BoiCanh.comBối Cảnh
Ánh sáng và âm thanh của bối cảnh

Phòng vang khi quay trong nhà: nhận biết tiếng dội và dập vang bằng đồ có sẵn

Căn hộ trống, nhà xưởng, phòng sàn gạch thường vang làm giọng nói rỗng. Cách nhận biết phòng vang trong một phút và dập vang bằng chăn, nệm, rèm có sẵn.

Bare newly finished apartment in Bac Ninh with tiled floor, crew hanging thick quilts on light stands around an interview chair, soft window light, people seen from behind

Phòng vang là phòng mà giọng nói dội qua lại giữa các bề mặt cứng, khiến bản thu nghe rỗng, xa và thiếu rõ, như nói trong nhà tắm. Ở Việt Nam, kiểu phòng này rất phổ biến: tường gạch trát vữa, sàn gạch men, trần bê tông, ít đồ vải. Căn hộ mới bàn giao, nhà phố trống chờ cho thuê, nhà xưởng, quán cà phê phong cách bê tông thô đều là những bối cảnh đẹp trên ảnh nhưng vang trên bản thu.

Tin tốt là phần lớn tiếng vang trong phòng nhỏ và vừa có thể giảm đáng kể bằng những thứ có sẵn: chăn, nệm, rèm, thảm, quần áo. Bài này giúp bạn nhận ra phòng vang trong một phút, hiểu vì sao vang khó sửa sau khi quay, và dập vang đúng chỗ thay vì treo chăn khắp nơi.

Vì sao phòng ở Việt Nam hay vang

Âm thanh từ miệng người đi ra mọi hướng. Một phần đi thẳng tới micro, phần còn lại đập vào tường, sàn, trần rồi dội lại, đến micro chậm hơn một chút. Bề mặt cứng và phẳng phản xạ gần như toàn bộ âm thanh; bề mặt mềm, xốp, có nhiều nếp như vải dày, nệm, sách xếp giá hấp thụ hoặc làm tán bớt. Phòng nhiều bề mặt cứng thì phần âm dội lại nhiều, bản thu nghe vang.

Kiểu xây dựng phổ biến ở các tỉnh thành nước ta dùng tường gạch trát và sơn, sàn lát gạch men hoặc đá, trần bê tông hoặc thạch cao phẳng. Khí hậu nóng ẩm khiến nhiều nhà ít dùng thảm, rèm dày. Phong cách nội thất tối giản, quán cà phê tường thô, xưởng cải tạo cũng chuộng bề mặt cứng. Tất cả cộng lại thành những căn phòng đẹp mắt nhưng khó thu âm.

Phòng càng trống càng vang. Một căn hộ đang ở có sofa, giường, tủ quần áo, rèm cửa thì vang vừa phải. Cùng căn hộ đó lúc mới bàn giao, chưa có đồ, có thể vang như hội trường nhỏ. Ê-kíp hay chọn nhà trống vì dễ dàn dựng, nhưng phải trả giá bằng âm thanh.

Hình dạng phòng cũng góp phần. Hai bức tường phẳng song song đối diện nhau, như hành lang dài hay phòng hẹp, tạo ra tiếng dội lặp nhanh nghe như tiếng rung lách tách sau mỗi tiếng vỗ tay. Phòng có trần cao, nhiều kính lớn cũng vang hơn phòng trần thấp.

Nhận biết phòng vang trong một phút

Bạn không cần thiết bị đo âm học để biết một phòng vang đến đâu. Làm theo trình tự sau ngay trong buổi khảo sát:

  1. Đứng giữa phòng, vỗ tay một cái thật dứt khoát rồi lắng nghe phần đuôi âm thanh. Phòng tốt cho thu âm thì tiếng vỗ tắt gần như ngay; phòng vang thì có đuôi kéo dài hoặc tiếng lách tách dội lại.
  2. Đứng ở vị trí dự kiến của nhân vật, nói to một câu bình thường như đếm từ một đến mười, chú ý giọng của chính mình có nghe rỗng không.
  3. Ghi âm câu nói đó bằng điện thoại cầm cách miệng khoảng một mét, rồi ghi thêm một lần ở khoảng cách một gang tay.
  4. Sang một phòng ngủ có giường, chăn, tủ quần áo trong cùng nhà, ghi âm lại câu nói ở cùng khoảng cách để có mốc so sánh.
  5. Nghe lại cả bốn bản ghi bằng tai nghe. Nếu bản ghi xa ở phòng dự kiến quay nghe xa và rỗng hơn hẳn phòng ngủ, đó là phòng vang cần xử lý.

So sánh giữa bản ghi gần và bản ghi xa cũng cho bạn thấy ngay vai trò của khoảng cách micro, điều sẽ bàn ở phần sau.

