sáng tốt nhưng ồn, căn B yên tĩnh nhưng tối. Từ đó quyết định dựa trên điều sản phẩm cần nhất, và biết trước phải bù đắp ở đâu.

Cuối cùng, phiếu được lưu lại thành hồ sơ. Lần sau quay ở khu vực đó, hoặc giới thiệu bối cảnh cho ê-kíp bạn, bạn có sẵn ghi chép thay vì phải nhớ lại.

Phiếu chấm kỹ thuật: mười tiêu chí, mỗi tiêu chí từ một đến ba điểm

Mỗi tiêu chí chấm ba mức: 1 là kém hoặc rủi ro cao, 2 là chấp nhận được nếu có xử lý, 3 là tốt. Chấm tại hiện trường, đúng khung giờ dự kiến quay nếu có thể.

NhómTiêu chíChấm 3 điểm khi
Ánh sángHướng nắng và khung giờ đẹpKhung giờ ánh sáng đẹp trùng với khung giờ thuê được
Ánh sángCửa sổ và khả năng cheCó cửa sổ đủ lớn, che tối được bằng rèm hoặc tấm che khi cần
Ánh sángMàu bề mặtTường, sàn, trần gần vị trí nhân vật trung tính hoặc hợp ý đồ
Ánh sángĐèn sẵn cóĐèn bật tắt độc lập, không nhấp nháy, màu đồng đều hoặc thay được
Ánh sángChỗ đặt đèn và độ sâu phòngĐủ chỗ dựng đèn ngoài khung hình, nhân vật ngồi xa tường được
Âm thanhTiếng ồn ngoàiBản ghi một phút ở vị trí nhân vật gần như không có xe, công trình, loa
Âm thanhTiếng ồn trongTủ lạnh, điều hoà, máy bơm tắt được trong lúc quay
Âm thanhĐộ vangVỗ tay tắt nhanh, giọng nói không rỗng ở khoảng cách một mét
Hỗ trợ kỹ thuậtĐiệnỔ cắm đủ gần, có người phụ trách điện của bối cảnh để hỏi khi cần
Hỗ trợ kỹ thuậtPhản chiếuÍt gương, kính, inox trong các hướng máy dự kiến

Tổng điểm tối đa là ba mươi. Nhưng con số tổng ít quan trọng hơn việc tiêu chí nào bị điểm một, vì một điểm một ở đúng chỗ sản phẩm cần có thể đủ để loại bối cảnh.

Trọng số theo loại sản phẩm

Phim ngắn, phim có thoại thu trực tiếp. Ba tiêu chí âm thanh nhân đôi điểm. Một bối cảnh đẹp nhưng điểm một ở tiếng ồn ngoài gần như chắc chắn gây rắc rối, trừ khi có ngân sách lồng tiếng.

Phỏng vấn, video doanh nghiệp, podcast có hình. Âm thanh nhân đôi, cộng thêm trọng số cho cửa sổ và chỗ đặt đèn. Ngồi một chỗ trong thời gian dài nên ánh sáng ổn định quan trọng hơn ánh sáng ấn tượng.

Video ca nhạc, quảng cáo không thoại. Âm thanh gần như không tính, ngoại trừ tiếng ồn gây phiền cho hàng xóm. Ánh sáng, màu bề mặt và đèn sẵn có nhân đôi, vì hình ảnh là toàn bộ sản phẩm.

Chụp ảnh cưới, chân dung, lookbook. Âm thanh không tính. Hướng nắng, cửa sổ và màu bề mặt quan trọng nhất; phản chiếu chỉ quan trọng nếu bối cảnh nhiều gương kính.

Livestream bán hàng. Đèn sẵn có ít quan trọng vì thường dùng đèn riêng, nhưng tiếng ồn trong, ồn ngoài và độ vang nhân đôi, vì không có hậu kỳ để sửa. Điện ổn định cũng phải đạt ba điểm.