Các loại không gian và mức vang thường gặp

Bảng dưới là đánh giá chung để bạn chuẩn bị đồ dập vang trước khi đến bối cảnh. Mỗi phòng cụ thể vẫn cần vỗ tay kiểm tra.

Không gianMức vang thường gặpGhi chú
Phòng ngủ có giường, chăn, tủ quần áoThấpThường là phòng tốt nhất trong nhà để thu thoại
Phòng khách có sofa, rèm, thảmThấp đến vừaVang tăng nếu sàn gạch trống, nhiều kính
Căn hộ mới bàn giao, nhà trốngCaoCần mang đồ dập vang nếu quay thoại
Nhà xưởng, nhà kho, garaRất caoTrần cao, mái tôn, tường thô; tiếng dội dài
Quán cà phê tường bê tông, sàn xi măngCaoKhi đông khách vang ít hơn vì người cũng hấp thụ âm
Phòng tắm, cầu thang, hành lang dàiRất caoTiếng dội lặp nhanh giữa hai tường song song
Lớp học, hội trường trốngCaoBàn ghế cứng, trần cao, cửa kính lớn

Điểm thú vị là khi khảo sát quán cà phê vắng khách, bạn sẽ nghe vang nhiều hơn so với lúc đông. Nếu cảnh quay có đông diễn viên quần chúng, mức vang thực tế sẽ giảm, nhưng tiếng ồn tăng lên.

Vì sao vang khó sửa sau khi quay và micro gần là cứu cánh

Tiếng vang dính chặt vào giọng nói trên bản thu. Phần mềm giảm vang có thể làm bớt một ít, nhưng khi lọc mạnh, giọng trở nên khô và có tiếng lạ ở đuôi mỗi chữ. Trong khi đó, thêm tiếng vang vào một bản thu khô thì rất dễ. Nguyên tắc của người thu âm vì vậy là thu càng khô càng tốt, phần không khí phòng sẽ được thêm lại khi hoà âm nếu cần.

Yếu tố quyết định lớn nhất là tỷ lệ giữa âm đi thẳng từ miệng tới micro và âm dội từ phòng. Micro càng gần miệng, âm đi thẳng càng to so với âm dội, bản thu càng khô. Đây là lý do bản ghi điện thoại cầm sát miệng nghe rõ hơn hẳn bản ghi cách một mét, dù cùng một phòng.

Trong thực tế quay phim, micro cài áo đặt trên ngực nhân vật luôn ít vang hơn micro cần đặt ngoài khung hình. Với phỏng vấn hay podcast quay hình, micro đặt gần miệng ngay trong khung hình là lựa chọn an toàn nhất ở phòng vang. Với cảnh phim cần khung hình rộng, micro cần phải hạ sát mép trên khung hình, hướng thẳng vào miệng.

Dù vậy, micro gần không xoá được vang hoàn toàn trong phòng rất vang. Kết hợp micro gần với việc dập vang bằng đồ mềm mới cho kết quả tốt nhất.

Dập vang bằng đồ có sẵn: đặt ở đâu mới hiệu quả

Chăn bông dày là vật dụng số một. Chăn bông, chăn chuyên dụng của dân thu âm hay thậm chí chăn chuyển nhà treo lên chân đèn, kẹp lên giá, vắt lên cánh cửa đều hấp thụ âm rất tốt. Càng dày và càng nhiều nếp càng hiệu quả.

Ưu tiên bề mặt đối diện miệng nhân vật. Âm thanh từ miệng đi thẳng tới bức tường phía trước rồi dội về micro. Treo chăn ở phía đối diện nhân vật, ngay sau máy quay và ngoài khung hình, thường hiệu quả hơn treo sau lưng nhân vật.

Che sàn cứng giữa nhân vật và micro. Sàn gạch giữa người nói và micro là bề mặt dội rất mạnh. Trải thảm, chăn hoặc nệm mỏng ở vùng sàn ngoài khung hình.

Phá hai bức tường song song. Trong hành lang hay phòng hẹp, chỉ cần treo vải ở một trong hai bức tường đối diện là tiếng dội lặp lách tách giảm hẳn.

Dùng đồ nội thất của nhà. Nệm dựng đứng, sofa, gối ôm, tủ quần áo mở cửa đầy quần áo, giá sách đều là vật hấp thụ hoặc tán âm. Xin phép chủ nhà để dời tạm vào vị trí hữu ích, ghi lại chỗ cũ để trả về.

Đừng tin tấm mút trứng mỏng. Tấm mút mỏng dán tường chỉ giảm được âm cao, giọng nói trầm vẫn vang. Với bối cảnh tạm, chăn dày và đồ đạc mềm khối lượng lớn hiệu quả hơn.