Ảnh sản phẩm cho shop, chụp trong nhà. Âm thanh không tính. Cửa sổ, màu bề mặt và phản chiếu nhân đôi, vì sản phẩm cần đúng màu thật và đồ vật bóng như trang sức, mỹ phẩm, đồ gia dụng inox phản chiếu mọi thứ xung quanh. Chỗ đặt đèn cũng nên đạt ít nhất hai điểm.

Ví dụ giả định: so sánh hai căn nhà cho một phim ngắn

Ví dụ giả định: một nhóm sinh viên làm phim ngắn mười lăm phút, phần lớn là thoại giữa hai nhân vật trong phòng khách, cần quay thoại trực tiếp. Họ có hai lựa chọn. Căn thứ nhất là nhà phố mặt đường, phòng khách rộng, cửa sổ lớn hướng đông, tường trắng, đèn trần dễ chỉnh. Căn thứ hai là nhà trong ngõ sâu, phòng khách nhỏ hơn, cửa sổ hướng bắc, tường sơn vàng nhạt, sàn gạch men.

Chấm phần ánh sáng, căn thứ nhất được trọn mười lăm trên mười lăm, căn thứ hai được mười một. Chấm phần âm thanh, căn thứ nhất chỉ được năm trên chín vì tiếng xe máy liên tục và còi xe, căn thứ hai được tám vì ngõ yên, chỉ hơi vang. Hai tiêu chí hỗ trợ kỹ thuật ngang nhau.

Nhìn tổng điểm thô, căn thứ nhất nhỉnh hơn một điểm. Nhưng vì đây là phim thoại, nhóm nhân đôi phần âm thanh: căn thứ nhất còn hai mươi lăm, căn thứ hai lên hai mươi bảy, chưa kể phần hỗ trợ kỹ thuật ngang nhau. Thêm vào đó, điểm một ở tiếng ồn ngoài của căn thứ nhất là loại rủi ro không sửa được, trong khi vang ở căn thứ hai xử lý được bằng vài tấm chăn và micro cài áo. Ánh sáng hướng bắc hơi tối thì bù bằng hai đèn nhỏ.

Kết luận của nhóm là chọn căn thứ hai, ghi rõ ba việc phải chuẩn bị: mang chăn dập vang, mang đèn bù, và kiểm tra màu da dưới tường vàng nhạt. Nếu đây là video ca nhạc không thoại, cùng phiếu chấm ấy lại chỉ ra căn thứ nhất. Đó chính là giá trị của trọng số.

Dùng phiếu chấm trong một buổi khảo sát

Phiếu chấm chỉ hữu ích khi được dùng đều đặn và đúng cách. Trình tự gợi ý cho mỗi bối cảnh ứng viên:

  1. Trước khi đi, xác định loại sản phẩm và trọng số, ghi khung giờ dự kiến quay, để biết mình đang chấm cho mục đích gì.
  2. Đến bối cảnh đúng hoặc gần khung giờ quay. Nếu không được, ghi rõ giờ khảo sát vào phiếu để người đọc biết.
  3. Đi hết các phòng dự kiến dùng, chấm từng tiêu chí ngay tại chỗ, không để về nhà mới nhớ lại.
  4. Kèm mỗi điểm một bằng chứng: tấm ảnh, đoạn ghi âm một phút, ghi chú một câu.
  5. Hỏi chủ nhà những câu liên quan trực tiếp đến tiêu chí thấp điểm: có tắt được tủ lạnh không, có kéo rèm được không, giờ nào ngõ ồn nhất.
  6. Về nhà, nhân trọng số, đặt các phiếu cạnh nhau và thảo luận với ê-kíp. Ghi lại lý do chọn và những việc phải chuẩn bị để bù điểm yếu.

Phiếu này nên in ra giấy hoặc lưu trong một bảng tính chung của ê-kíp. Sau vài dự án, bạn sẽ có một kho bối cảnh đã chấm, giúp lần sau chọn nhanh hơn nhiều.

Khi lưu, nên giữ nguyên cả những bối cảnh bị loại cùng lý do loại. Một căn nhà quá ồn cho phim thoại hôm nay có thể là lựa chọn hoàn hảo cho một video ca nhạc tháng sau, và bạn sẽ không phải đi khảo sát lại từ đầu.

Giới hạn của phiếu chấm và khi nào nên phá luật

Phiếu chấm là công cụ để không quên, không phải công cụ ra quyết định thay con người. Có những bối cảnh điểm kỹ thuật thấp nhưng mang đúng tinh thần câu chuyện, và đạo diễn có quyền chọn nó. Khi đó, phiếu chấm vẫn hữu ích: nó cho cả ê-kíp biết trước những khó khăn, để chuẩn bị thiết bị, thời gian và ngân sách bù đắp, thay vì bất ngờ trong ngày quay.

Một số tiêu chí cũng thay đổi theo mùa và theo ngày. Căn nhà yên tĩnh hôm khảo sát có thể có công trình khởi công tuần sau; bãi cỏ đẹp hôm nay có thể bị cắt trụi. Với những bối cảnh quan trọng, nên gọi điện hỏi lại chủ nhà vài ngày trước khi quay, và nếu có thể, đi xem lại lần cuối.

Phiếu cũng không thay được những tiêu chí khác ngoài ánh sáng và âm thanh, như đường vào cho thiết bị, chỗ đỗ xe, nhà vệ sinh, thái độ của chủ nhà, chi phí. Những tiêu chí đó thuộc phần khảo sát chung và phần hợp đồng, có bài riêng ở các danh mục khác trên trang. Phiếu chấm kỹ thuật là một mảnh ghép, nên đặt cạnh các ghi chép khác khi ra quyết định cuối cùng.

Điều quan trọng nhất phiếu mang lại là một thói quen: mỗi lần bước vào một bối cảnh mới, bạn tự động hỏi nắng vào lúc nào, nghe thấy gì, đứng đâu đặt đèn. Khi thói quen đó đã thành phản xạ, phiếu giấy có thể bỏ đi.

Câu hỏi thường gặp

Phiếu chấm kỹ thuật có thay được buổi khảo sát kỹ thuật với người quay phim không?

Không thay được. Phiếu giúp ê-kíp nhỏ không có người chuyên ánh sáng và âm thanh không bỏ sót những điểm quan trọng. Với dự án lớn, vẫn nên có buổi khảo sát kỹ thuật riêng cùng quay phim, ánh sáng và thu âm.

Một tiêu chí bị điểm một có nên loại bối cảnh ngay không?

Tuỳ tiêu chí đó có quan trọng với sản phẩm không và có sửa được không. Tiếng ồn ngoài liên tục với phim thoại thì gần như không sửa được; phòng hơi tối hay hơi vang thì bù được bằng thiết bị.

Nên khảo sát vào giờ nào để chấm cho chính xác?

Đúng khung giờ và đúng ngày trong tuần dự kiến quay. Ánh sáng và tiếng ồn đều thay đổi mạnh theo giờ, nên chấm sai giờ có thể cho điểm hoàn toàn khác so với ngày quay.

Trọng số nên đặt thế nào cho video ca nhạc?

Với video ca nhạc dùng nhạc thu sẵn, gần như bỏ qua phần âm thanh, nhân đôi điểm ánh sáng, màu bề mặt và đèn sẵn có. Chỉ cần lưu ý tiếng nhạc phát lại trên set có làm phiền hàng xóm không.

Có nên chia sẻ phiếu chấm với chủ nhà không?

Có thể chia sẻ phần nhận xét trung tính, như cần tắt tủ lạnh, cần kéo rèm, để chủ nhà chuẩn bị. Không cần đưa con số điểm, vì nó dễ bị hiểu là chê nhà, trong khi mục đích chỉ là xem có hợp với một sản phẩm cụ thể hay không.

Ê-kíp chỉ có hai người thì chấm phiếu có mất thời gian không?

Khoảng hai mươi đến ba mươi phút cho mỗi bối cảnh, phần lớn là thời gian đứng nghe và chụp ảnh vốn đã nên làm. So với rủi ro phải quay lại cả ngày vì chọn sai bối cảnh, thời gian này rất nhỏ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138