Bộ đồ dập vang nên mang theo khi bối cảnh trống

Khi biết trước sẽ quay ở căn hộ trống, nhà xưởng hay quán tường thô, ê-kíp nên tự mang đồ thay vì trông vào đồ của chủ nhà. Một bộ gọn cho ê-kíp nhỏ gồm:

  • Bốn đến sáu tấm chăn dày, loại chăn bông cũ hoặc chăn chuyển nhà, gấp gọn bỏ túi lớn.
  • Hai đến bốn chân đèn hoặc giá phơi đồ gấp được để treo chăn, kèm kẹp gỗ hoặc kẹp sắt lớn.
  • Một tấm thảm hoặc tấm xốp trải sàn đủ rộng cho vùng giữa nhân vật và micro.
  • Bao cát hoặc vật nặng để giữ chân đế, tránh đổ khi có người đi qua.
  • Dây buộc, băng dính vải loại không để lại vết, chỉ dán lên chân đế và đồ của ê-kíp, không dán lên tường của chủ nhà.
  • Tai nghe kín tai để người thu âm nghe rõ sự khác biệt trước và sau khi treo chăn.

Bộ đồ này gọn trong một chuyến xe máy hoặc cốp ô tô, nhưng có thể biến một căn phòng vang thành nơi thu thoại chấp nhận được. Chăn tối màu còn dùng được làm vải hút sáng, chăn nào cũng dùng để lót sàn khi kê thiết bị, nên hiếm khi mang đi mà không dùng tới.

Đặt nhân vật trong phòng vang

Ngoài việc dập vang, vị trí của nhân vật trong phòng cũng thay đổi đáng kể chất lượng âm. Không nên đặt người ngồi sát tường, vì âm dội từ tường phía sau đến micro gần như cùng lúc với giọng nói, làm giọng đục. Cũng không nên đặt người đúng giữa phòng trống, nơi âm dội đều từ mọi phía.

Vị trí tốt thường là lệch khỏi tâm phòng, cách tường phía sau một khoảng, mặt quay về phía có nhiều đồ mềm như sofa, giường, tủ quần áo hoặc khu vực bạn đã treo chăn. Nếu phòng có một góc nhiều đồ đạc, hãy cân nhắc đổi hướng máy để nhân vật nói về phía góc đó.

Ở căn hộ trống, một cách làm hay là dựng một "phòng trong phòng": treo chăn trên các chân đèn tạo thành ba mặt quanh vị trí nhân vật và micro, chừa mặt hướng về máy quay. Khung hình hẹp vừa đủ thấy nhân vật và một phần tường phía sau, người xem không thấy chăn nhưng tai nghe được sự khác biệt.

Cuối cùng, nhớ rằng có những cảnh mà tiếng vang là đúng. Nhân vật đi trong nhà xưởng bỏ hoang, nói chuyện trong cầu thang bộ, giọng vang chính là cảm giác không gian. Khi đó, vẫn nên thu thêm một bản sạch bằng micro cài áo, để người hoà âm chọn mức vang vừa đủ thay vì bị phòng quyết định thay.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết phòng có vang quá để quay thoại không?

Vỗ tay một cái và nghe phần đuôi; ghi âm câu nói ở cách một mét rồi so với cùng câu đó ghi ở phòng ngủ có chăn đệm. Nếu bản ghi ở phòng dự kiến quay nghe rỗng và xa hơn hẳn, phòng đó cần xử lý.

Treo chăn ở đâu để dập vang hiệu quả nhất?

Ưu tiên bức tường đối diện miệng nhân vật, ngay sau máy quay và ngoài khung hình, rồi đến vùng sàn cứng giữa người nói và micro. Trong phòng hẹp, chỉ cần che một trong hai bức tường song song.

Tấm mút cách âm dán tường có dùng được cho bối cảnh tạm không?

Tấm mút mỏng chỉ giảm âm cao, giọng nói vẫn vang ở dải trầm, và dán lên tường nhà người khác dễ để lại vết. Chăn dày treo trên chân đèn hiệu quả hơn, dễ tháo và không làm hỏng tường.

Có thể sửa tiếng vang bằng phần mềm sau khi quay không?

Có thể giảm một phần, nhưng lọc mạnh làm giọng khô và méo ở đuôi chữ. Thêm vang vào bản thu khô thì dễ, bỏ vang khỏi bản thu ướt thì khó, nên luôn ưu tiên thu khô ngay tại bối cảnh.

Micro cài áo có giải quyết được phòng vang không?

Giảm được đáng kể vì micro rất gần miệng, âm đi thẳng to hơn âm dội. Tuy nhiên ở phòng rất vang như nhà xưởng, vẫn nên kết hợp với chăn dập vang và chọn vị trí ngồi hợp lý.

Quay podcast tại căn hộ mới chưa có đồ nên làm gì?

Mang theo vài tấm chăn dày và chân đèn để dựng ba mặt quanh chỗ ngồi, trải thảm dưới bàn, đặt micro gần miệng và chọn phòng nhỏ nhất trong căn hộ. Thử ghi âm trước khi bắt đầu quay chính thức.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138